ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ କିଛି ଘଟଣା ଏପରି ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ନୀତିଗତ, ଆଇନଗତ କିମ୍ବା ପ୍ରଶାସନିକ ଲାଗୁଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତା’ର ଭିତରେ ଗଭୀର ରାଜନୈତିକ ଚକ୍ରାନ୍ତ, ଭୋଟବ୍ୟାଙ୍କ ଗଣିତ ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବ ଲୁଚିଥାଏ । ୟୁଜିସିର “ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ସମାନତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ନିୟମାବଳୀ ୨୦୨୬” ସେହି ପ୍ରକାର ଏକ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ । କାଗଜରେ ଏହା ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟର ଏକ ଉଦ୍ୟମ ; କିନ୍ତୁ ଏହା ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ିକୁ ପୁନର୍ବାର ଜାତିର ଚକ୍ରାନ୍ତରେ ଠେଲିବାର ଏକ ଭୟଙ୍କର ଚେଷ୍ଟା- ଏମିତି ଅଭିଯୋଗ ଉଠୁଛି। ଏହି ନିୟମକୁ ନେଇ ଦେଶରେ ଚର୍ଚ୍ଚା, ବିରୋଧ, ହ୍ୟାସଟ୍ୟାଗ୍ ଟ୍ରେଣ୍ଡ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଦଳମାନଙ୍କ ଅସୁବିଧା—ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଚିନ୍ତିତ ଦେଖାଯାଉଛି ବିଜେପି। କାରଣ, ଏହି ନିୟମ ଆସିଛି ସେମାନଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ, କିନ୍ତୁ ରାଜନୈତିକ ଫାୟଦା ଯାଇପାରେ ବିରୋଧୀ ଶିବିରକୁ।
ୟୁଜିସି ନିୟମ: ନ୍ୟାୟ ନା କି ନୂଆ ବିଭାଜନ?
ୟୁଜିସି ଦ୍ୱାରା ଅଧିସୂଚିତ ନୂତନ ନିୟମାବଳୀକୁ ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷ “ସମାନତା” ଓ “ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ”ର ଐତିହାସିକ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି କହୁଛି। ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷ କହୁଛି—ଏହା ସାଧାରଣ ବର୍ଗର ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ “ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅପରାଧୀ” ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରୁଛି। ଏହି ଦୁଇ ମତର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଯାହା ହଜିଯାଉଛି, ତାହା ହେଉଛି—ଶିକ୍ଷାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।
୧୭ ଡିସେମ୍ବର, ୨୦୧୨ ଠାରୁ ୟୁଜିସି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ସଂସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଜାତିଗତ ବୈଷମ୍ୟ ଦୂର କରିବାର କଥା ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ ଦଣ୍ଡର କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନ ଥିଲା। ନୂତନ ନିୟମ ଏହି ଶୂନ୍ୟତାକୁ ପୂରଣ କରିବା ନାମରେ ଆଣାଯାଇଛି। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଏହା କେଉଁ ଦିଗକୁ ନେଇଯିବ?
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ଭୂମିକା: ନ୍ୟାୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ନା ରାଜନୀତିର ଆଧାର?
ଏହି ନିୟମ ହଠାତ୍ ଆସିନାହିଁ। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ୟୁଜିସିକୁ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଓ ନୂଆ ନିୟମାବଳୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା। ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ଅଛି ଦୁଇଟି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା—ରୋହିତ ଭେମୁଲା (୨୦୧୬) ଓ ପାୟଲ ତଡଭି (୨୦୧୯)ଙ୍କ ଆତ୍ମହତ୍ୟା। ରୋହିତ ଭେମୁଲା ଓ ପାୟଲ ତଡଭିଙ୍କ ପରିବାର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଯେ ଆବେଦନ ଦାଖଲ କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ଜାତିଗତ ବୈଷମ୍ୟ ଅଭିଯୋଗ ଉପରେ କଠୋର ନିୟମ ଦାବି କରାଯାଇଥିଲା। ବିଚାରପତି ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ନିୟମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ତା’ପରେ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୫ରେ ଡ୍ରାଫ୍ଟ, ଏବଂ ୧୩ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୬ରେ ଅଧିସୂଚନା।
ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଠିକ୍ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ରାଜନୈତିକ ପରିଣାମକୁ କି ଅଣଦେଖା କରାଯାଇଛି କି ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବାରେ ଲାଗିଛି?
“ଶକୁନି ମାମା” ଦିଗବିଜୟ ସିଂହ ଓ କମିଟିର ରାଜନୀତି
ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବାଦର ଆଉ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହେଲେ କଂଗ୍ରେସ ସାଂସଦ ଦିଗବିଜୟ ସିଂହ । କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ତାଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ବିରୋଧୀ ଶିବିର “ଶକୁନି ମାମା” ଭାବରେ ଉପହାସ କରୁଛି—ଅର୍ଥାତ୍ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଚକ୍ରାନ୍ତର ମାଷ୍ଟରମାଇଣ୍ଡ।
ଏହା କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆକ୍ରୋଶ ନୁହେଁ। ଏହାର ମୂଳରେ ଅଛି ଏକ ଆଶଙ୍କା- କଂଗ୍ରେସ ଜାତିଭିତ୍ତିକ ରାଜନୀତିକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଆଉ ବିଜେପି ଏହାର ଫାନ୍ଦରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି।
ଓବିସି ପ୍ରସଙ୍ଗ: ସଂଶୋଧନ ନା କି ଅଧୂରା ନ୍ୟାୟ?
ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଉପରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆପତ୍ତି ଆସିଥିଲା ଓବିସି ଛାତ୍ର ସଂଗଠନମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ। ସେମାନଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ—ଜାତିଗତ ବୈଷମ୍ୟର ପରିଭାଷାରୁ ଓବିସିମାନଙ୍କୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି, ସମାନତା କମିଟିରେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ନାହିଁ, ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ରଖିଲେ ଅଭିଯୋଗକାରୀ ଭୟଭୀତ ହେବେ।
ସଂସଦୀୟ କମିଟି (ଶିକ୍ଷା, ମହିଳା ଓ ଯୁବ ବ୍ୟାପାର) ଏହି ଆପତ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଓବିସିଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କଲା। ନୂତନ ନିୟମରେ ଏହା ଯୋଡ଼ାଗଲା। କିନ୍ତୁ ସେଥିସହିତ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହଟାଇ ଦିଆଗଲା। ଏଠିଏ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ନୂଆ ବିବାଦ।
ସାଧାରଣ ବର୍ଗର ଆଶଙ୍କା: “ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅପରାଧୀ”?
ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଜାତି, ଧର୍ମ, ଲିଙ୍ଗ, ଜନ୍ମସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଅକ୍ଷମତା ଆଧାରରେ ଯେକୌଣସି ଅନୁଚିତ ବ୍ୟବହାରକୁ ଜାତିଗତ ପକ୍ଷପାତ ଭାବେ ଦେଖାଯିବ। ଦଣ୍ଡର ସ୍ପଷ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି, କିନ୍ତୁ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ପାଇଁ କୌଣସି ଦଣ୍ଡ ନାହିଁ।
ଏହା ଫଳରେ ସାଧାରଣ ବର୍ଗର ଛାତ୍ରମାନେ ଆଶଙ୍କା କରୁଛନ୍ତି- ସେମାନେ ବିନା ତଦନ୍ତରେ ଦୋଷୀ ଭାବେ ଦେଖାଯିବେ କି? ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ କଲେଜରେ ଆଲୋଚନା, ତର୍କ, ମତଭେଦ କି ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଆଇନଗତ ଫାନ୍ଦ ହେବ କି?
ବିଜେପିର ଅଡ଼ୁଆ: ଶାସନ ଓ ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ
ଏହି ସମସ୍ତ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ବିଜେପି ସବୁଠାରୁ ଅସୁବିଧାରେ। ଏକପକ୍ଷରେ ଶାସନର ଦାୟିତ୍ୱ- ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମାନିବା, ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟର ମୁହଁ ରଖିବା। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଦଳର ମୂଳ ଭୋଟବ୍ୟାଙ୍କ- ସନାତନୀ, ମଧ୍ୟବର୍ଗ, ଯୁବପିଢ଼ି—ଯେଉଁମାନେ ଏହି ନିୟମକୁ “କଳା ଆଇନ” ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ “ବିକଶିତ ଭାରତ”ର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଉଥିବାବେଳେ, ଏହି ନିୟମ ଯୁବପିଢ଼ିକୁ ପୁଣି ଜାତିର ଗଣିତରେ ବିପଦ ଆଣିଦେବ କି- ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି।
ମୋଟାମୋଟି କହିବାକୁ ଗଲେ ଜାତିବାଦକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଆଗକୁ ବଢୁଥିବା ଆଜିର ଯୁବପିଢିକୁ ରାଜନୈତିକ ଦଳମାନେ ନିଜର ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣିଥରେ ବିଭକ୍ତ କରି ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଘୃଣା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି l ଆମ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନ ଥିବା ଜାତିବାଦକୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଉପାୟରେ କେବଳ ହିନ୍ଦୁଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ କରି ବହୁ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଗଲା l ତଥାକଥିତ ଦଳିତ ଶ୍ରେଣୀକୁ ଶିକ୍ଷା, ନିଯୁକ୍ତିରେ ଆରକ୍ଷଣ ଦେବା, ତଥାକଥିତ ସବର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅବହେଳା କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ମନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇନି l ବିକଶିତ ଭାରତର ସ୍ଵପ୍ନ ଦେଖୁଥିବା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏବେ ସବର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କଳା ଆଇନର ଅନ୍ଧାରି ଘରକୁ ଠେଲି ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କି?
ସମାନତା ହେଉ, କିନ୍ତୁ ବିଭାଜନ ନୁହେଁ
ଏହି ସମ୍ପାଦକୀୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାତିଗତ ବୈଷମ୍ୟକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ନୁହେଁ। ଏହା ଏକ କଠୋର ସତ୍ୟ—ଭାରତୀୟ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାରେ ବୈଷମ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ଏହାକୁ ରୋକିବା ଦରକାର। କିନ୍ତୁ ନ୍ୟାୟର ନାମରେ ଯଦି ଅବିଶ୍ୱାସ, ଭୟ ଓ ବିଭାଜନ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତେବେ ସେହି ନ୍ୟାୟ ନିଜେ ପ୍ରଶ୍ନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ।
ଦାବି ସ୍ପଷ୍ଟ—
▪️ ୟୁଜିସି ନିୟମକୁ ପୁନଃବିଚାର କରାଯାଉ
▪️ ସମାନତା ଆସୁ, କିନ୍ତୁ ଅବିଶ୍ୱାସ ଓ ବିଭାଜନ ନୁହେଁ
▪️ ଶିକ୍ଷା ରାଜନୀତିର ହତିଆର ନ ହେଉ
ନଚେତ୍, “ଶକୁନି ମାମା”ର ଚକ୍ରାନ୍ତରେ ବିଚରା ବିଜେପି ମାତ୍ର ନୁହେଁ—ଦେଶର ଯୁବପିଢ଼ି ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ମଧ୍ୟ ଆହତ ହେବ।
also read https://purvapaksa.com/kendujhar-tribal/
