ରାଜ୍ୟର ଶାସନ ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ର ତଥା ମୁଖ୍ୟ ସଚିବାଳୟ ‘ଲୋକସେବା ଭବନ’କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ‘ତମାଖୁ ମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର’ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଶା ସରକାର। ଏଣିକି ଲୋକସେବା ଭବନ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ଧୂମପାନ କିମ୍ବା ତମାଖୁ ଜାତୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଟକଣା ଲଗାଯାଇଛି। ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ହୁଅନ୍ତୁ କିମ୍ବା ସଚିବାଳୟକୁ ଆସୁଥିବା ସାଧାରଣ ନାଗରିକ, କେହି ମଧ୍ୟ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ପାନ, ଗୁଟ୍ଖା, ଜର୍ଦ୍ଦା, ଖଇନି, ବିଡ଼ି, ସିଗାରେଟ୍ କିମ୍ବା ଇ-ସିଗାରେଟ୍ ସେବନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଛେପ ପକାଇ ପରିବେଶ ଅପରିଷ୍କାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ଉପରେ କଡ଼ା ଆର୍ଥିକ ଜରିମାନା ଲାଗୁ କରାଯିବା ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିଭାଗୀୟ ଶୃଙ୍ଖଳାଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ ବୋଲି ଗୃହ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ କଡ଼ା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରାଯାଇଛି।
କାହିଁକି ଏହି କଠୋର ପଦକ୍ଷେପ?
ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ହଜାର ହଜାର କର୍ମଚାରୀ, ଉଚ୍ଚପଦସ୍ଥ ଅଧିକାରୀ, ଜନପ୍ରତିନିଧି ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯାତାୟାତ କରନ୍ତି। ମାତ୍ର ଅନେକ ସମୟରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା ଯେ:
କାନ୍ଥ ଓ ସିଡ଼ି କୋଣରେ ପାନ-ଗୁଟ୍ଖା ଛେପ :
ସଚିବାଳୟର ବିଭିନ୍ନ ମହଲାର କରିଡର୍, ସିଡ଼ି କୋଣ, ଲିଫ୍ଟ୍ ପାଖ ଏବଂ ଶୌଚାଳୟରେ ଲୋକେ ପାନ ଓ ଗୁଟ୍ଖା ଛେପ ପକାଇ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ।
ଦ୍ୱିତୀୟକ ଧୂମପାନର ବିପଦ :
ସର୍ବସାଧାରଣ କରିଡର କିମ୍ବା ଶୌଚାଳୟ ପାଖରେ ଲୋକେ ଧୂମପାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ କର୍ମଚାରୀ ଓ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ୁଥିଲା।
ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଗାରିମା :
ପ୍ରଶାସନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଏଭଳି ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ପରିବେଶ ସରକାରଙ୍କ ଭାବମୂର୍ତ୍ତିକୁ ମଳିନ କରୁଥିବାରୁ ଏହା ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି।
କୋଟପା (COTPA) ଆଇନ ଅଧୀନରେ ବ୍ୟାପକ କଟକଣା
ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ‘ସିଗାରେଟ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତମାଖୁ ଉତ୍ପାଦ ଆଇନ, ୨୦୦୩’ (COTPA 2003) ର ଧାରା ୪ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ନିୟମ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଛି:
1. ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରବେଶ ନିଷେଧ :
ଲୋକସେବା ଭବନର ମୁଖ୍ୟ ଫାଟକରେ ହିଁ ସୁରକ୍ଷା କର୍ମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଡ଼ା ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବ। କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ପାନ, ଗୁଟ୍ଖା, ବିଡ଼ି ବା ଦିଆସିଲି ଧରି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
2. ସଚେତନତା ବୋର୍ଡ ଓ ସିସିଟିଭି ନଜର :
ସମଗ୍ର ଭବନର ପ୍ରବେଶ ପଥ, ଲବି, ଲିଫ୍ଟ୍ ଏବଂ କରିଡରରେ ‘ଧୂମପାନ ଓ ତମାଖୁ ସେବନ ନିଷିଦ୍ଧ’ ସମ୍ପର୍କିତ ସତର୍କତା ବୋର୍ଡ ଲଗାଯିବ। ସମସ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସ୍ଥାନ ଉପରେ ସିସିଟିଭି କ୍ୟାମେରା ମାଧ୍ୟମରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖାଯିବ।
3. ଜରିମାନା ଓ ଶୃଙ୍ଖଳାଗତ ଦଣ୍ଡ :
ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଥିବା ଧରାପଡ଼ିଲେ ତୁରନ୍ତ ସ୍ପଟ୍ ଫାଇନ୍ ଆଦାୟ କରାଯିବ। ଯଦି କୌଣସି ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀ ବା କର୍ମଚାରୀ ବାରମ୍ବାର ଏହି ନିୟମ ଖିଲାପ କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ସର୍ଭିସ୍ ବୁକ୍ରେ ଏହା ଲିପିବଦ୍ଧ ହେବା ସହ କଡ଼ା ବିଭାଗୀୟ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନିଆଯିବ।
ଏନ୍ଫୋର୍ସମେଣ୍ଟ୍ ପାଇଁ ନୋଡାଲ୍ ଅଧିକାରୀ ନିଯୁକ୍ତି
ଏହି ନିୟମକୁ କେବଳ କାଗଜପତ୍ରରେ ସୀମିତ ନରଖି କ୍ଷେତ୍ରସ୍ତରରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହଲା ଓ ବିଭାଗ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୋଡାଲ୍ ଅଫିସର୍ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ସୁରକ୍ଷା କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ଷମତା ଦିଆଯାଇଛି ଯେପରି ସେମାନେ ନିୟମ ଭାଙ୍ଗୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ତୁରନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ କରିପାରିବେ। ଏହା ସହିତ ଲୋକସେବା ଭବନର ସଫେଇ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ତମାଖୁ ଦାଗ ଦେଖିଲେ ତୁରନ୍ତ ସୁରକ୍ଷା ୱିଙ୍ଗ୍କୁ ଜଣାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଗଠନ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବାର୍ତ୍ତା
ସରକାରଙ୍କ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ପାଇଁ ଏକ ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଲୋକସେବା ଭବନ ପରେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଖାରବେଳ ଭବନ, କୃଷି ଭବନ ଏବଂ ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ‘ତମାଖୁ ମୁକ୍ତ’ ନୀତିକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ଲାଗୁ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି।
ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଫଳରେ ସଚିବାଳୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ହଜାର ହଜାର କର୍ମଚାରୀ ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ପରିଷ୍କାର ଏବଂ ପ୍ରଦୂଷଣମୁକ୍ତ ପରିବେଶ ପାଇପାରିବେ। ଏହି ସଂସ୍କାରମୂଳକ ଆଦେଶକୁ ସଚିବାଳୟର ବହୁ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ, ମହିଳା କର୍ମଚାରୀ ତଥା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଭବ୍ୟ ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି। ସରକାରୀ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରକୁ ସୁସ୍ଥ ଓ ନିରୋଗ ରଖିବା ଦିଗରେ ଏହା ଏକ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ମତପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।
