ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କୂଟନୈତିକ ଖେଳ। ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦ ବା UNSCରେ ଭାରତକୁ ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟତା ମିଳିବା କଥା ଯେତେବେଳେ ବି ଆସେ, ସେତେବେଳେ କିଛି ଦେଶଙ୍କ ପେଟରେ ମୋଚ୍ ଆସିବାକୁ ଲାଗେ। ଆପଣ ଜାଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ ଯେ, ଏଥିପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ସହିତ ଆଉ କିଛି ଦେଶ ମିଶି ଗୋଟିଏ ଗୁପ୍ତ କ୍ଲବ୍ ଚଳାଉଛନ୍ତି, ଯାହାର ନାମ ହେଉଛି— ‘କଫି କ୍ଲବ୍’ ବା ‘ୟୁନାଇଟିଂ ଫର୍ କନସେନ୍ସସ’।
ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗଣତନ୍ତ୍ର, ଆର୍ଥିକ ମହାଶକ୍ତି ଏବଂ ଶାନ୍ତି ରକ୍ଷାରେ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ଥିବା ଭାରତକୁ ଯେତେବେଳେ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦରେ ସ୍ଥାୟୀ ଆସନ ମିଳିବା କଥା କୁହାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଛୋଟ ଛୋଟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏକାଠି ହୋଇ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଆଜି ଆମେ ଜାଣିବା ଯେ ଏହି ‘କଫି କ୍ଲବ୍’ ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ, ପାକିସ୍ତାନ, ତୁର୍କୀ ଏବଂ ଇଟାଲୀ ଭାରତର ଏହି ଦାବିର ବିରୋଧ କାହିଁକି କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ମଞ୍ଚରେ ଏମାନଙ୍କ ଏହି କୂଟନୈତିକ ଚାଲ୍ କିପରି ଧରାପଡ଼ିଛି!
ପ୍ରଥମେ ବୁଝିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ, ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦ ଗଠନ ହୋଇଥିଲା ୧୯୪୫ ମସିହାରେ— ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ। ସେତେବେଳକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ଏହାର ପାଞ୍ଚଟି ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ରହିଲେ— ଆମେରିକା, ବ୍ରିଟେନ, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଋଷ ଏବଂ ଚୀନ୍। କିନ୍ତୁ ଆଜିର ଦୁନିଆ ଆଉ ୧୯୪୫ର ଦୁନିଆ ନୁହେଁ। ଆଜିର ବଦଳୁଥିବା ପୃଥିବୀରେ ୧୪୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଭାରତ, ବିଶ୍ୱର ପଞ୍ଚମ ବୃହତ୍ତମ ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ଜାତିସଂଘର ଶାନ୍ତି ରକ୍ଷା ମିଶନରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସୈନ୍ୟ ବଳିଦାନ ଦେଉଥିବା ଦେଶକୁ ଏବେ ବି ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟତା ଦିଆଯାଉ ନାହିଁ।
କେବଳ ଭାରତ ନୁହେଁ, ବ୍ରାଜିଲ, ଜର୍ମାନୀ ଏବଂ ଜାପାନ ମଧ୍ୟ ଏହି ସ୍ଥାୟୀ ଆସନ ପାଇଁ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ନିକଟରେ ଜାତିସଂଘ ମହାସଭାର ୮୧ତମ ଅଧିବେଶନରେ ପୁର୍ତଗାଲ ଭଳି ଏକ ପ୍ରମୁଖ ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆଫ୍ରିକା, ବ୍ରାଜିଲ ଏବଂ ଭାରତକୁ UNSCରେ ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟତା ମିଳିବା ଉଚିତ୍। ଅର୍ଥାତ୍, ଆଜି ସାରା ବିଶ୍ୱ ବୁଝିସାରିଛି ଯେ ଭାରତ ବିନା ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ।
କିନ୍ତୁ ସମସ୍ୟା ସେତେବେଳେ ଉପୁଜେ, ଯେତେବେଳେ କିଛି ଈର୍ଷାଳୁ ଏବଂ ସ୍ୱାର୍ଥପର ଦେଶ ଏହି ପଦବୀକୁ ଅଟକାଇବା ପାଇଁ ଗୋପନୀୟ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରନ୍ତି।
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ସେହି ଅଭିଶପ୍ତ ‘କଫି କ୍ଲବ୍’ ଉପରେ, ଯାହା ବିଷୟରେ ବହୁତ କମ୍ ଲୋକ ଜାଣିଛନ୍ତି।
୧୯୯୫ ମସିହାରେ ଇଟାଲୀର ରାଜଦୂତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ପାକିସ୍ତାନ, ମେକ୍ସିକୋ ଏବଂ ମିଶର ମିଶି ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଯାହାର ପ୍ରକୃତ ନାମ ଥିଲା ‘ୟୁନାଇଟିଂ ଫର୍ କନସେନ୍ସସ’। କିନ୍ତୁ କୂଟନୈତିକ କରିଡରରେ ଏହାକୁ ‘କଫି କ୍ଲବ୍’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହି ଦେଶର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ କଫି ପିଇ ପିଇ ଗୁପ୍ତରେ ବୈଠକ କରନ୍ତି ଏବଂ ଭାରତ ଭଳି ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦରେ ସ୍ଥାୟୀ ଆସନ ମିଳିବାରୁ ରୋକାଯିବ, ସେହି ବାବଦରେ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି।
ଏହି ଦଳରେ ମୋଟ ୧୨ଟି ପ୍ରମୁଖ ଦେଶ ଅଛନ୍ତି— ପାକିସ୍ତାନ, ଇଟାଲୀ, ତୁର୍କୀ, ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ, ସ୍ପେନ୍, ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା, କାନାଡା, କୋଲମ୍ବିଆ, କୋଷ୍ଟାରିକା, ମାଲ୍ଟା, ମେକ୍ସିକୋ ଏବଂ ସାନ ମାରିନୋ।
ଏହି ଦେଶମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି— ଜାତିସଂଘରେ କୌଣସି ବି ପ୍ରକାରେ ନୂତନ ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ନ ହେଉ। ସେମାନେ ଚାହାଁନ୍ତି ଯେ ସ୍ଥାୟୀ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ନ ବଢ଼ି କେବଳ ଅସ୍ଥାୟୀ ବା ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ୁ, ଯେପରି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ସେଠାରେ ବସିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇପାରିବେ।
ପ୍ରଶ୍ନ ଆସେ ଯେ ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଭାରତ ପ୍ରତି ଏତେ ଜଳାଜଳି କାହିଁକି? ଆସନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ କରି ଖୋଲିବା ଏମାନଙ୍କ ଅସଲ ଚେହେରା:
1. ପାକିସ୍ତାନ:
ପାକିସ୍ତାନର କାହାଣୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା। ଭାରତ ଯଦି UNSCର ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପାକିସ୍ତାନର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଆହୁରି କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯିବ। କାଶ୍ମୀର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ପାକିସ୍ତାନ ଯାହା ବି କୁହେ, ତାହାକୁ ଆଉ କେହି ପଚାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜର ସର୍ବନାଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ଉନ୍ନତିକୁ ସହିପାରେ ନାହିଁ।
2. ଇଟାଲୀ:
ଇଟାଲୀର ଜଳିବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ‘ଜର୍ମାନୀ’। G4 ଗ୍ରୁପ୍ରେ ଜର୍ମାନୀ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାୟୀ ଆସନ ପାଇଁ ଦାବି କରୁଛି। ୟୁରୋପରେ ଇଟାଲୀ ଏବଂ ଜର୍ମାନୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପୁରୁଣା କ୍ଷମତା ସଂଘର୍ଷ ଅଛି। ଇଟାଲୀ କଦାପି ଚାହେଁ ନାହିଁ ଯେ ଜର୍ମାନୀକୁ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦରେ ସ୍ଥାୟୀ ଆସନ ମିଳୁ, କାରଣ ଏହାଫଳରେ ୟୁରୋପରେ ଇଟାଲୀର ପ୍ରଭାବ କମିଯିବ।
3. ତୁର୍କୀ:
ତୁର୍କୀର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏରୋଗାନ୍ ନିଜକୁ ଆଧୁନିକ ‘ଖଲିଫା’ ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନ ସହିତ ମିଶି ତୁର୍କୀ ସବୁବେଳେ ଭାରତ ବିରୋଧୀ ଏଜେଣ୍ଡାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଏ। ତୁର୍କୀ ନିଜେ ବିଶ୍ୱ ମଞ୍ଚରେ ବଡ଼ ବଡ଼କଥା କହି ଭିଟୋ ପାୱାରକୁ ବିରୋଧ କରେ, କିନ୍ତୁ ଭାରତର ବର୍ଦ୍ଧିତ ପ୍ରଭାବକୁ ସେମାନେ ଆଦୌ ହଜମ କରିପାରୁ ନାହାନ୍ତି।
ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶ ମିଶି ଜାତିସଂଘର ‘IGN’ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏପରି ଜାଲ ବିଛାଇଛନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ସଂସ୍କାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କୌଣସି ବି ଠୋସ୍ ଆଲୋଚନା ଆଗକୁ ବଢ଼ି ପାରୁ ନାହିଁ।
ଏହି ‘କଫି କ୍ଲବ୍’ର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ ସେମାନେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦରେ ‘ଭିଟୋ ପାୱାର’କୁ ବିରୋଧ କରନ୍ତି। ସେମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ପାଞ୍ଚଟି ଦେଶ ହାତରେ ସବୁ ଶକ୍ତି ରହିବା ଅଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଅଟେ ଏବଂ ଏହାକୁ ଶେଷ କରାଯିବା ଉଚିତ।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଏହା ଉଠେ ଯେ, ଯେତେବେଳେ ଚୀନ୍ ଭଳି ଦେଶ ଭାରତକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଘୋଷଣା କରିବାରେ ବାରମ୍ବାର ଭିଟୋ ପ୍ରୟୋଗ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ‘କଫି କ୍ଲବ୍’ର ମୁହଁ କାହିଁକି ବନ୍ଦ ରହିଥାଏ? ତୁର୍କୀର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏରୋଗାନ୍ ବ୍ଲୁମବର୍ଗରେ ଲେଖି ଜାତିସଂଘର ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ପାଇଁ ଚୁନି ଆଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଉଛନ୍ତି। ମାନେ, ସେମାନେ ଚାହାଁନ୍ତି ଯେ ପୃଥିବୀର ବଡ଼ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ଅଧିକାର ନ ରହୁ, ଯେପରି ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ହାସଲ କରିପାରିବେ।
କିନ୍ତୁ ଭାରତର ବିଦେଶ ନୀତି ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ରଣନୀତି ଏତେ ମଜବୁତ ଯେ, ଏହି ଛୋଟ ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀର ବିରୋଧ ସତ୍ତ୍ୱେ ଆଜି ପୃଥିବୀର ଅଧିକାଂଶ ବଡ଼ ଦେଶ ଭାରତର ପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁଭଳି ଭାବେ ଆଫ୍ରିକା, ଲାଟିନ୍ ଆମେରିକା ଏବଂ ୟୁରୋପର ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟତାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଛନ୍ତି, ସେଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ି ଯାଉଛି ଯେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ‘କଫି କ୍ଲବ୍’ର ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଅଧିକ ଦିନ ତିଷ୍ଠି ପାରିବ ନାହିଁ।
ତେଣୁ, ପାକିସ୍ତାନ, ତୁର୍କୀ ଏବଂ ଇଟାଲୀର ଏହି ‘କଫି କ୍ଲବ୍’ ଯେତେ ଚାଲ୍ ଖେଳୁ ପଛେ, ଭାରତର ବର୍ଦ୍ଧିତ କୂଟନୈତିକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ସମର୍ଥନ ଆଗରେ ଏମାନଙ୍କର ସବୁ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଧୂଳିସାତ୍ ହୋଇଯିବ। ଜାତିସଂଘରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ଏବଂ ଭାରତକୁ ତା’ର ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଦେବା ଆଜିର ସମୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆବଶ୍ୟକତା।
