ଓଡ଼ିଶାରେ ତୃତୀୟ ଲିଙ୍ଗ (ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର) ସମ୍ପ୍ରଦାୟଙ୍କ ଅଧିକାର ଓ ସାମାଜିକ ସ୍ୱୀକୃତିକୁ ନେଇ ସରକାର ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଅନେକ ନୀତି, ଯୋଜନା ଓ ଆଇନଗତ ପଦକ୍ଷେପର କଥା କହିଆସିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି— ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ବାସ୍ତବରେ କେତେ ଦୂର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଛି? ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଅନେକ ସଦସ୍ୟ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଚାକିରି ଓ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଭଳି ମୌଳିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛନ୍ତି।
ଆଇନ ଓ ବାସ୍ତବତା ମଧ୍ୟରେ କେତେ ବ୍ୟବଧାନ?
ତୃତୀୟ ଲିଙ୍ଗଙ୍କ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦେଶରେ ବିଭିନ୍ନ ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ନୀତି ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି। ସମ୍ପ୍ରଦାୟର କର୍ମୀମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସରକାରୀ ଘୋଷଣା ଓ ବାସ୍ତବ ସୁବିଧା ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଫାରାକ୍ ଦେଖାଯାଉଛି।
ତୃତୀୟ ଲିଙ୍ଗ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସଦସ୍ୟମାନେ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି ଯେ, ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ଲାଭ ପାଇବା, ପରିଚୟପତ୍ର ସଂଶୋଧନ, ସାମାଜିକ କଲ୍ୟାଣ ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ହେବା କିମ୍ବା ଚାକିରିର ସୁଯୋଗ ପାଇବା ବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରଶାସନିକ ଜଟିଳତାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନେଇ ଅସନ୍ତୋଷ
ସାମାଜିକ କର୍ମୀମାନଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଅନୁସାରେ, ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗରେ ନୀତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ସମନ୍ୱିତ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଅଭାବ ରହିଛି। ଅନେକ ସମୟରେ ଆବେଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଲମ୍ବା ହେଉଛି, ଆବଶ୍ୟକ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପାଇଁ ଲୋକଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି ଏବଂ ଅନେକ ଆବେଦନ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବିଚାରାଧୀନ ରହୁଛି।
ଏହାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି ଯେ, ଆଇନରେ ଅଧିକାର ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଅଧିକାର ଭୂମିସ୍ତରରେ କାହିଁକି ସଫଳ ଭାବେ ପହଞ୍ଚିପାରୁନାହିଁ?
ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା
ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ସାମାଜିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତି, ସମାନ ଅଧିକାର ଓ ତୃତୀୟ ଲିଙ୍ଗଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିର କେତେ ଅଂଶ ବାସ୍ତବରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ନେଇ ଏବେ ମଧ୍ୟ ବିତର୍କ ଜାରି ରହିଛି।
ଅନେକ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନଙ୍କ ମତରେ, କେବଳ ନୀତି ଘୋଷଣା କରିଦେଲେ ହେବ ନାହିଁ; ତାହାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା, ନିୟମିତ ସମୀକ୍ଷା ଓ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ଜରୁରୀ।
ମାନବିକ ପ୍ରଶ୍ନ
ତୃତୀୟ ଲିଙ୍ଗ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କେବଳ ଆଇନ ନୁହେଁ, ବରଂ ସାମାଜିକ ସ୍ୱୀକୃତି, ରୋଜଗାର ଓ ସମ୍ମାନଜନକ ଜୀବନ। ଅନେକ ଲୋକ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଚାକିରି, ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାରେ ଭେଦଭାବର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା କଥା କହୁଛନ୍ତି।
ଆଗକୁ କଣ?
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ତୃତୀୟ ଲିଙ୍ଗଙ୍କ ଅଧିକାର ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ କେବଳ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ସରକାର, ପ୍ରଶାସନ ଓ ସମାଜକୁ ମିଳିତ ଭାବେ କାମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି, ସରକାରୀ ସେବାରେ ସହଜ ପ୍ରବେଶ, ଶିକ୍ଷା ଓ ରୋଜଗାରରେ ସମାନ ସୁଯୋଗ ଏବଂ ପ୍ରଭାବୀ ଅଭିଯୋଗ ନିବାରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ହିଁ ଏହି ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ କରାଯାଇପାରିବ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ତୃତୀୟ ଲିଙ୍ଗଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜାରି ରହିଥିବା ବେଳେ, ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସରକାରୀ ନୀତି ଓ ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା କେତେ ଫଳପ୍ରସୂ ହେଉଛି, ତାହା ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ରହିଛି।
