ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ଐତିହାସିକ ମୋଡ଼ରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି। ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ଭଳି ଏକ ବିରାଟ ଶକ୍ତି ବିଶ୍ୱ ମଞ୍ଚରେ ନିଜର ଦୃଢ଼ ଉପସ୍ଥିତି ଜାହିର କରେ, ସେତେବେଳେ ସାରା ପୃଥିବୀର ନଜର ଦିଲ୍ଲୀ ଉପରେ ହିଁ ଥାଏ।
ଆଗାମୀ ସପ୍ତାହରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ବ୍ରିକ୍ସ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ବୈଠକଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏବେ ସାରା ଦୁନିଆର ନଜର। ଭାରତ, ରୁଷିଆ, ଚୀନ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏକାଠି ବସି କେବଳ କୂଟନୀତି ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବେ ନାହିଁ, ବରଂ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିର ଏକ ନୂଆ ରୂପରେଖ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ଭାରତର ଏହି କୂଟନୀତିକ ସଫଳତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସହଜରେ ହଜମ ହେଉଛି ତ? ଇତିହାସ ସାକ୍ଷୀ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ବି କୌଣସି ବଡ଼ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଘଟଣା ଭାରତର ମାଟିରେ ଘଟିବାକୁ ଯାଏ, ଠିକ୍ ତାର କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଦେଶ ଭିତରେ ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଅଜବ ଧରଣର ବିରୋଧ, ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଚାର ଓ ବିବାଦ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏହା କେବଳ ସଂଯୋଗ, ନା ଏହା ପଛରେ ରହିଛି କୌଣସି ବଡ଼ ଯୋଜନା?
ସର୍ବପ୍ରଥମେ ବୁଝିବା ଦରକାର ବ୍ରିକ୍ସ କାହିଁକି ଆଜି ଏତେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ। ବ୍ରିକ୍ସ କେବଳ କିଛି ଦେଶର ମେଣ୍ଟ ନୁହେଁ। ବିଶ୍ୱର ଜନସଂଖ୍ୟା, ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିର ଏକ ବିରାଟ ଅଂଶ ଏବଂ ସମ୍ପଦ ଏହି ସଂଗଠନ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛି।
ଭାରତ, ଚୀନ୍, ରୁଷିଆ, ବ୍ରାଜିଲ୍ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ସହିତ ଏବେ ନୂଆ ନୂଆ ଦେଶମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମଞ୍ଚକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶ ଏକ ଟେବୁଲରେ ବସନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଏକଚାଟିଆ ପ୍ରଭାବ କମିବାକୁ ଲାଗେ।
ଦୀର୍ଘ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତି ଓ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ପଶ୍ଚିମ ଦେଶମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଆସୁଥିଲେ। ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ ହେଉ କିମ୍ବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମୁଦ୍ରା ପାଣ୍ଠି IMF, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନୀତି ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ସ୍ଥିର ହେଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆଜି ଭାରତ ଭଳି ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ନିଜ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ଆଗରେ ରଖି କଥା କହୁଛି। ଭାରତ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଗୋଷ୍ଠୀର ଚାପରେ ନରହି, ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ଓ ସ୍ୱାଧୀନ ବୈଦେଶିକ ନୀତି ଆପଣେଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱର ବଡ଼ ବଡ଼ ମହାଶକ୍ତିମାନେ ଏବେ ଭାରତର ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି।
ଏବେ ଆସିବା ମୂଳ ବିଷୟ ଉପରକୁ—କାହିଁକି କିଛି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଶକ୍ତି ବ୍ରିକ୍ସର ଏହି ଏକଜୁଟତାକୁ ଭଲ ପାଉନାହାନ୍ତି? ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉତ୍ତର ହେଉଛି: “ଡଲାର”।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରଠାରୁ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ମୁଦ୍ରା ହୋଇ ରହିଆସିଛି। ଆପଣ ଯଦି ତେଲ କିଣିବେ, ଡଲାର ଦରକାର। ଗହମ କିଣିବେ, ଡଲାର ଦରକାର। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଆମେରିକା ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଚାପ ପକାଇପାରୁଥିଲା। କାହା ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବାକୁ ହେଲେ ଡଲାରର ସୁବିଧା ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଉଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଆଜି କ’ଣ ହେଉଛି?
- ଭାରତ ନିଜ ଟଙ୍କାରେ ବାଣିଜ୍ୟ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛି।
- ରୁଷିଆ ନିଜ ମୁଦ୍ରା ରୁବଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି।
- ଚୀନ୍ ୟୁଆନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ କାରବାର ବଢ଼ାଉଛି।
- ବ୍ରିକ୍ସ ଦେଶମାନେ ନିଜସ୍ୱ ସ୍ଥାନୀୟ ମୁଦ୍ରାରେ କାରବାର କରିବା ସହ ଏକ ବିକଳ୍ପ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ତିଆରି କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି।
ଯଦି ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟରୁ ଡଲାରର ଚାହିଦା କମି ଯାଏ, ତେବେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କ୍ଷତି କାହାର ହେବ? ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେହି ଦେଶମାନଙ୍କର, ଯେଉଁମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ କାଗଜ ଛାପି ବିଶ୍ୱ ସମ୍ପଦକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିଲେ। ତେଣୁ, ଏହି ନୂଆ ଅର୍ଥନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ପାଲଟିଛି।
ଯଦି ଆପଣ ଇତିହାସକୁ ପଢ଼ିବେ, ତେବେ ବୁଝିପାରିବେ ଯେ ଡଲାରକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବା ଅତୀତରେ କେବେ ସହଜ ନଥିଲା।
ମନେ ପକାନ୍ତୁ ଇରାକର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସଦ୍ଦାମ ହୁସେନଙ୍କ କଥା। ସେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ଇରାକ ନିଜର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଡଲାର ବଦଳରେ ୟୁରୋରେ ବିକ୍ରି କରିବ। ତାର କିଛି ସମୟ ପରେ କ’ଣ ଘଟିଲା, ତାହା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଦେଖିଲା।
ସେହିପରି ଲିବ୍ୟାର ମୁଆମ୍ମାର ଗଦ୍ଦାଫୀ ଆଫ୍ରିକା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରା ଚଳାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଯାହାଫଳରେ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସେଠାରେ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ଓ ବାହ୍ୟ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ସରକାର ଭାଙ୍ଗିଦିଆଗଲା।
ଇତିହାସ ଏହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ବି କେହି ଡଲାରର ଏକଚାଟିଆ କ୍ଷମତା ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଛି, ସେତେବେଳେ ତାର ପରିଣାମ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଆଜିର ସମୟ ଭିନ୍ନ। ଆଜି କୌଣସି ଛୋଟ ଦେଶ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭାରତ, ଚୀନ୍ ଏବଂ ରୁଷିଆ ଭଳି ପରମାଣୁ ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ଓ ବିରାଟ ଅର୍ଥନୀତି ଥିବା ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକାଠି ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ ସିଧାସଳଖ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଅସମ୍ଭବ।
ସେଥିପାଇଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ନୂଆ ଧରଣର ଯୁଦ୍ଧ—ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ “ସୂଚନା ଯୁଦ୍ଧ” ବା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅସ୍ଥିରତା।
ଏବେ ଆସିବା ଭାରତ ଭିତରେ ଘଟୁଥିବା ଘଟଣା ଉପରକୁ। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବଡ଼ ସମ୍ମିଳନୀ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଆକାଉଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକ ଅଚାନକ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଉଠନ୍ତି।
ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ? ସରଳ କଥା—ଯେତେବେଳେ ବିଦେଶୀ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଓ ବିଦେଶୀ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଭାରତରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବେ, ସେତେବେଳେ ଭାରତର ଏକ ଅସ୍ଥିର, ବିବାଦୀୟ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଛବି ବିଶ୍ୱ ସାମ୍ନାରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା।
• ରାସ୍ତା ଉପରକୁ ଓହ୍ଲାଇ ନୂଆ ନୂଆ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା।
• ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଅଧିକାର ନାମରେ ଏପରି ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଯେପରି ଲାଗିବ ଦେଶରେ କୌଣସି ଶାନ୍ତି ନାହିଁ।
• ବିଦେଶୀ ଫଣ୍ଡିଂ ଏବଂ ଟୁଲକିଟ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଖବରକାଗଜଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତ ବିରୋଧୀ ଲେଖା ପ୍ରକାଶ କରିବା।
ଭାରତରେ ରହି, ଭାରତର ସୁବିଧା ଉପଭୋଗ କରି ମଧ୍ୟ କିଛି ଲୋକ କାହିଁକି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଏଜେଣ୍ଡାକୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି? କାରଣ ସେମାନେ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ ଯେ ଭାରତ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ମହାଶକ୍ତି ଭାବେ ଉଭା ହେଉ। ସମ୍ମିଳନୀ ସରିବା ମାତ୍ରେ ଏହି ସବୁ ବିବାଦ ଓ ବିରୋଧ ଆପେ ଆପେ ଶାନ୍ତ ପଡ଼ିଯାଏ। ଏହା ହିଁ ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ଏହି ବିରୋଧଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି କରାଯାଉଥିବା ଏକ ପ୍ରାୟୋଜିତ ନାଟକ।
କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଗୋଟିଏ କଥା ଭୁଲିଯାଉଛନ୍ତି—ଆଜିର ଭାରତ ୧୯୯୦ ଦଶକର ଦୁର୍ବଳ ଭାରତ ନୁହେଁ। ଆଜିର ଭାରତ ନିଜ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଜେ ନିଏ।
ଦେଶର ଜନସାଧାରଣ ଏବେ ସଚେତନ। କେଉଁଟି ପ୍ରକୃତ ସମସ୍ୟା ଏବଂ କେଉଁଟି ରାଜନୈତିକ ବା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ କରାଯାଉଥିବା ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର, ତାହା ଦେଶବାସୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବୁଝିପାରୁଛନ୍ତି।
ବ୍ରିକ୍ସ ଭଳି ବୈଠକ ହେଉ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବଡ଼ ମଞ୍ଚ, ଭାରତ ସର୍ବଦା ନିଜର ଜାତୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ, ଆର୍ଥିକ ପ୍ରଗତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବ। କୌଣସି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଟୁଲକିଟ୍ କିମ୍ବା ବାହ୍ୟ ଚାପ ଭାରତର ଏହି ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଯାତ୍ରାକୁ ଅଟକାଇ ପାରିବ ନାହିଁ।
Also read : https://purvapaksa.com/why-is-fel-a-model-of-opposition-ruled-state/
କାହିଁକି ଫେଲ୍ ହେଉଛି ବିରୋଧୀ ଶାସିତ ରାଜ୍ୟର ମଡେଲ୍? || Why is Fel a model of opposition-ruled state?
