ଇରାନକୁ ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଣ୍ଠେଇ ଦେବାକୁ ଆମେରିକା ଏକ ନୂତନ ରଣନୈତିକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି , ଏହା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀର ଅବରୋଧରୁ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରାଥମିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଚୀନ୍ ର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଯୋଗାଣକୁ ବାଧା ଦେବା । ତଥାପି, ଚୀନ୍ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏସିଆରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥିତିରେ ଅଛି ଯେ ସେ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀର ଅବରୋଧରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପରିସ୍ଥିତିର ମୁକାବିଲା କରିପାରିବ । କାରଣ ଚୀନ୍ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ସେହି ପ୍ରୟାସର ଲାଭ ପାଉଛି । ଆଜି, ଏହା ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ରଣନୈତିକ ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ସଂରକ୍ଷଣ ରଖିଛି ।
ଇରାନ ସହିତ ସଂଘର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ, ଚୀନ୍ ଏହାର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ ଉତ୍ସ କରିଥିଲା : ସାଉଦି ଆରବରୁ ୧୪ପ୍ରତିଶତ, ଇରାନରୁ ୧୧ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶରୁ ୨୯ପ୍ରତିଶତ । ରୁଷ ଚୀନ୍ ର ମୋଟ ତୈଳ ଆମଦାନୀର ୨୦ପ୍ରତିଶତ ପ୍ରେରକ ଥିଲା,ଯେତେବେଳେ କି ବାକି ୨୯ପ୍ରତିଶତ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ଦେଶରୁ ଆସୁଥିଲା। ଚାଲିଥିବା ସଂଘର୍ଷ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଚୀନ୍ ବିନା ବାଧାରେ ଇରାନରୁ ତେଲ କିଣିବା ଜାରି ରଖିଥିଲା । ଇରାନ ଦୈନିକ ୨୦ଲକ୍ଷ ବ୍ୟାରେଲ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ରପ୍ତାନି କରୁଥିଲା, ଯାହାର ୯୦ପ୍ରତିଶତ ଚୀନକୁ ଯାଉଥିଲା।
ଚୀନର ରଣନୈତିକ ସଂରକ୍ଷଣ
ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ ୟୁଏଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବାଇପାସ୍ କରୁଥିବା ବିକଳ୍ପ ରାସ୍ତା ଦେଇ ଚୀନକୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ପଠାଉଛନ୍ତି । ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଚୀନର ମୋଟ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଅତି କମରେ ୨୦ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇଛି । ତଥାପି, ଚୀନ ଏସିଆରେ ସବୁଠାରୁ ସୁବିଧାଜନକ ସ୍ଥିତିରେ ରହିଛି । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଏହି କାରଣ ଯେ, ଗତ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ, ଚୀନ୍ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ରଣନୈତିକ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ସଂରକ୍ଷଣ ନିର୍ମାଣ କରିଛି – ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଯାହା ମୂଳତଃ ୨୦୦୪ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଚୀନ୍ ବର୍ତ୍ତମାନ ୧.୧୩ ବିଲିୟନ ବ୍ୟାରେଲ ତୈଳ ସଂରକ୍ଷଣ ରଖିଛି।
ଯଦିଓ ଇରାନ ସହିତ ବିବାଦ ଦୁଇ ମାସ ପାଇଁ ଲମ୍ବିଥାଏ, ତଥାପି ଚୀନ୍ର ଜରୁରୀକାଳୀନ ସଂରକ୍ଷଣ ମାତ୍ର ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇବ। ଚୀନ୍ର ରଣନୈତିକ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ସଂରକ୍ଷଣର ଆକାର ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସି (IEA) ର ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ମିଳିତ ସଂରକ୍ଷଣ ସହିତ ତୁଳନୀୟ । ଗତ ବର୍ଷ, ଚୀନ୍ ଇରାନ ଦ୍ୱାରା ରପ୍ତାନି କରାଯାଇଥିବା ମୋଟ ତୈଳର ୮୦ ପ୍ରତିଶତ କିଣିଥିଲା । ଚୀନ୍ ବ୍ୟତୀତ, ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର, ଜାପାନ, ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘର ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ଯଥେଷ୍ଟ ରଣନୈତିକ ଭଣ୍ଡାର ରଖିଛନ୍ତି ।
ଚୀନ୍ କେଉଁଠାରୁ କେତେ ତେଲ ଆମଦାନୀ କରେ :
- ରୁଷ: ୨୦%
- ସାଉଦି ଆରବ: ୧୪%
- ଇରାନ: ୧୧%
- ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଦେଶ: ୨୯%
- ବିଶ୍ୱର ଅବଶିଷ୍ଟ: ୨୬%
ଭାରତର ଭଣ୍ଡାର
୨୩ମାର୍ଚ୍ଚ, ୨୦୨୬ରେ ରାଜ୍ୟ ସଭାକୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ସୂଚନାରେ, ସରକାର କହିଥିଲେ ଯେ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ରିଜର୍ଭସ୍ ଲିମିଟେଡ୍ (ISPRL) ପ୍ରାୟ ୩୦.୩୭୨ଲକ୍ଷ ଟନ୍ ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ଭଣ୍ଡାର ରଖିଛି, ଯାହା ମୋଟ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷମତାର ପ୍ରାୟ ୬୪% ଅଟେ । ଭାରତର ମୋଟ ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ଷ୍ଟୋରେଜ୍ କ୍ଷମତା ୫୦.୩୩ଲକ୍ଷ ଟନ୍ ରହିଛି । ଭାରତର ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ରିଜର୍ଭ (SPR) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରଥମେ ଜାନୁଆରୀ ୭, ୨୦୦୪ ରେ ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ୧୬ ଜୁନ୍ ୨୦୦୪ ରେ ISPRL ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା।
