କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ ଏମିତି ଏକ ମଞ୍ଚ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱର ଅଧାରୁ ଅଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ପ୍ରାୟ ଏକ-ଚତୁର୍ଥାଂଶରୁ ଅଧିକ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଉଛି। ସେହି ମଞ୍ଚଟି ହେଉଛି ‘ବ୍ରିକ୍ସ’ (BRICS)—ଭାରତ, ଋଷିଆ, ଚୀନ୍, ବ୍ରାଜିଲ୍ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ସେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମେଣ୍ଟ, ଯାହା ଆଜି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ବିରୋଧରେ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ସାଉଥ୍ ବା ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସ୍ୱର ପାଲଟିଛି।
କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ମଞ୍ଚକୁ ନେଇ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ଏକ ବିଶାଳ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଝଡ଼। ଆମର ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ପାକିସ୍ତାନ, ଯିଏ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଗଭୀର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଓ ଦେବାଳିଆ ପରିସ୍ଥିତି ସହ ଲଢ଼ୁଛି, ସେ ବ୍ରିକ୍ସର ସଦସ୍ୟତା ପାଇବା ପାଇଁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଆବେଦନ କରିଛି। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ବିଶ୍ୱର ଦୁଇ ମହାଶକ୍ତି—ଚୀନ୍ ଏବଂ ଋଷିଆ—ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ ପାକିସ୍ତାନର ଏହି ପ୍ରୟାସକୁ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇ ସାରିଛନ୍ତି।
ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ଚୀନ୍ ଆଉ ଋଷିଆ ସାଥ୍ ଦେବା ପରେ ବି ପାକିସ୍ତାନ କାହିଁକି ବ୍ରିକ୍ସର ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ଅଟକି ରହିଛି? ଭାରତ ପାଇଁ ଏହା କେତେ ବଡ଼ କୂଟନୈତିକ ଆହ୍ୱାନ? ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ କ’ଣ ନିଜର ଭିଟୋ କ୍ଷମତା ପ୍ରୟୋଗ କରି ପାକିସ୍ତାନକୁ ଅଟକାଇ ପାରିବ? ଆଉ ଏହି ଟଣାଓଟରା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ, ଋଷ ଏବଂ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସମ୍ପର୍କ କେଉଁ ମୋଡ଼ ନେବ?
ବ୍ରିକ୍ସର ବଦଳୁଥିବା ସ୍ୱରୂପ ଓ ପାକିସ୍ତାନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ
ପ୍ରସଙ୍ଗ ଭିତରକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଥମେ ବୁଝିବା ଦରକାର ଯେ ଆଜିର ସମୟରେ ‘ବ୍ରିକ୍ସ’ ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାହିଁକି?
ବ୍ରିକ୍ସ କେବଳ ଏକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ନୁହେଁ। ଆରମ୍ଭରେ ଏଥିରେ ୫ଟି ଦେଶ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ନିକଟ ଅତୀତରେ ମିଶର (Egypt), ଇଥିଓପିଆ, ଇରାନ ଏବଂ ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ (UAE) ଭଳି ଦେଶ ଏଥିରେ ଯୋଗ ଦେବା ପରେ ଏହି ମେଣ୍ଟର ଓଜନ ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଇଛି। ଆଜି ବିଶ୍ୱ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୪୯ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିର ଏକ ବଡ଼ ଭାଗ ଏହି ମଞ୍ଚ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଛି। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି—ବ୍ରିକ୍ସ ଏବେ ଡଲାର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇ ନିଜସ୍ୱ ମୁଦ୍ରା ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ମୁଦ୍ରାରେ ବ୍ୟବସାୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସହ ‘ନ୍ୟୁ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ ବ୍ୟାଙ୍କ’ (NDB) ମାଧ୍ୟମରେ ବିକାଶମୂଳକ ଋଣ ଯୋଗାଇ ଦେଉଛି।
ଏବେ ଆସିବା ପାକିସ୍ତାନର ସ୍ଥିତି ଉପରେ।
ପାକିସ୍ତାନ କାହିଁକି ବ୍ରିକ୍ସରେ ସାମିଲ ହେବାକୁ ଏତେ ବ୍ୟାକୁଳ?
ପ୍ରଥମ କାରଣ ହେଉଛି—ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ। ଆପଣ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି, ପାକିସ୍ତାନ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମୁଦ୍ରା ପାଣ୍ଠି (IMF) ଏବଂ ୱାର୍ଲ୍ଡ ବ୍ୟାଙ୍କର କଠୋର ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ତଳେ ଚାପି ହୋଇ ରହିଛି। ସେମାନଙ୍କ ରାଜକୋଷ ଖାଲି। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ବ୍ରିକ୍ସର ନ୍ୟୁ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ସହଜ ଋଣ ପାଇବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ଆଖି ଲଗାଇଛି।
ଦ୍ୱିତୀୟ କାରଣ ହେଉଛି—କୂଟନୈତିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଦୂର କରିବା। ପାକିସ୍ତାନ ଦୁନିଆ ଆଗରେ ଦେଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି ଯେ ସେ ଆଉ ଆମେରିକାର ପଛରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଶ ନୁହେଁ, ବରଂ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ସାଉଥର ନୂଆ ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ସହ ସେ ଯୋଡ଼ି ହେଉଛି।
ଆଉ ତୃତୀୟ ଓ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି—ଭାରତ ବିରୋଧୀ ମଞ୍ଚ ଖୋଜିବା। SAARC (ସାର୍କ) ସମ୍ମିଳନୀକୁ ଭାରତ ସ୍ଥଗିତ ରଖିବା ପରେ ପାକିସ୍ତାନ ପାଖରେ କୌଣସି ବଡ଼ ବହୁପାକ୍ଷିକ ମଞ୍ଚ ନାହିଁ ଯେଉଁଠି ସେ ଭାରତ ସହ ସମକକ୍ଷ ହୋଇ ବସିପାରିବ। SCO (ସାଂଘାଇ କୋଅପରେସନ ଅର୍ଗାନାଇଜେସନ) ପରେ ବ୍ରିକ୍ସ ହେଉଛି ସେହି ମଞ୍ଚ, ଯେଉଁଠାରେ ପଶି ଭାରତ ଉପରେ କୂଟନୈତିକ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ପାକିସ୍ତାନ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛି।
ଚୀନ୍ ଏବଂ ଋଷିଆର ଖେଳ—ପାକିସ୍ତାନକୁ ସମର୍ଥନ କାହିଁକି?
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଟୁଇଷ୍ଟ ଉପରକୁ। ଯେତେବେଳେ ପାକିସ୍ତାନ ଆବେଦନ କଲା, ତା’ ସପକ୍ଷରେ ଠିଆ ହେଲେ କିଏ? ଚୀନ୍ ଏବଂ ଋଷିଆ।
ପ୍ରଥମେ ଚୀନ୍ କଥା କହିବା। ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ସମ୍ପର୍କ କାହାକୁ ଅଜଣା ନାହିଁ। ବେଜିଂ ସବୁବେଳେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଭାରତ ବିରୋଧରେ ଏକ ‘ରଣନୈତିକ ଦୋସର’ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିଆସିଛି। CPEC (ଚୀନ୍-ପାକିସ୍ତାନ ଇକୋନୋମିକ୍ କରିଡର) ରେ ଚୀନର ବିଲିୟନ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଫସି ରହିଛି। ଚୀନ୍ ଚାହୁଁଛି ବ୍ରିକ୍ସ ଭିତରେ ତା’ର ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ଦେଶମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଉ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ବ୍ରିକ୍ସ ଏକ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ-ବିରୋଧୀ (Anti-Western) ଏବଂ ଚୀନ୍-କେନ୍ଦ୍ରିକ ମଞ୍ଚରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରିବ। ଭାରତ ବ୍ରିକ୍ସରେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାରୁ, ଚୀନ୍ ଚାହୁଁଛି ପାକିସ୍ତାନକୁ ଭିତରକୁ ଆଣି ଭାରତର ସ୍ୱରକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବାକୁ।
କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚକିତ କଲା ଭଳି ଖବର ଆସିଲା ଋଷିଆ ପକ୍ଷରୁ।
ଋଷିଆର ଉପ-ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆଲେକ୍ସି ଓଭରଚୁକ୍ ଯେତେବେଳେ ଇସଲାମାବାଦ ଗସ୍ତରେ ଗଲେ, ସେଠାରେ ସେ ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ଋଷିଆ ପାକିସ୍ତାନର ବ୍ରିକ୍ସ ସଦସ୍ୟତା ଆବେଦନକୁ ସମର୍ଥନ କରିବ। ପାକିସ୍ତାନର ଉପ-ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଇସହାକ୍ ଦାର୍ ଋଷିଆକୁ କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇ ବଡ଼ ବିଜୟ ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ।
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଋଷିଆ, ଯିଏ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଏବଂ ପୁରୁଣା ବନ୍ଧୁ, ସେ କାହିଁକି ଏପରି କଲା?
ଦର୍ଶକବନ୍ଧୁ, ଏହା ପଛରେ ରହିଛି ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିର ଏକ ନୂଆ ବାସ୍ତବତା।
ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଋଷିଆ ଉପରେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ କଠୋର କଟକଣା ଲଗାଇଛନ୍ତି। ଋଷିଆ ଏବେ ଏସିଆ ଓ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ସାଉଥରେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିବା ସହ ନୂଆ ବାଣିଜ୍ୟିକ ମାର୍ଗ (ଯେପରିକି ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ ପରିବହନ କରିଡର) ଖୋଜୁଛି। ପାକିସ୍ତାନ ଭୌଗୋଳିକ ଭାବେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାସହ, ମସ୍କୋ ବୁଝୁଛି ଯେ ଚୀନ୍ ସହ ତା’ର ନିକଟତା ବଢୁଥିବାରୁ ଚୀନର ସହଯୋଗୀ ପାକିସ୍ତାନ ସହ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ସନ୍ତୁଳିତ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ତେବେ ଏହା କ’ଣ ଭାରତ ପାଇଁ ଋଷିଆର ଏକ ଝଟ୍କା? ଉପରକୁ ଦେଖିଲେ ଏହା ସେପରି ଲାଗିପାରେ, କିନ୍ତୁ କୂଟନୀତିର ଭିତର କାହାଣୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା।
ଭାରତର ରଣନୀତି—’ଭିଟୋ’ ଏବଂ କନସେନସସ୍ ନିୟମ
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ସେହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରକୁ, ଯାହା ଭାରତୀୟ ଭାବେ ଆମ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଚୀନ୍ ସମର୍ଥନ କଲା, ଋଷିଆ ବି ସବୁଜ ସଙ୍କେତ ଦେଲା… ତାହାହେଲେ ପାକିସ୍ତାନ ବ୍ରିକ୍ସରେ ସାମିଲ ହୋଇଗଲା କି?
ଉତ୍ତର ହେଉଛି—କଦାପି ନୁହେଁ। ଅନ୍ତତଃ ଏତେ ଶୀଘ୍ର ତ ଆଦୌ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
କାହିଁକି? କାରଣ ବ୍ରିକ୍ସ ସଂଗଠନର ନିୟମାବଳୀ ବୁଝିବା ନିହାତି ଜରୁରୀ।
ବ୍ରିକ୍ସ କୌଣସି ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା (Majority Voting) ଆଧାରରେ ଚାଲେ ନାହିଁ। ବ୍ରିକ୍ସରେ କୌଣସି ନୂଆ ଦେଶର ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟ ଦେଶଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହମତି ବା ‘Consensus’ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଯଦି ଜଣେ ବି ସଦସ୍ୟ ଦେଶ ଆପତ୍ତି ଉଠାଏ, ତେବେ ସେହି ଦେଶ ସଦସ୍ୟ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ଆପଣ ଏକ ପ୍ରକାର ଅଲିଖିତ ‘ଭିଟୋ କ୍ଷମତା’ କହିପାରନ୍ତି।
ଆଉ ଭାରତ ଏହି କ୍ଷମତାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ବସିଛି।
ଭାରତର ଆଭିମୁଖ୍ୟ କ’ଣ?
ଭାରତ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିସାରିଛି ଯେ ବ୍ରିକ୍ସ ହେଉଛି ଏକ ଗଠନମୂଳକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ ବିକାଶମୁଖୀ ମଞ୍ଚ। ଏହା କୌଣସି ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ଏଜେଣ୍ଡା ଚଳାଇବା କିମ୍ବା ଆତଙ୍କବାଦକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଉଥିବା ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାର ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ।
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ସିଧା କଥା:
1. ଆତଙ୍କବାଦ ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଯେଉଁ ଦେଶ ସୀମାପାର ଆତଙ୍କବାଦର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳୀ, ସେହି ଦେଶ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିର ମଙ୍ଗ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ମଞ୍ଚରେ କିପରି ସ୍ଥାନ ପାଇବ?
2. ସଦସ୍ୟତାର ମାନଦଣ୍ଡ: ଭାରତ ଦାବି କରିଛି ଯେ ବ୍ରିକ୍ସ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ନିୟମାବଳୀ ଓ ଆର୍ଥିକ ମାନଦଣ୍ଡ (Criteria) ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ଦରକାର। କେବଳ ରାଜନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଯାହାକୁ ଇଚ୍ଛା ତାହାକୁ ଭିତରକୁ ଅଣାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଦେଶ ନିଜ ଅର୍ଥନୀତି ସମ୍ଭାଳି ପାରୁନାହିଁ, ସେ ବ୍ରିକ୍ସକୁ କ’ଣ ଯୋଗଦାନ ଦେବ?
ଏହାସହ କେବଳ ଭାରତ ନୁହେଁ, ବ୍ରାଜିଲ୍ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ଭଳି ଦେଶ ମଧ୍ୟ ବ୍ରିକ୍ସକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚୀନ୍-ପାକିସ୍ତାନ ଅକ୍ଷରେ ପରିଣତ କରିବାକୁ ସହଜରେ ରାଜି ହେବେ ନାହିଁ। କାରଣ ଏହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରିକ୍ସର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ନଷ୍ଟ ହେବ ଏବଂ ଏହା କେବଳ ଏକ ‘ଭାରତ-ବିରୋଧୀ କିମ୍ବା ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ-ବିରୋଧୀ କ୍ଲବ୍’ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଯିବ।
ଭାରତ ଆଗରେ ଥିବା ପ୍ରକୃତ ଆହ୍ୱାନ
ତେବେ, ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ ଭାରତ ପାଇଁ ସବୁକିଛି ସହଜ? ସବୁକିଛି ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ?
ଆଦୌ ନୁହେଁ। ଭାରତର କୂଟନୀତିଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା।
ପ୍ରଥମ ଆହ୍ୱାନ ହେଉଛି—ଭାରତ-ଋଷିଆ ସମ୍ପର୍କର ସୂକ୍ଷ୍ମ ସନ୍ତୁଳନ। ଋଷିଆ ଆମର ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ଶକ୍ତି ସହଯୋଗୀ। କିନ୍ତୁ ମସ୍କୋ ଯଦି ବାରମ୍ବାର ପାକିସ୍ତାନ ସପକ୍ଷରେ ବକ୍ତବ୍ୟ ଦିଏ, ତେବେ ଭାରତକୁ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ନିଜର ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯେମିତିକି ଦୁଇ ଦେଶର ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କ ଖରାପ ନହୁଏ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ଆହ୍ୱାନ ହେଉଛି—ଚୀନର ଚକ୍ରାନ୍ତକୁ ରୋକିବା। ଚୀନ୍ ବ୍ରିକ୍ସ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ଏତେ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି ଯେପରି ଭାରତ ସେଠାରେ ଏକଘରିକିଆ ହୋଇଯାଉ। ଭାରତକୁ ଏବେ ବ୍ରାଜିଲ୍, ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ଏବଂ ନୂତନ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବା UAE ଓ ଇଜିପ୍ଟ ଭଳି ଦେଶମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଏକ ମଜବୁତ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗଠନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଆଉ ତୃତୀୟ ଆହ୍ୱାନ ହେଉଛି—ବ୍ରିକ୍ସ ବନାମ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସନ୍ତୁଳନ। ଭାରତ ଗୋଟିଏ ପଟେ QUAD ର ସଦସ୍ୟ, ଆମେରିକା ଓ ୟୁରୋପ ସହ ଆମର ଘନିଷ୍ଠ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଭାରତ ବ୍ରିକ୍ସର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ତମ୍ଭ। ଭାରତ କେବେହେଲେ ଚାହେଁନା ବ୍ରିକ୍ସ ଏକ ଉଗ୍ର ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ-ବିରୋଧୀ ମଞ୍ଚ ପାଲଟୁ। ପାକିସ୍ତାନ ଭଳି ଅସ୍ଥିର ରାଷ୍ଟ୍ର ଭିତରକୁ ଆସିଲେ ଏହି ସନ୍ତୁଳନ ଆହୁରି ବିଗିଡ଼ି ଯିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।
ସମଗ୍ର ଘଟଣାକ୍ରମକୁ ଯଦି ଆମେ ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ସମୀକ୍ଷା କରିବା—ତେବେ ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ବ୍ରିକ୍ସର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବା ସହଜ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ସ୍ୱପ୍ନକୁ ବାସ୍ତବତାରେ ପରିଣତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
ଚୀନ୍ ଖୋଲା ସମର୍ଥନ ଦେଇପାରେ, ଋଷିଆ କୂଟନୈତିକ ଶିଷ୍ଟାଚାର ଦେଖାଇ ହଁ ଭରିପାରେ; କିନ୍ତୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ଟେବୁଲ୍ ଉପରୁ ସବୁଜ ସଙ୍କେତ ନମିଳିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇସଲାମାବାଦ ପାଇଁ ବ୍ରିକ୍ସର କବାଟ ଫିଟିବା ଏକପ୍ରକାର ଅସମ୍ଭବ।
ଭାରତ ଆଜିର ଦୁନିଆରେ କେବଳ ଏକ ବଡ଼ ବଜାର ନୁହେଁ, ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିର ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି। ବିନା ଭାରତରେ ବ୍ରିକ୍ସର କୌଣସି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଭାରତର ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତା ଓ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ଅଣଦେଖା କରି କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ବ୍ରିକ୍ସ ପାଇଁ ଆତ୍ମଘାତୀ ହେବ।
ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବ୍ରିକ୍ସ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ କି ମୋଡ଼ ନେଉଛି, ତାହା ଉପରେ ସାରା ବିଶ୍ୱର ନଜର ରହିବ।
Also read : https://purvapaksa.com/bjds-double-standards-why-the-fear-of-going-to-court/
