ପ୍ରତିବର୍ଷ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୭ ତାରିଖ ଆସିଲେ ପଡ଼ୋଶୀ ପାକିସ୍ତାନରେ ଏକ ଅଜବ ଉତ୍ସାହ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଇସ୍ଲାମାବାଦ୍ର ଶାସକମାନେ ଛାତି ଫୁଲାଇ ଭାଷଣ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ତଥାକଥିତ ବିଜୟର କାହାଣୀ ବଖାଣନ୍ତି ଏବଂ ‘ପାକିସ୍ତାନ ଏୟାରଫୋର୍ସ ଡେ’ ବା ବାୟୁସେନା ଦିବସ ପାଳନ କରନ୍ତି। ଚଳିତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶେହବାଜ ସରିଫ ନିଜ ବାୟୁସେନାର ପ୍ରଶଂସାରେ ଶତମୁଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପାକ୍ ବାୟୁସେନାର ବଳିଦାନ ଓ ଦକ୍ଷତା ଅତୁଳନୀୟ।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— କେବଳ ଭାଷଣ ଦେଇଦେଲେ କ’ଣ ବାସ୍ତବତା ବଦଳିଯାଏ? ମାଇକ୍ ଆଗରେ ଡିଙ୍ଗା ମାରିଦେଲେ କ’ଣ ଆକାଶରେ ଆଧିପତ୍ୟ ଜମାଇ ହୁଏ?
ଆଜି ଆମେ ଭାବପ୍ରବଣତାରୁ ଦୂରରେ ରହି କେବଳ ତଥ୍ୟ, ଆଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ସାମରିକ ରଣନୀତି ଉପରେ ନଜର ପକାଇବା। ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ମିଲିଟାରୀ ଆନାଲିସିସ୍ର ସଦ୍ୟତମ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା (Indian Air Force) ବିଶ୍ୱର ଚତୁର୍ଥ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁସେନା। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ପାକିସ୍ତାନ ବାୟୁସେନା (PAF) ରହିଛି ୧୬ ନମ୍ବର ସ୍ଥାନରେ।
ଆଜି ଆମେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବୁଝିବା—
- କେବଳ ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଯୁକ୍ତିରେ କିଏ ଆଗରେ?
- ଭାରତର ସୁଖୋଇ-୩୦ ଏମକେଆଇ (Su-30MKI) ଏବଂ ରାଫେଲ୍ (Rafale) ଆଗରେ ପାକିସ୍ତାନର ଜେଏଫ୍-୧୭ (JF-17), ଏଫ୍-୧୬ (F-16) ଏବଂ ଚାଇନିଜ୍ ଜେ-୧୦ସି (J-10C) କେତେ ସମୟ ତିଷ୍ଠି ପାରିବେ?
- ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା— ଯୁଦ୍ଧ ହେଲେ ପାକିସ୍ତାନର କେଉଁ ସବୁଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ପଏଣ୍ଟ ତାକୁ ଘଣ୍ଟାକ ମଧ୍ୟରେ ଅକ୍ଷମ କରିଦେଇପାରେ?
ପ୍ରଥମେ ଆସନ୍ତୁ ଉଭୟ ଦେଶର ବାୟୁସେନାର ମୋଟ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ନଜର ପକାଇବା।
ଯଦି ଆମେ ମୋଟ ବିମାନ (Total Military Aircraft Fleet) କଥା କହିବା:
- ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା (IAF): ପାଖାପାଖି ୨,୨୫୬ଟି ସାମରିକ ବିମାନ।
- ପାକିସ୍ତାନ ବାୟୁସେନା (PAF): ମାତ୍ର ୧,୫୦୬ଟି ବିମାନ। ଅର୍ଥାତ୍ ଭାରତ ପାଖରେ ପାକିସ୍ତାନ ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରାୟ ୭୫୦ଟିରୁ ଅଧିକ ବିମାନ ସିଧାସଳଖ ମହଜୁଦ ରହିଛି।
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ବା ଲଢୁଆ ବିମାନ (Fighter Jets) କ୍ଷେତ୍ରକୁ:
- ଭାରତ ପାଖରେ ଅଛି ୫୮୮ଟି ସକ୍ରିୟ ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍।
- ପାକିସ୍ତାନ ପାଖରେ ଅଛି ୪୬୯ଟି ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍।
ହେଲିକପ୍ଟର କ୍ଷମତାକୁ ଯଦି ଦେଖିବା:
- ଭାରତ ପାଖରେ ରହିଛି ୯୯୩ଟି ହେଲିକପ୍ଟର— ଯେଉଁଥିରେ ଆପାଚି (Apache AH-64E) ଭଳି ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଟ୍ୟାଙ୍କ୍ କିଲର୍ ଆଟାକ୍ ହେଲିକପ୍ଟର, ଚିନୁକ୍ (Chinook) ଭଳି ହେଭି ଲିଫ୍ଟ ଏବଂ ସ୍ୱଦେଶୀ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଓ ରୁଦ୍ର ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି।
- ଅପରପକ୍ଷରେ ପାକିସ୍ତାନ ପାଖରେ ମାତ୍ର ୩୫୫ଟି ହେଲିକପ୍ଟର ରହିଛି।
ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ଦରକାର— କେବଳ ସଂଖ୍ୟା ଦେଖିଲେ ଚଳିବ ନାହିଁ। ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧରେ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି ‘ଫୋର୍ସ ମଲ୍ଟିପ୍ଲାୟର୍’ (Force Multipliers) ଏବଂ ‘ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଟ୍ରାନ୍ସପୋର୍ଟ’ (Logistics Transport)।
ଭାରତ ପାଖରେ ପ୍ରାୟ ୩୨୫ଟି ପରିବହନ ବିମାନ ବା ଟ୍ରାନ୍ସପୋର୍ଟ ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ ରହିଛି। ଏଥିରେ ସି-୧୭ ଗ୍ଲୋବମାଷ୍ଟର (C-17 Globemaster III), ସି-୧୩୦ଜେ ସୁପର ହରକ୍ୟୁଲିସ୍ (C-130J Super Hercules) ଏବଂ ଇଲ୍ୟୁସିନ୍-୭୬ ଭଳି ବିଶାଳକାୟ ବିମାନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ? ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଯଦି ସୀମାରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଉପୁଜେ, ତେବେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ମାତ୍ର କିଛି ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଲଦାଖରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କଚ୍ଛ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହଜାର ହଜାର ସୈନ୍ୟ, ଟ୍ୟାଙ୍କ, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ରସଦ ପହଞ୍ଚାଇ ପାରିବ।
ଅନ୍ୟପଟେ ପାକିସ୍ତାନ ପାଖରେ ମାତ୍ର ୬୨ଟି ପରିବହନ ବିମାନ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ କ୍ଷମତା ଭାରତ ତୁଳନାରେ ଏକ ପଞ୍ଚମାଂଶ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଣରେ ପାକିସ୍ତାନ ଭାରତ ସାମ୍ନାରେ କେବେ ବି ତିଷ୍ଠି ପାରିବ ନାହିଁ।
ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ଦେଶର ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ ଆକାଶରେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେବେ, ସେତେବେଳେ କ’ଣ ଘଟିବ?
ପ୍ରଥମେ କଥା ହେବା ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ମେରୁଦଣ୍ଡ ବିଷୟରେ। ଭାରତ ପାଖରେ ରହିଛି ପ୍ରାୟ ୨୬୦ ରୁ ୨୮୦ଟି ସୁଖୋଇ-୩୦ ଏମକେଆଇ (Su-30MKI)। ଏହା ଏକ ଏପରି ହେଭି ଏୟାର-ସୁପ୍ରିମାସି (Air Superiority) ଫାଇଟର୍, ଯାହାର ରାଡାର୍ କ୍ଷମତା ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ବହନ କ୍ଷମତା ଅଦ୍ଭୁତପୂର୍ବ। ଏଥିରେ ଯୋଡ଼ା ଯାଇଛି ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଘାତକ ସୁପରସୋନିକ୍ କ୍ରୁଜ୍ ମିସାଇଲ୍ ‘ବ୍ରହ୍ମୋସ୍’ (Brahmos)। ଶହ ଶହ କିଲୋମିଟର ଦୂରରୁ ସୁଖୋଇ ପାକିସ୍ତାନର ଯେକୌଣସି ଟାର୍ଗେଟ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରେ।
ଏହା ପରେ ଆସୁଛି ଖେଳ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିବା ବିମାନ— ରାଫେଲ୍ (Dassault Rafale)! ଫ୍ରାନ୍ସ ନିର୍ମିତ ୪.୫ ପିଢ଼ିର ଏହି ବିମାନ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ହାତ ମୁଠାକୁ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଦେଇଛି ଯେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରକୃତ ଉତ୍ତର ଖୋଜି ପାଇନାହିଁ। ରାଫେଲ୍ ପାଖରେ ଅଛି ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର: ୧. ମିଟିଓର୍ (Meteor) ମିସାଇଲ୍: ଏହା ଏକ Beyond Visual Range (BVR) ଏୟାର-ଟୁ-ଏୟାର ମିସାଇଲ୍। ଏହାର ନୋ-ଏସ୍କେପ୍ ଜୋନ୍ (No-Escape Zone) ପ୍ରାୟ ୬୦ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ ଏବଂ ଏହାର ରେଞ୍ଜ୍ ପ୍ରାୟ ୧୫୦ କିଲୋମିଟର। ପାକିସ୍ତାନୀ ପାଇଲଟ୍ ନିଜ ରାଡାର୍ରେ ଭାରତୀୟ ରାଫେଲ୍କୁ ଦେଖିବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ମିଟିଓର୍ ମିସାଇଲ୍ ତାଙ୍କୁ ଆକାଶରେ ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡ କରିଦେବ। ୨. ସ୍କାଲ୍ପ (SCALP) କ୍ରୁଜ୍ ମିସାଇଲ୍: ଯାହା ଶତ୍ରୁ ସୀମା ଭିତରକୁ ନ ପଶି ବଙ୍କର୍ ଓ ଏୟାରବେସ୍ ଉଡ଼ାଇ ଦେଇପାରେ।
- ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଭାରତ ପାଖରେ ମିରାଜ୍-୨୦୦୦ (ଯାହା ବାଲାକୋଟ୍ରେ ନିଜ କରାମତି ଦେଖାଇସାରିଛି), ମିଗ୍-୨୯ (MiG-29UPG) ଏବଂ ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ତେଜସ୍ (LCA Tejas) ରହିଛି।
- ଏବେ ଦେଖନ୍ତୁ ପାକିସ୍ତାନର ଫ୍ଲିଟ୍। ପାକିସ୍ତାନର ବାୟୁସେନା କାହା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ? ପାକିସ୍ତାନର ମୁଖ୍ୟ ବେଡ଼ା ପ୍ରାୟ ୧୫୬ଟି JF-17 ଥଣ୍ଡର (JF-17 Thunder) ବିମାନକୁ ନେଇ ଗଠିତ। ଏହି ବିମାନକୁ ଚୀନ୍ ସହାୟତାରେ ପାକିସ୍ତାନ ଯୋଡ଼ାତାଳି କରି ତିଆରି କରିଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କୁହନ୍ତି, ଜେଏଫ୍-୧୭ ଏକ ଶସ୍ତା, ଲାଇଟ୍-ୱେଟ୍ ଲଢୁଆ ବିମାନ, ଯାହାର ଇଞ୍ଜିନ୍ ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ନେଇ ଅନେକ ଥର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଏହା କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବି ସୁଖୋଇ କିମ୍ବା ରାଫେଲ୍ର ସମକକ୍ଷ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।
- ଦ୍ୱିତୀୟରେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି ଆମେରିକା ନିର୍ମିତ ଏଫ୍-୧୬ (F-16)। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକ ଭଲ ବିମାନ, କିନ୍ତୁ ଆମେରିକାର କଟକଣା ଯୋଗୁଁ ଏହାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଓ ଅପଗ୍ରେଡେସନ୍ ସୀମିତ। ପାକିସ୍ତାନ ଏହାକୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ସବୁବେଳେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବ ନାହିଁ।
- ତୃତୀୟରେ, ଭାରତର ରାଫେଲ୍ ଆସିବା ପରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପାକିସ୍ତାନ ଚୀନ୍ ପାଖରୁ ଆଣିଛି ଜେ-୧୦ସି (J-10C Vigorous Dragon)। ଚୀନ୍ ଦାବି କରେ ଯେ ଏହା ରାଫେଲ୍କୁ ଟକ୍କର ଦେଇପାରିବ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ କଥା ହେଉଛି, ଚୀନ୍ର ଏଭିଓନିକ୍ସ ଏବଂ ରାଡାର୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଫ୍ରାନ୍ସର ଉନ୍ନତ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଏବଂ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରା (SPECTRA) ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ୱାରଫେୟାର ସୁଟ୍ ଆଗରେ ବହୁତ ପଛରେ।
କୌଣସି ବି ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦିନ ବା କିଛି ଘଣ୍ଟାରେ ସରେ ନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧ କେତେ ଦିନ ଚାଲିବ ଏବଂ କିଏ ଜିତିବ, ତାହା ସ୍ଥିର କରେ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜେଟ୍।
ଏହି ସ୍ଥାନରେ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରକୃତ ଅବସ୍ଥା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥାଏ।
- ଭାରତର ମୋଟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜେଟ୍: ପ୍ରାୟ ୭୮ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର (78 Billion USD)।
- ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜେଟ୍: ମାତ୍ର ୯.୩ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର (9.3 Billion USD)।
ଭାରତର ବଜେଟ୍ ପାକିସ୍ତାନ ତୁଳନାରେ ୮ ଗୁଣରୁ ବି ଅଧିକ!
ଏହାର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ? ଏହାର ସିଧାସଳଖ ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଭାରତ ପାଖରେ ଏକ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଯୁଦ୍ଧ (Sustained High-Intensity Conflict) ଲଢ଼ିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଗୋଳାବାରୁଦ, ମିସାଇଲ୍ ଷ୍ଟକ୍, ତେଲ ଏବଂ ସ୍ପେୟାର୍ ପାର୍ଟସ୍ ମହଜୁଦ ରହିଛି। ଭାରତ ଲଗାତାର ସପ୍ତାହ ସପ୍ତାହ ଧରି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଆକ୍ରମଣ ଜାରି ରଖିପାରିବ।
ଅନ୍ୟପଟେ ପାକିସ୍ତାନର ଅର୍ଥନୀତି ଆଜି କେଉଁ ସ୍ଥିତିରେ ଅଛି, ତାହା ପୂରା ବିଶ୍ୱ ଜାଣେ। ପାକିସ୍ତାନ ଆଇଏମ୍ଏଫ୍ (IMF) ର ଋଣ ଉପରେ ଚାଲୁଛି। ଯଦି ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ ୪ ରୁ ୫ ଦିନରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ବାୟୁସେନାକୁ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ାଇ ରଖିବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ପାଖରେ ତେଲ କିମ୍ବା ମିସାଇଲ୍ କିଣିବାର ଆର୍ଥିକ ସାମର୍ଥ୍ୟ ହିଁ ନାହିଁ।
ଏବେ ଆଲୋଚନା କରିବା ପାକିସ୍ତାନ ବାୟୁସେନାର ସେହି ଗୁପ୍ତ କମଜୋରୀ ବିଷୟରେ, ଯାହା ପାକିସ୍ତାନୀ ଜେନେରାଲମାନଙ୍କ ନିଦ ହଜାଇ ଦେଇଛି। ସାମରିକ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ କୁହାଯାଏ ‘Lack of Strategic Depth’ ବା ଭୌଗୋଳିକ ଗଭୀରତାର ଅଭାବ।
ପାକିସ୍ତାନର ଭୂଗୋଳକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତୁ। ପାକିସ୍ତାନ ଏକ ଲମ୍ବାଳିଆ ଏବଂ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଦେଶ। ୧୯୬୦ ଏବଂ ୭୦ ଦଶକରେ ପାକିସ୍ତାନ ଯେଉଁସବୁ ଏୟାରଫିଲ୍ଡ ଏବଂ ଏୟାରବେସ୍ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲା, ସେତେବେଳେ କେବଳ ଡଗ୍ଫାଇଟ୍ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଦୂରଗାମୀ ମିସାଇଲ୍ ନଥିଲା। ସେଥିପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଏୟାରବେସ୍— ଯେପରିକି ସରଗୋଧା, ଜାକୋବାବାଦ, ମୁସାଫ୍ କିମ୍ବା ଭୋଲାରୀ— ଭାରତୀୟ ସୀମାର ଅତି ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଏହାର ପରିଣାମ କ’ଣ? ଆଜି ଭାରତ ପାଖରେ ଅଛି S-400 ଟ୍ରାୟମ୍ଫ ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍, ଯାହାର ରେଞ୍ଜ୍ ୪୦୦ କିଲୋମିଟର। ଭାରତ ନିଜ ସୀମା ଭିତରେ ରହି ପାକିସ୍ତାନ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ଯେକୌଣସି ପାକ୍ ବିମାନକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବ। ଏହା ସହିତ ଭାରତର ପିନାକା ରକେଟ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମୋସ୍ ମିସାଇଲ୍ ମାତ୍ର କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ପାକିସ୍ତାନର ରନ୍ୱେଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇପାରିବ। ପାକିସ୍ତାନର ବିମାନ ରନ୍ୱେରୁ ଉଡ଼ାଣ ଭରିବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ସେଠାରେ ଧ୍ୱଂସଲୀଳା ଘଟିସାରିଥିବ।
ଇତିହାସ ସାକ୍ଷୀ ଅଛି— ‘ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର’ ହେଉ କିମ୍ବା ୧୯୭୧ ଯୁଦ୍ଧ, ଭୌଗୋଳିକ ଗଭୀରତା ନଥିବା କାରଣରୁ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜ ଏୟାରବେସ୍କୁ କେବେ ବି ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିପାରି ନାହିଁ।
ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ସ୍ପଷ୍ଟ।
ପାକିସ୍ତାନ ଯେତେବେଳେ ବାୟୁସେନା ଦିବସ ପାଳନ କରେ ଏବଂ ଶେହବାଜ ସରିଫ ନିଜ ସେନାର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ କେବଳ ନିଜ ଦେଶର ଲୋକଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ବାସ୍ତବତା ହେଉଛି— ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ସାମରିକ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବ୍ୟବଧାନ ବର୍ଷକୁ ବର୍ଷ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି।
ଭାରତ ଏବେ ଏକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଶକ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ମହାଶକ୍ତି ହେବା ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର। ଆମର ବାୟୁସେନା ବିଶ୍ୱରେ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି, ଆମ ପାଖରେ ରାଫେଲ୍, ସୁଖୋଇ, ଏସ୍-୪୦୦ ଏବଂ ସ୍ୱଦେଶୀ ତେଜସ୍ ଭଳି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ର ରହିଛି। ଅପରପକ୍ଷରେ, ପାକିସ୍ତାନ ଋଣଭାରରେ ଜର୍ଜରିତ ହୋଇ ଚୀନ୍ର ପୁରୁଣା ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରେଣୀର ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଉପରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛି।
ଆକାଶରେ ପ୍ରକୃତ ଆଧିପତ୍ୟ ଭାଷଣରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ରଣନୀତି ଏବଂ ସାହସରେ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ— ଯେଉଁଥିରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର କୌଣସି ବିକଳ୍ପ ନାହିଁ।
