Author: Purva Paksha

ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥା (ଏଏସ୍ଆଇ) ପକ୍ଷରୁ ଓଡ଼ିଶାର ‘ହିଲ୍ ଅଫ୍ ଜୁଏଲ୍ସ’ ଭାବେ ପରିଚିତ ରତ୍ନଗିରିରେ ଚାଲିଥିବା ଖନନରୁ ଏକ ଆୟତାକାର ଚୈତ୍ୟ ଗୃହ (ବୌଦ୍ଧ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର ପରିସର) ଠାବ ହୋଇଛି। ୨୦Xଠ୭ ମିଟର ପରିମିତ ଏହି କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସରେ କ୍ରିସକ୍ରସ୍ ଡିଜାଇନ୍ ଇଟା ଓ ପଥର ରହିଛି ଏବଂ ଏଥିରେ ବହୁସଂଖ୍ୟକ ସ୍ତୁପ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଏଏସ୍ ଆଇର ଅଧୀକ୍ଷଣ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ଡିବି ଗଡ଼ନାୟକ କହିଛନ୍ତି ଯେ ରତ୍ନଗିରିରେ ପୂର୍ବ ଖନନ ସମୟରେ ଚୈତ୍ୟ ଗୃହର ଦସ୍ତାବିଜ ହୋଇନଥିବାବେଳେ ନିକଟସ୍ଥ ଲଳିତଗିରି ଓ ଉଦୟଗିରିରେ ସମାନ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସର ଅବଶେଷ ରହିଛି। ଏହାବ୍ୟତୀତ ତଥାଗତ, ବଜ୍ର ଓ ପଦ୍ମକୁଳ (ତିନିଟି ବୁଦ୍ଧ ପରିବାର)ର ବିଭିନ୍ନ ଦେବତା ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହାବ୍ୟତୀତ ନିକଟରେ ଖନନ ହୋଇଥିବା ଅଞ୍ଚଳରୁ ବୌଦ୍ଧ ଦେବୀଙ୍କ ଏକ ବିଶାଳ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ପଞ୍ଚମ ଶତାବ୍ଦୀର ସିଲିଂ ମିଳିଛି। ତିବ୍ଦତୀୟ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ (ବଜ୍ରୟାନ ବା…