ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଭୋଟ୍ ଦେବା କେବଳ ଏକ ଅଧିକାର ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଦେଶର ଭାଗ୍ୟ ଗଢ଼ିବାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମାଧ୍ୟମ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଭୋଟର ତାଲିକାର ପରିସଂଖ୍ୟାନ ସାମ୍ନାକୁ ଆସେ, ସେତେବେଳେ କିଛି ଏପରି ଚିନ୍ତାଜନକ ପ୍ରଶ୍ନ ଛିଡ଼ା ହୁଏ ଯାହାକୁ ଆମେ ଆଖିବୁଜି ରହିପାରିବା ନାହିଁ।
ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ସଦ୍ୟତମ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାରେ ମୋଟ ପଞ୍ଜୀକୃତ ଭୋଟରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୩ କୋଟି ୧୯ ଲକ୍ଷ ୧୨ହଜାର ୬୨୩ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ତାଲିକାରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହେଉଛି—ପୁରୁଷ ଭୋଟରଙ୍କ ତୁଳନାରେ ମହିଳା ଭୋଟରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏବେ ମଧ୍ୟ ପଛରେ ରହିଛି।
ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାରେ ଭୋଟରଙ୍କ ଯେଉଁ ତାଲିକା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ସେଥିରେ:
• ମୋଟ ଭୋଟର: ୩ କୋଟି ୧୯ଲକ୍ଷ ୧୨ହଜାର ୬୨୩ ଜଣ
• ପୁରୁଷ ଭୋଟର: ୧ କୋଟି ୬୨ଲକ୍ଷ ୫୧ହଜାର ୪୪୩ ଜଣ
• ମହିଳା ଭୋଟର: ୧ କୋଟି ୫୬ଲକ୍ଷ ୫୮ହଜାର ୪୦୫ ଜଣ
• ତୃତୀୟ ଲିଙ୍ଗୀ (Third Gender): ୨ହଜାର ୭୭୫ ଜଣ
ଯଦି ଆମେ ଏହି ହିସାବକୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖିବା, ତେବେ ପୁରୁଷ ଏବଂ ମହିଳା ଭୋଟରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ଲକ୍ଷାଧିକ ସଂଖ୍ୟାର ବ୍ୟବଧାନ ରହିଛି। ଏହା କେବଳ କାଗଜପତ୍ରର ତଫାତ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଆମ ସମାଜରେ ଥିବା ସେହି ଲୁକ୍କାୟିତ ବାସ୍ତବତାକୁ ଦର୍ଶାଏ, ଯେଉଁଠି ଆଜି ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଟି ମହିଳାଙ୍କ ନାମ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ସାମିଲ ହେବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି।
ଏଠାରେ ଏକ ବହୁତ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ବିରୋଧାଭାସ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଗତ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ଯଥା ୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନ ସମୟର ପରିସଂଖ୍ୟାନକୁ ଆମେ ଯଦି ଦେଖିବା, ତେବେ ଜଣାପଡ଼ିବ ଯେ ଭୋଟ୍ ଦେବା ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାର ମହିଳାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପଛରେ ପକାଇ ଦେଇଥିଲେ!
୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରାୟ ୭୫% ମହିଳା ଭୋଟର ନିଜର ମତଦାନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଥିଲା। ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ, ସଚେତନତା ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ମହିଳା ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକର ସକ୍ରିୟତା କାରଣରୁ ମହିଳାମାନେ ଆଜି ବୁଥ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବହୁସଂଖ୍ୟାରେ ପହଞ୍ଚୁଛନ୍ତି।
ତା’ହେଲେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ଯଦି ମହିଳାମାନେ ମତଦାନରେ ଏତେ ଆଗୁଆ, ତେବେ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପୁରୁଷଙ୍କ ତୁଳନାରେ କାହିଁକି କମ୍ ରହୁଛି?
ଏହାର ପଛରେ ଅନେକଗୁଡ଼ିକ ସାମାଜିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ କାରଣ ରହିଛି:
1. ଆମ ସମାଜରେ ବିବାହ ପରେ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଗାଁ ବା ସହରକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ। ନୂଆ ଶାଶୂଘରର ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ନାମ ପଞ୍ଜୀକରଣ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନେକ ସମୟରେ ଅବହେଳିତ ହୋଇଯାଏ। ବହୁ ମହିଳା ନାମ କାଟିବା କିମ୍ବା ନୂଆ ନାମ ଯୋଡ଼ିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଆଗ୍ରହ ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ମିଳେ ନାହିଁ।
2. ବିବାହ ପରେ ଆଧାର କାର୍ଡ, ପ୍ୟାନ୍ କାର୍ଡ କିମ୍ବା ପରିବାର ରେଜିଷ୍ଟ୍ରରରେ ନାମ ବା ଠିକଣା ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାରେ ଅନେକ ମହିଳାଙ୍କ ପାଖାପାଖି ସୁବିଧା ନଥାଏ। ଠିକ୍ ସମୟରେ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ନ ମିଳିବାରୁ ସେମାନେ ନୂଆ ତାଲିକାରୁ ବାଦ୍ ପଡ଼ିଯାଆନ୍ତି।
3. ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ପରିବାରର ମୁଖ୍ୟ ପୁରୁଷ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ନାମ ପ୍ରଥମେ ପଞ୍ଜୀକରଣ କରାଯାଏ। ଅନେକ ସମୟରେ ଘରର ବୋହୂ ବା ଝିଅମାନଙ୍କ ନାମ ତାଲିକାରେ ଯୋଡ଼ିବାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ।
4. ବୁଥ୍ ଲେଭେଲ ଅଧିକାରୀମାନେ ଘରକୁ ଘର ବୁଲି ନାମ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ସମୟରେ ଯଦି କୌଣସି ମହିଳା ଘରେ ନଥାନ୍ତି , ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ବାଦ୍ ପଡ଼ିଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼ିଯାଏ।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଏବେ ‘ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସଂଶୋଧନ’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହାତକୁ ନେଇଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ:
• ଆଗାମୀ ନଭେମ୍ବର ୩୦ ତାରିଖରେ ତଥ୍ୟର ଡ୍ରାଫ୍ଟ ତାଲିକା ପ୍ରକାଶ ପାଇବ।
• ଯେଉଁମାନଙ୍କର ନାମ ବାଦ୍ ପଡ଼ିଛି କିମ୍ବା ନୂଆ ନାମ ଯୋଡ଼ିବାକୁ ଅଛି, ସେମାନେ ନଭେମ୍ବର ୩୦ ରୁ ଡିସେମ୍ବର ୩୦ ଭିତରେ ଫର୍ମ-୬, ୭ ଏବଂ ୮ ମାଧ୍ୟମରେ ଆବେଦନ କରିପାରିବେ।
• ଜାନୁଆରୀ ୨୧, ୨୦୨୭ରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଭୋଟର ତାଲିକା ପ୍ରକାଶ ପାଇବ।
ଏହା କେବଳ ପ୍ରଶାସନର କାମ ନୁହେଁ, ବରଂ ଗଣମାଧ୍ୟମ, ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଯେ ଆମେ ଆମ ପରିବାରର ପ୍ରତିଟି ମହିଳାଙ୍କ ନାମ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ଅଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରକୃତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ସେତେବେଳେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ, ଯେତେବେଳେ ସମାଜର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଗ, ବିଶେଷକରି ମା’ ଓ ଭଉଣୀମାନେ ସମାନ ଅଧିକାର ଏବଂ ସମ୍ମାନ ସହ ନିଜର ମତଦାନ କରନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶାର ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାଙ୍କ ଏହି ବ୍ୟବଧାନକୁ ଆମକୁ ମିଳିମିଶି ଦୂର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ କ’ଣ ସମସ୍ତ ଯୋଗ୍ୟ ମହିଳାଙ୍କ ନାମ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ସାମିଲ ହୋଇପାରିଛି? ଏହି ବ୍ୟବଧାନକୁ ମେଟାଇବା ପାଇଁ ଆମର ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ସମାଜ ଆଉ କ’ଣ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଉଚିତ୍? ନିଜର ମତାମତ କମେଣ୍ଟ ବକ୍ସରେ ନିଶ୍ଚୟ ଜଣାନ୍ତୁ।
also read
The Nehru-Edwina romance—how much is true ? II ନେହେରୁ-ଏଡଭିନା ପ୍ରେମ, କେତେ ସତ କେତେ ମିଛ?
https://purvapaksa.com/the-nehru-edwina-romance-how-much-is-true/
