ସୀମାନ୍ତରେ ଭାରତକୁ ଘେରିବା ପାଇଁ ଚୀନ୍ ପୁଣି ଏକ ବଡ଼ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ପାକିସ୍ତାନ ଦେଇ ଗୋଆଦର ବନ୍ଦର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମିତ ବିବାଦୀୟ ‘ଚୀନ୍-ପାକିସ୍ତାନ ଆର୍ଥିକ କରିଡୋର୍’ (CPEC) ପରେ, ଏବେ ଭାରତର ପୂର୍ବ ସୀମାରେ ଚୀନ୍ ‘ଚୀନ୍-ମ୍ୟାଁମାର-ବାଂଲାଦେଶ ଆର୍ଥିକ କରିଡୋର୍’ (CMBC) ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛି। ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିବା ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗକୁ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ବେଜିଂର ଏହି ନୂତନ ପ୍ରୟାସ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ଓ ରଣନୀତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ତେବେ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ଚୀନ୍ର ଏହି ଚାଲ୍କୁ ପାଣିଚିଆ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଅବହେଳା ନକରି ‘ଗ୍ରେଟ୍ ନିକୋବାର୍’ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିଜର ସାମରିକ ଓ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ମାଷ୍ଟରପ୍ଲାନ୍ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛି।
CPEC ପରେ ପୂର୍ବ ସୀମାରେ ଚୀନ୍ର ଦ୍ୱିତୀୟ ମୋର୍ଚ୍ଚା
ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ସିଧାସଳଖ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଚୀନ୍ ନିଜର ‘ୟୁନ୍ନାନ୍’ ପ୍ରଦେଶରୁ ମ୍ୟାଁମାର ଦେଇ ବାଂଲାଦେଶର ଚାଟୋଗ୍ରାମ ଏବଂ ମୋଙ୍ଗଲା ବନ୍ଦର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ସଡ଼କ, ରେଳ ଏବଂ କାର୍ଗୋ କରିଡୋର୍ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରିଛି। ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ‘BCIM’ (ବାଂଲାଦେଶ-ଚୀନ୍-ଭାରତ-ମ୍ୟାଁମାର) କରିଡୋର୍ରେ ଭାରତ ସାମିଲ ନହେବାରୁ, ଚୀନ୍ ଏବେ ଭାରତକୁ ବାଦ୍ ଦେଇ ବାଂଲାଦେଶ ଓ ମ୍ୟାଁମାର ସହ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି କରିଡୋର୍କୁ ଆଗେଇ ନେଉଛି।
“ପଶ୍ଚିମରେ CPEC ଭଳି ପୂର୍ବ ସୀମାରେ CMBC ନିର୍ମାଣ କରି ଚୀନ୍ ଭାରତକୁ ଦୁଇପଟୁ ଘେରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଚୀନ୍ର ସାମରିକ ଓ ବ୍ୟାବସାୟିକ ଉପସ୍ଥିତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ତାହା ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳ ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ସିଧାସଳଖ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବ।”
ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକ
ମଲାକା ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ଚୀନ୍ର ଦୁର୍ବଳତା
ଚୀନ୍ର ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ ତେଲ ଆମଦାନୀ ‘ମଲାକା ପ୍ରଣାଳୀ’ ଦେଇ ହୋଇଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ମଜବୁତ ସ୍ଥିତି ରହିଛି। ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଉତ୍ତେଜନା ସମୟରେ ଭାରତ ମଲାକା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଅବରୋଧ କରିପାରେ ବୋଲି ଚୀନ୍ ସଦାସର୍ବଦା ଆଶଙ୍କା କରିଆସୁଛି। ଏହି ବିପଦରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ଚୀନ୍ ମ୍ୟାଁମାରର ‘କ୍ଯାଉକ୍ଫ୍ୟୁ’ ସମୁଦ୍ର ବନ୍ଦର ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶର ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ସିଧାସଳଖ ବଙ୍ଗୋପସାଗରକୁ ବାଟ ବାହାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ତେବେ ମ୍ୟାଁମାରରେ ଚାଲିଥିବା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସେନା ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ରାଖାଇନ୍ ପ୍ରଦେଶରେ ଚାଲିଥିବା ହିଂସା ଯୋଗୁଁ ଚୀନ୍ର ଏହି କରିଡୋର୍ ନିର୍ମାଣରେ ଅନେକ ଜଟିଳତା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଦେଇଛି।
ଭାରତର ଜବାବ: ‘ଗ୍ରେଟ୍ ନିକୋବାର୍’ ମାଷ୍ଟରପ୍ଲାନ୍
ଚୀନ୍ର ଏହି କରିଡୋର୍ ଗେମ୍କୁ ମାତ୍ ଦେବା ପାଇଁ ଭାରତ ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବାର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜରେ ଅବସ୍ଥିତ ‘ଗ୍ରେଟ୍ ନିକୋବାର୍’ କୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଣନୈତିକ, ସାମରିକ ଏବଂ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ହବ୍ରେ ପରିଣତ କରୁଛି।
ସିକ୍ସ ଡିଗ୍ରୀ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଉପରେ ନଜର : ଗ୍ରେଟ୍ ନିକୋବାରର ଅବସ୍ଥାନ ‘ସିକ୍ସ ଡିଗ୍ରୀ ଚ୍ୟାନେଲ୍’ ଏବଂ ମଲାକା ପ୍ରଣାଳୀର ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ରହିଛି। ଏଠାରେ ଭାରତୀୟ ସେନା ଏବଂ ନୌସେନାର ନୂତନ ଏୟାରବେସ୍, ଗଭୀର ସମୁଦ୍ର ବନ୍ଦର ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ନଜରଦାରୀ ସିଷ୍ଟମ୍ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଉଛି।
ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ସହ ସହଯୋଗ : ଭାରତ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ସବାଙ୍ଗ ବନ୍ଦରର ବିକାଶ ପାଇଁ ଚୁକ୍ତି କରିବା ସହ ନିଜର ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା କବଚକୁ ଅଧିକ ମଜବୁତ କରିଛି।
ଆଗାମୀ ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ଭାରତର ରଣନୀତି
ବଙ୍ଗୋପସାଗର ବର୍ତ୍ତମାନ ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ୍ କ୍ଷେତ୍ରର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରମୁଖ ସାମରିକ ଓ ବାଣିଜ୍ୟିକ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଚୀନ୍ ଯେତେ ପରିମାଣରେ କରିଡୋର୍ ନିର୍ମାଣ କରି ନିଜର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଗ୍ରେଟ୍ ନିକୋବାର୍ରେ ଭାରତର ସାମରିକ ଉପସ୍ଥିତି ସମଗ୍ର ଭାରତୀୟ ମହାସାଗର କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ସଦାସର୍ବଦା ବଜାୟ ରଖିବ।
