ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି କଲେଜ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ଛାତ୍ର ସଂସଦ ନିର୍ବାଚନ ହୋଇପାରୁନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଛାତ୍ର ରାଜନୀତିକୁ ଭୟ, ଶଙ୍କା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଅସୁବିଧାର ନାମରେ ପ୍ରାୟ ନିଷିଦ୍ଧ କରିଦିଆଯାଇଛି, ସେଇ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜରେ “ନିର୍ବାଚନ ସାକ୍ଷରତା କ୍ଲବ” ଖୋଲିବା ଘୋଷଣା ଏକ ସ୍ୱାଗତଯୋଗ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଅନେକ ଗୁରୁତର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ। ଲୋକତନ୍ତ୍ର କ’ଣ କେବଳ ପୁସ୍ତକରେ ପଢ଼ାଯାଉଥିବା ଏକ ଧାରଣା? ନା ଏହା ଜୀବନରେ ଅନୁଭୂତ ହେବାକୁ ପଡ଼ୁଥିବା ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା? ଯଦି ଲୋକତନ୍ତ୍ର ଶିଖାଯିବାର ବିଷୟ, ତେବେ ସେ ଶିକ୍ଷା କେବଳ ମକ୍ ଭୋଟିଂ, ପୋଷ୍ଟର୍ ତିଆରି ଓ କୁଇଜ୍ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସୀମିତ ରହିପାରିବ କି?
ଛାତ୍ର ସଂସଦ ବନ୍ଦ, ନିର୍ବାଚନ ଶିକ୍ଷା ଚାଲୁ: ଏକ ବିରୋଧାଭାସ
ଓଡ଼ିଶାରେ ଗତ ଦଶକ ଧରି ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ସରକାରୀ କଲେଜ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଛାତ୍ର ସଂସଦ ନିର୍ବାଚନ ବନ୍ଦ। ଲିଙ୍ଗଦୋହ କମିଟି ସୁପାରିଶକୁ ନେଇ କେବଳ କାଗଜରେ ଆଲୋଚନା ହେଲା, କିନ୍ତୁ ପ୍ରୟୋଗରେ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ। ପ୍ରଶାସନ ଓ ସରକାର ଛାତ୍ର ରାଜନୀତିକୁ “ଅସ୍ଥିରତା”ର ନାମ ଦେଇ, ଏକ ପୂରା ପିଢ଼ିକୁ ଲୋକତନ୍ତ୍ରୀୟ ଅଭ୍ୟାସରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିଦେଲେ। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ନିର୍ବାଚନ ସାକ୍ଷରତା କ୍ଲବ ଘୋଷଣା ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରେ— ଯଦି ଆପଣ ପିଲାଙ୍କୁ ଭୋଟର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସଂସ୍ଥାରେ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର କାହିଁକି ଦେଉନାହାନ୍ତି?
ନିର୍ବାଚନ ସାକ୍ଷରତା: ଶିକ୍ଷା ନା ପ୍ରଦର୍ଶନ?
ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ SVEEP କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅଧିନରେ ନିର୍ବାଚନ ସାକ୍ଷରତା କ୍ଲବ ଏକ ଦୀର୍ଘମ୍ୟାଦୀ ଭିଷନର ଅଂଶ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବା, ଭୋଟର ପଞ୍ଜିକରଣ ବଢ଼ାଇବା ଓ ଯୁବପିଢ଼ିକୁ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସହ ଯୋଡ଼ିବା। କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରୟୋଗ ଦେଖିଲେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ— ଏହା କ’ଣ ଏକ ଗଭୀର ସଂସ୍କାର, ନା ଏକ ରିପୋର୍ଟ-ଫ୍ରେଣ୍ଡଲି ପ୍ରକଳ୍ପ? ଡିବେଟ୍, କୁଇଜ୍, ପୋଷ୍ଟର୍—ଏସବୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଶିକ୍ଷାଗତ ମୂଲ୍ୟ ରଖେ, କିନ୍ତୁ ଲୋକତନ୍ତ୍ର ଶିଖାଏନି କେବଳ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର; ଏହା ଶିଖାଏ ମତଭେଦ, ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା, ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଜବାବଦେହି।
ପ୍ରଶାସନିକ ଭୂମିକା: ସମୀକ୍ଷା ନା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ?
ଜିଲ୍ଲାପାଳ ଓ ଜିଲ୍ଲା ଶିକ୍ଷାଧିକାରୀଙ୍କୁ ଏହି କ୍ଲବଗୁଡ଼ିକର ସମୀକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍କୃତିରେ “ସମୀକ୍ଷା” ଶବ୍ଦଟି ପ୍ରାୟ ସମୟରେ “ନିୟନ୍ତ୍ରଣ”ର ପର୍ଯ୍ୟାୟବାଚୀ ହୋଇଯାଏ। ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ଯଦି ପ୍ରଶାସନ ଅତ୍ୟଧିକ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରେ, ତେବେ ନିର୍ବାଚନ ସାକ୍ଷରତା ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରକ୍ରିୟା ନ ରହି, ଏକ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହୋଇଯିବ।
ରାଜନୈତିକ ଆଶୟ: ସଚେତନ ଭୋଟର କି ସୁବିଧାଜନକ ନାଗରିକ?
ରାଜ୍ୟ ସରକାର କହୁଛନ୍ତି— ଏହା ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଏକ ସଚେତନ ଭୋଟର ଗୋଷ୍ଠୀ ତିଆରି କରିବ। କିନ୍ତୁ ସଚେତନତା କ’ଣ କେବଳ ଭୋଟ ଦେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ? ନା ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା, ଦାବି ରଖିବା, ଅସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏହାର ଅଂଶ? ଯଦି ନିର୍ବାଚନ ସାକ୍ଷରତା କ୍ଲବରେ କେବଳ ଭୋଟ ଦେବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶିଖାଯିବ, କିନ୍ତୁ ରାଜନୈତିକ ସମାଲୋଚନାର ସ୍ଥାନ ନ ଥିବ, ତେବେ ଏହା ଏକ ସୁବିଧାଜନକ ନାଗରିକ ତିଆରି କରିବ— ସଚେତନ ନାଗରିକ ନୁହେଁ।
ଯୁବପିଢ଼ି ଓ ଲୋକତନ୍ତ୍ର: ଅବିଶ୍ୱାସର ଦାୟିତ୍ୱ କାହାର?
ଆଜି ଯୁବପିଢ଼ିର ଏକ ଭାଗ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରତି ଅନାଗ୍ରହୀ। ଏହାର ଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ କି ଡିଜିଟାଲ ବିକ୍ଷେପର ଉପରେ ଦେଇ ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ଯୁବମାନେ ଦେଖନ୍ତି— ନିଜ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ମତ ଦେବାର ଅଧିକାର ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନେ ଦେଶର ମତଦାନ ପ୍ରତି କାହିଁକି ଆଗ୍ରହୀ ହେବେ?
ଲୋକତନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇବାକୁ ହେଲେ, ଲୋକତନ୍ତ୍ର ଚାଲୁ କରନ୍ତୁ
ନିର୍ବାଚନ ସାକ୍ଷରତା କ୍ଲବ ଏକ ଭଲ ଧାରଣା। କିନ୍ତୁ ଏହା ଯଦି ଏକାକୀ ରହିଯାଏ, ଛାତ୍ର ସଂସଦ ନିର୍ବାଚନ ବିନା, ଛାତ୍ର ରାଜନୀତିର ସ୍ୱୀକୃତି ବିନା, ତେବେ ଏହା ଏକ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇ ରହିଯିବ। ଲୋକତନ୍ତ୍ର ପୁସ୍ତକରୁ ଶିଖାଯାଏ ନାହିଁ— ଏହା ଅଭ୍ୟାସରୁ ଆସେ। ଯଦି ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ସତରେ ଏକ ସଚେତନ, ସାହସୀ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ଭୋଟର ପିଢ଼ି ତିଆରି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ପ୍ରଥମେ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରୟୋଗଶାଳା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ନହେଲେ, ଇତିହାସ ପୁଣି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବ— “ଯେଉଁଠି ଲୋକତନ୍ତ୍ର ଶିଖାଯାଉଥିଲା, ସେଠି ତାହା କାହିଁକି ଚାଲୁ ନଥିଲା?”
also read https://purvapaksa.com/the-conspiracy-against-babi-begins/
The conspiracy against Babi begins! ।। ବବିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଆରମ୍ଭ!
