ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ତୀବ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ଏବେ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ବିଶ୍ୱର ସର୍ବାଧିକ ତୈଳ ରପ୍ତାନିକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏହି ସଂଘର୍ଷର ସିଧାସଳଖ ଶିକାର ହେବା ପରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚରମ ଭାବେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ରଣନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ‘ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହୋରମୁଜ୍’ ବନ୍ଦ ରହିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ସାଉଦି ଆରବର ବିକଳ୍ପ ‘ଇଷ୍ଟ-ୱେଷ୍ଟ୍ ପାଇପ୍ଲାଇନ୍’ ଉପରେ ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ତୈଳ ରପ୍ତାନି ଠପ୍ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହା ଉପରେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ କଠୋର ‘ଲିଣ୍ଡସେ ଓ. ଗ୍ରାହାମ୍ ସାଙ୍କସନିଂ ଆକ୍ଟ’ ଲାଗୁ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୧ କୋଟି ୭୦ ଲକ୍ଷ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦେଇଛି। ନିଜ ଆବଶ୍ୟକତାର ୮୫%ରୁ ଅଧିକ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରୁଥିବା ଭାରତ ପାଇଁ ଏହି ଘଟଣାକ୍ରମ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧାର ଏକ ବଡ଼ କାରଣ ପାଲଟିଛି।
କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ବିରାଟ ସଙ୍କଟ?
ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ବଜାରରେ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଇଫ୍ଲାଇନ୍। ସାଧାରଣ ସମୟରେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦% ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ତରଳ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ କେବଳ ଏହି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ଦେଇ ଚଳାଚଳ କରିଥାଏ।
ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଅବରୋଧ :
ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାଇନ୍ସ ବିଛାଯିବା କାରଣରୁ ହୋରମୁଜ୍ ଦେଇ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ରହିଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୧.୫ କୋଟି ବ୍ୟାରେଲ୍ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ୫୦ ଲକ୍ଷ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ସାମଗ୍ରୀର ପରିବହନ ଅଟକି ରହିଛି।
ସାଉଦିର ବିକଳ୍ପ ପାଇପ୍ଲାଇନ୍ ଠପ୍ :
ହୋରମୁଜ୍କୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ସାଉଦି ଆରବ ନିଜର ‘ଇଷ୍ଟ-ୱେଷ୍ଟ୍ ପାଇପ୍ଲାଇନ୍’ ଜରିଆରେ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୪୦ ଲକ୍ଷ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୈଳ ଲୋହିତ ସାଗର ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ପଠାଉଥିଲା। ମାତ୍ର ସେହି ପାଇପ୍ଲାଇନ୍ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଉକ୍ତ ବିକଳ୍ପ ପଥ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି।
UAEର ସୀମିତ କ୍ଷମତା :
ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସର ‘ହବଶାନ୍-ଫୁଜୈରାହ’ ପାଇପ୍ଲାଇନ୍ ମାତ୍ର ୧୫ ଲକ୍ଷ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପରିବହନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ, ଯାହା ବିଶ୍ୱର ବିରାଟ ଚାହିଦା ତୁଳନାରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଶଙ୍ଖେ ସଦୃଶ।
କ’ଣ ଏହି ‘ଲିଣ୍ଡସେ ଓ. ଗ୍ରାହାମ୍ ସାଙ୍କସନିଂ ଆକ୍ଟ’?
ଏହି ସଙ୍କଟଜନକ ସ୍ଥିତିରେ ଆମେରିକୀୟ ସିନେଟର୍ ଲିଣ୍ଡସେ ଗ୍ରାହାମ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତାବିତ କଠୋର ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଆଇନ ବିଶ୍ୱ ବଜାରକୁ ଆହୁରି ଭୟଭୀତ କରିଛି।
1. ଋଷ ଓ ଇରାନ ଉପରେ ଟାର୍ଗେଟ୍ :
ଏହି ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, ଋଷ ଏବଂ ଇରାନଠାରୁ ତୈଳ କିଣୁଥିବା ତୃତୀୟ ପକ୍ଷ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆମେରିକା କଠୋର ଆର୍ଥିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
2. ୧୬-୧୭ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ଯୋଗାଣ ବନ୍ଦ ଆଶଙ୍କା :
ଋଷ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୩୫ ଲକ୍ଷ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୈଳ ରପ୍ତାନି କରୁଛି। ଯଦି ଆମେରିକାର ଚାପରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଋଷୀୟ ତୈଳ କିଣିବା ବନ୍ଦ କରନ୍ତି, ତେବେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଓ ଋଷକୁ ମିଶାଇ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୧ କୋଟି ୬୦ ଲକ୍ଷରୁ ୧ କୋଟି ୭୦ ଲକ୍ଷ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୈଳର ଅଭାବ ଦେଖାଦେବ। ଏହି ବିରାଟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିକଳ୍ପ ସ୍ରୋତ ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ।
ଭାରତର ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିବାର ପ୍ରକୃତ କାରଣ
ଭାରତ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ତୈଳ ଚାହିଦାର ଏକ ବଡ଼ ଭାଗ ଇରାକ୍, ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ ୟୁଏଇ ଭଳି ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ପରଠାରୁ ଭାରତ ଋଷଠାରୁ ରିହାତି ଦରରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କ୍ରୟ କରି ନିଜ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସ୍ଥିର ରଖିଆସିଛି।
- ଦର ବୃଦ୍ଧି ଓ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି : ବ୍ରେଣ୍ଟ୍ କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପିଛା ୧୦୦ ଡଲାର ଟପିସାରିଛି। ଯଦି ଏହି ଦର ଆହୁରି ବଢ଼େ, ତେବେ ଭାରତର ଆମଦାନୀ ବିଲ୍ ଆକାଶଛୁଆଁ ହେବ, ଚାଳୁ ଖାତା ନିଅଣ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ଏବଂ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ପେଟ୍ରୋଲ, ଡିଜେଲ୍ ସହ ସମସ୍ତ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀର ଦର ହୁ-ହୁ ହୋଇ ବଢ଼ିବ।
- ଏଲ୍ଏନ୍ଜି ଯୋଗାଣରେ ବାଧା : ଭାରତ ନିଜ ଗ୍ୟାସ୍ ଚାହିଦା ପାଇଁ କତାର ଭଳି ଦେଶ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ଏଲ୍ଏନ୍ଜିକୁ ମାଇନସ୍ ୧୬୩ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ ତାପମାତ୍ରାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜାହାଜରେ ଅଣାଯାଏ, ଯାହାକୁ ମଝି ସମୁଦ୍ରରେ ଅନ୍ୟ ଜାହାଜକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ହୋରମୁଜ୍ ବନ୍ଦ ରହିବା ଫଳରେ ଭାରତର ସାର କାରଖାନା ଓ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ର ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।
- ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟ : ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ପକ୍ଷରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଚେତାବନୀ ଦିଆଯାଇଛି ଯେ, ଗ୍ରାହାମ୍ ଆକ୍ଟ ଭଳି ଏକତରଫା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ କେବଳ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ନଷ୍ଟ କରିବ ନାହିଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶକ୍ତି ବଜାରରେ ଅରାଜକତା ସୃଷ୍ଟି କରିବ।
ନିଜେ ଆମେରିକାରେ ବି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ
ଏହି ସଙ୍କଟ କେବଳ ଭାରତ କିମ୍ବା ଏସିଆର ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆମେରିକା ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ବିପଦ ଆଣିଛି। ଆମେରିକାରେ ପେଟ୍ରୋଲ୍ ଓ ଡିଜେଲ୍ ଦର ରେକର୍ଡ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହା ସେଠାକାର କୃଷି ଓ ପରିବହନ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେଇଛି।
ବିଶ୍ଳେଷକଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ତୁରନ୍ତ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରୁ ଅବରୋଧ ନହଟାଯାଏ ଏବଂ ଏକତରଫା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନୀତିରୁ ଆମେରିକା ନିବୃତ୍ତ ନହୁଏ, ତେବେ ୧୯୭୦ ଦଶକ ପରେ ପୃଥିବୀ ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ‘ଶକ୍ତି ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା’ର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।
Also read : https://purvapaksa.com/the-mysterious-coffee-club-is-opposing-india-at-the-unsc/
