ଗୋଟିଏ ଆନ୍ଦୋଳନ ଯେତେବେଳେ ରାସ୍ତା ଉପରେ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଓ ଛାତ୍ରଙ୍କ ଝାଳ ଏବଂ ରକ୍ତରେ ଗଢ଼ିଉଠେ, ସେତେବେଳେ ଦେଶବାସୀ ଆଶା କରନ୍ତି ଯେ ଏହା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେହି ଜନଆନ୍ଦୋଳନର ସଫଳତା ପରେ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ବନ୍ଦ କୋଠରୀ ଭିତରେ ବସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାହା ଉପରେ କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ଦଳର ଛାୟା ପଡ଼େ, ସେତେବେଳେ ଜନ୍ମ ନିଏ ବିଶ୍ୱାସଘାତକତାର ଏକ ବଡ଼ ବିବାଦ।
ଆମେ କହୁଛୁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଦିଲ୍ଲୀର ଯନ୍ତରମନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଝଡ଼ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ‘କକ୍ରୋଚ୍ ଜନତା ପାର୍ଟି’ ବା ସିଜେପି ବିଷୟରେ। ଯେଉଁ ସଙ୍ଗଠନ ନୀଟ୍ (NEET) ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସଂସ୍କାର ଦାବି କରି ଦେଶର ଛାତ୍ରସମାଜକୁ ଏକଜୁଟ କରିଥିଲା, ସେହି ସିଜେପି ଭିତରେ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ବିଦ୍ରୋହ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।
ସଙ୍ଗଠନର ବରିଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ତଥା ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ମନୀଷ ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟ ଗୁରୁବାର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଏକ ନୂଆ ମଞ୍ଚ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି, ଯାହାର ନାମ ରଖାଯାଇଛି—‘କକ୍ରୋଚ୍ ଜନତା ପାର୍ଟି – ଡେମୋକ୍ରାଟିକ୍’ ବା ସିଜେପି-D। ଏହା ସହିତ ସେ ମୂଳ ସିଜେପିର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଅଭିଜିତ ଦିପକେ ଏବଂ ତାଙ୍କ କୋର୍ ଟିମ୍ ଉପରେ ସାଂଘାତିକ ଅଭିଯୋଗ ଆଣି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସଙ୍ଗଠନ ଏବେ ଆଉ ଜନସାଧାରଣଙ୍କର ହୋଇ ରହିନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ‘ଅରବିନ୍ଦ କେଜ୍ରିୱାଲଙ୍କ ଟିମ୍’ରେ ପରିଣତ ହୋଇସାରିଛି!
କାହିଁକି ଆସିଲା ଏହି ଫାଟ? କାହିଁକି ମନୀଷ ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟଙ୍କୁ ଅଲଗା ହୋଇ ନୂଆ ଦଳ ଗଠନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଲା? ଆଉ କେଜ୍ରିୱାଲ ଓ ଆମ୍ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି ସହିତ ସିଜେପିର ଲିଙ୍କ୍ କ’ଣ?
ଘଟଣାକୁ ଭଲ ଭାବେ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଆମକୁ କିଛି ମାସ ପଛକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଆପଣମାନଙ୍କର ମନେ ଥିବ, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତଙ୍କ ଏକ ବିବାଦୀୟ ମନ୍ତବ୍ୟ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ‘କକ୍ରୋଚ୍’ (Cockroach) ଏବଂ ‘ପାରାସାଇଟ୍’ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ, ତାହାକୁ ନେଇ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ତୀବ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଅଭିଜିତ ଦିପକେ ନାମକ ଜଣେ ଯୁବକ ୧୬ ମେ’ରେ ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ଭାବେ ଏକ ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହାର ନାମ ରଖାଗଲା ‘କକ୍ରୋଚ୍ ଜନତା ପାର୍ଟି’।
କିନ୍ତୁ ଖୁବ୍ କମ୍ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବ୍ୟଙ୍ଗ ଏକ ବଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନର ରୂପ ନେଲା। ସେତେବେଳେ ଦେଶରେ ନୀଟ୍ ପରୀକ୍ଷା ଦୁର୍ନୀତି, ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ଲିକ୍ ଏବଂ ବେକାରୀ ସମସ୍ୟାକୁ ନେଇ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୋଷ ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। Gen-Z ବା ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ି ଏହି ସିଜେପି ଧ୍ୱଜା ତଳେ ଏକଜୁଟ ହେଲେ।
ଦିଲ୍ଲୀର ଯନ୍ତରମନ୍ତରରେ ହଜାର ହଜାର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଏକାଠି ହୋଇ ବିଶାଳ ଆନ୍ଦୋଳନ କଲେ। ଏହି ବିକ୍ଷୋଭର ଚାପ ଏତେ ଅଧିକ ଥିଲା ଯେ ଶେଷରେ ତତ୍କାଳୀନ ଶିକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୀ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କୁ ନିଜ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଦେଶସାରା ବାର୍ତ୍ତା ଗଲା ଯେ ଯୁବପିଢ଼ି ଏକଜୁଟ ହୋଇ ନିଜ ଦାବି ହାସଲ କରିପାରିଛନ୍ତି। ଗୁଜରାଟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ବିହାର, ଓଡ଼ିଶା—ସବୁଠାରୁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଛାଡ଼ି ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସଫଳ କରାଇବା ପାଇଁ ଦିନରାତି ଏକ କରିଦେଇଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ ବିଡ଼ମ୍ବନାର କଥା ହେଉଛି, ଯେତେବେଳେ ଆନ୍ଦୋଳନ ସଫଳ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ସେହି ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀମାନଙ୍କୁ ପଛରେ ପକାଇ କ୍ଷମତାର ରାଜନୀତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା।
ମନୀଷ ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟ, ଯିଏ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ, ସେ ଗୁରୁବାର ଦିନ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀ କରି ଯେଉଁ ତଥ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି ତାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚକିତ କରିଦେଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଆନ୍ଦୋଳନର ସଫଳତା ପରେ ସିଜେପି ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଅଭିଜିତ ଦିପକେ ଏବଂ ତାଙ୍କର କିଛି ଘନିଷ୍ଠ ସହଯୋଗୀ ନିଜ ଘରେ ବସି ଆରାମରେ ଏକ ୧୨ ଜଣିଆ ‘ଜାତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ କମିଟି’ ଗଠନ କରିଦେଲେ। ଯେଉଁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀମାନେ ଯନ୍ତରମନ୍ତରରେ ପୋଲିସର ଲାଠି ଖାଇଥିଲେ, ଦିନରାତି ରାସ୍ତାରେ ବସିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣକୁ ବି ସେହି କମିଟିରେ ସାମିଲ କରାଗଲା ନାହିଁ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ମତାମତ ଲୋଡ଼ାଗଲା ନାହିଁ।
ଆହୁରି ଭୟଙ୍କର ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି—ଦିଲ୍ଲୀରେ ଯେତେବେଳେ ଏକ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ବୈଠକ ଡକାଗଲା, ସେତେବେଳେ ଭିତରକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଜବତ କରି ରଖିଦିଆଗଲା! କାହିଁକି? ଯେପରି କେହି ସେହି ବୈଠକର ଭିଡିଓ କିମ୍ବା ଅଡିଓ ରେକର୍ଡିଂ ନ କରିପାରିବେ।
ମନୀଷ ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି—ଯେଉଁ ସଙ୍ଗଠନ ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସିଷ୍ଟମ୍ ସୁଧାରିବା କଥା କହୁଥିଲା, ସେହି ସଙ୍ଗଠନ ନିଜ ବୈଠକରେ ଫୋନ୍ ଜବତ କରୁଛି କାହିଁକି? ସେମାନେ କାହାକୁ ଡରୁଥିଲେ? କ’ଣ ଲୁଚାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ? ଏହା କ’ଣ ଏକଚ୍ଛତ୍ରବାଦୀ ମନୋଭାବ ନୁହେଁ?
ଏହି ବିବାଦ ଆଜି ହଠାତ୍ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିଆଁ ଜଳୁଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ମନୀଷ ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ ଯେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଛତ୍ରପତି ସମ୍ଭାଜୀନଗରସ୍ଥିତ ଅଭିଜିତ ଦିପକେଙ୍କ ବାସଭବନରେ ଏକ ଗୁପ୍ତ କୋର୍ ଟିମ୍ ବୈଠକ ଚାଲିଛି, ସେତେବେଳେ ସେ ଗୁଜରାଟରୁ ସିଧାସଳଖ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
ମନୀଷ ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ରାହୁଲ ପାଣ୍ଡ୍ୟା ଦିପକେଙ୍କ ଘର ବାହାରେ ଅନଶନ ଓ ପ୍ରତିବାଦ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଦାବି ଥିଲା—ପ୍ରତିଟି ରାଜ୍ୟରୁ ଅତିକମରେ ୫ ଜଣ ଲେଖାଏଁ ସକ୍ରିୟ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀଙ୍କୁ ନେଇ ଏକ ପ୍ରକୃତ ଜାତୀୟ ଟିମ୍ ଗଠନ କରାଯାଉ। କୌଣସି ହାଇକମାଣ୍ଡ କଲ୍ଚର ବା ଏକଚ୍ଛତ୍ରବାଦୀ ଚୟନ ପଦ୍ଧତି ଚଳିବ ନାହିଁ।
କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରାଗଲା। ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଉତ୍ତେଜନା ଏବଂ ପ୍ରତିବାଦ ଭିତରେ ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାଥୀଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟାବସ୍ଥା ବିଗିଡ଼ି ଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଉଭୟଙ୍କୁ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା।
ଏହି ଘଟଣାରୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଯେ, ସିଜେପି ଭିତରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇସାରିଛି ଏବଂ କ୍ଷମତା କେବଳ ମୁଷ୍ଟିମେୟ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ହାତରେ ସୀମିତ ହୋଇ ରହିଯାଇଛି।
-1788491001883_v.webp)
ଏବେ ଆସିବା ମନୀଷ ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ସାଂଘାତିକ ଅଭିଯୋଗ ଉପରକୁ। ସେ କହିଛନ୍ତି—ସିଜେପି ଆଜି ଏକ ଜନଆନ୍ଦୋଳନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ‘ଟିମ୍ କେଜ୍ରିୱାଲ’ରେ ପରିଣତ ହୋଇସାରିଛି!
ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଆଗରେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ, ସିଜେପିର ୧୨ ଜଣିଆ କୋର୍ ଟିମ୍ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୮ ଜଣ ସଦସ୍ୟ ସିଧାସଳଖ ଆମ୍ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି (AAP) ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦେଶର ଛାତ୍ର କିମ୍ବା ବେକାର ଯୁବକଙ୍କ ସମସ୍ୟା ପାଇଁ ଲଢ଼ିବା ନୁହେଁ; ସେମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି କେବଳ ଗୋଟିଏ ରାଜନୈତିକ ଦଳ—ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (BJP)କୁ ବିରୋଧ କରିବା ଏବଂ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ରାଜନୈତିକ ଫାଇଦା ପହଞ୍ଚାଇବା।
ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟ ୨୦୧୧ ମସିହାର ଐତିହାସିକ ‘ଆନ୍ନା ହଜାରେ ଆନ୍ଦୋଳନ’ର ଉଦାହରଣ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି—“ଆନ୍ନା ହଜାରେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଯେତେବେଳେ ଦେଶରେ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧରେ ବିରାଟ ଆନ୍ଦୋଳନ ହୋଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଅରବିନ୍ଦ କେଜ୍ରିୱାଲ ସେହି ଜନଆନ୍ଦୋଳନର ଫାଇଦା ଉଠାଇ ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଗଠନ କଲେ। ଆଜି ସିଜେପି ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଫର୍ମୁଲା ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଉଛି। ଲୋକଙ୍କ ଆବେଗ, ଛାତ୍ରଙ୍କ ସଂଘର୍ଷକୁ ପୁଞ୍ଜି କରି ନିଜସ୍ୱ ରାଜନୈତିକ ଡିଲ୍ କରାଯାଉଛି।”
ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆମର ଲଢ଼େଇ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ବିରୋଧରେ ନୁହେଁ; ଆମର ଲଢ଼େଇ ଏହି ସମଗ୍ର ‘ଗଟର୍ ସିଷ୍ଟମ୍’ (Gutter System) ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧରେ। ଯେଉଁଠି ବି ଅନ୍ୟାୟ ହେବ, ସେ ବିଜେପି ହେଉ କି କଂଗ୍ରେସ କି ଆପ୍—ଆମେ ସବୁ ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବୁ।
ଏହି ସମସ୍ତ ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ମନୀଷ ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟ ‘କକ୍ରୋଚ୍ ଜନତା ପାର୍ଟି – ଡେମୋକ୍ରାଟିକ୍’ (ସିଜେପି-D) ଘୋଷଣା କରି ଦେଶର ଲୋକଙ୍କୁ ଏକ ନୂଆ ବିକଳ୍ପ ଦେଇଛନ୍ତି।
ସେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ହ୍ୟାଣ୍ଡେଲ, ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ନମ୍ବର ଏବଂ ମିସ୍ଡ-କଲ୍ ସୁବିଧା ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ସେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ—
ସିଜେପି-Dରେ କୌଣସି ହାଇକମାଣ୍ଡ ରହିବେ ନାହିଁ।
ସମସ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଉପାୟରେ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ମତାମତ ନେଇ କରାଯିବ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟର ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀଙ୍କୁ ଏହାର ଜାତୀୟ ଟିମ୍ରେ ସମାନ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ମିଳିବ।
ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ଆମ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଆନ୍ଦୋଳନର ଭବିଷ୍ୟତ ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନଚିହ୍ନ ଲଗାଉଛି। ଯେତେବେଳେ ବି କୌଣସି ଜନଆନ୍ଦୋଳନ ତାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ରାଜନୈତିକ ମହତ୍ତ୍ୱାକାଂକ୍ଷାର ଶିକାର ହୁଏ, ସେତେବେଳେ କ୍ଷତି କେବଳ ନେତାଙ୍କର ହୁଏନାହିଁ, ବରଂ ସେହି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଓ ଛାତ୍ରଙ୍କର ହୁଏ, ଯେଉଁମାନେ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଥିଲେ।
ଅଭିଜିତ ଦିପକେଙ୍କ ସିଜେପି କ’ଣ ବାସ୍ତବରେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରାଜନୈତିକ ଏଜେଣ୍ଡାରେ ପରିଚାଳିତ ହେଉଛି? ଆଉ ମନୀଷ ବ୍ରହ୍ମଭଟ୍ଟଙ୍କ ଏହି ନୂଆ ମଞ୍ଚ ସିଜେପି-ଡି କ’ଣ ପ୍ରକୃତରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବଜାୟ ରଖିପାରିବ?
