ଦୁନିଆରେ ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ, ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ମହାଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଟଣାଟଣି ଚାଲିଛି, ସେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଦେଶ ନିଜ ସେନା ବଳରେ ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଚକିତ କରିଦେଇଛି। ସେହି ଦେଶ ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ, ବରଂ ଆମେରିକା!
ଆମେରିକାର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜେଟ୍ (US Defense Budget) ଏତେ ବିଶାଳ ଯେ, ତାହା ବିଶ୍ୱର ୧୭୮ଟି ଦେଶର ମୋଟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜେଟ୍କୁ ଏକାଠି ମିଶାଇଲେ ମଧ୍ୟ ତା’ଠାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ! କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ଆମେରିକା ନିଜ ସେନା ପଛରେ ଯେତିକି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରେ, ତାହା ଆମ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ପାକିସ୍ତାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା (Total GDP) ର ତିନିଗୁଣରୁ ଅଧିକ!
ଆମେରିକାର ଏହି ବିଶାଳ ସୈନ୍ୟ ବଜେଟ୍ର ରହସ୍ୟ କ’ଣ, ଏହା ଚୀନ୍-ରୁଷ୍କୁ କିଭଳି ନିଦ୍ରାହୀନ କରିଛି ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ?
ଆମେରିକାର ବାର୍ଷିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜେଟ୍ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାୟ ୮୫୦ ରୁ ୯୦୦ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର (USD) ଅତିକ୍ରମ କରିସାରିଛି, ଏବଂ ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଏହା ୧ ଟ୍ରିଲିୟନ୍ ଡଲାରରୁ ୧.୫ ଟ୍ରିଲିୟନ୍ ଡଲାର ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ଯୋଜନା ଚାଲିଛି।
ଆପଣ ଏହି ସଂଖ୍ୟାର ଆକାର କଳନା କରିପାରୁଛନ୍ତି?
୧. ପାକିସ୍ତାନ ସହ ତୁଳନା: ପାକିସ୍ତାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାତୀୟ ଆୟ ବା ଜିଡିପି (GDP) ପ୍ରାୟ ୩୪୦ ରୁ ୩୫୦ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର। ଅର୍ଥାତ୍, ଆମେରିକା କେବଳ ନିଜ ବନ୍ଧୁକ, କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଏବଂ ସୈନିକମାନଙ୍କ ପଛରେ ଯେତିକି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରେ, ସେତିକି ଟଙ୍କାରେ ପାକିସ୍ତାନ ପରି ତିନିଟି ଦେଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚାଲିପାରିବେ!
୨. ୧୭୮ ଦେଶର ବଜେଟ୍ ସହ ତୁଳନା: ଦୁନିଆରେ ପ୍ରାୟ ୧୯୩ଟି ଦେଶ ଅଛନ୍ତି। ଯଦି ଆମେ ଆମେରିକା, ଚୀନ୍, ରୁଷ୍, ଭାରତ ଏବଂ ଆଉ କିଛି ବଡ଼ ଦେଶକୁ ବାଦ୍ ଦେବା, ତେବେ ବାକି ୧୭୮ଟି ଦେଶର ମୋଟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜେଟ୍କୁ ଏକାଠି କଲେ ବି ଆମେରିକାର ସାମରିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ତା’ଠାରୁ ବଡ଼ ହୋଇଯିବ!
ଏତେ ଟଙ୍କା ଆମେରିକା କେଉଁଠି ଖର୍ଚ୍ଚ କରେ?
ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସୁଥିବ, ଆମେରିକା ଏତେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଟଙ୍କା ନିଜ ସେନା ପଛରେ କାହିଁକି ଏବଂ କେଉଁଠାରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରେ?
• ଗବେଷଣା ଏବଂ ବିକାଶ (Research & Development): ଆମେରିକା କେବଳ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ର କିଣେନାହିଁ, ବରଂ ନୂଆ ନୂଆ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ତିଆରି କରେ। ଷ୍ଟେଲ୍ଥ ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ (F-35, F-22 Raptor), ହାଇପରସୋନିକ୍ ମିସାଇଲ୍, ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (AI) ଆଧାରିତ ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ମହାକାଶ ସେନା (Space Force) ପଛରେ ଆମେରିକା ଶହ ଶହ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର ନିବେଶ କରେ।
• ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ସୈନ୍ୟ ଘାଟି (Global Military Bases): ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶର ନିଜ ସୀମା ବାହାରେ ଏତେ ସୈନ୍ୟ ଘାଟି ନାହିଁ। ଜାପାନ, ଜର୍ମାନୀ, ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ, ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ (Middle East) ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ— ସାରା ଦୁନିଆରେ ଆମେରିକାର ୭୦୦ରୁ ଅଧିକ ମିଲିଟାରୀ ବେସ୍ ରହିଛି। ଏଗୁଡ଼ିକର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଅର୍ଥ ଆବଶ୍ୟକ।
• ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ କ୍ୟାରିଅର୍ର ଶକ୍ତି: ଆମେରିକା ପାଖରେ ୧୧ଟି ପରମାଣୁ ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ସୁପର-କ୍ୟାରିଅର୍ ରହିଛି, ଯାହା ନିଜେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଭାସମାନ ସୈନ୍ୟ ସହର। ଏହାର ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ କ୍ୟାରିଅର୍ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ଗ୍ରୁପ୍ର ବଜେଟ୍ ଅନେକ ଛୋଟ ଦେଶର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ବଜେଟ୍ଠାରୁ ଅଧିକ।
ଚୀନ୍ ନିଜକୁ ବିଶ୍ୱର ପରବର୍ତ୍ତୀ ମହାଶକ୍ତି ବୋଲି ଦାବି କରେ ଏବଂ ରୁଷ୍ ନିଜର ଆଣବିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ। ଚୀନ୍ର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜେଟ୍ ପ୍ରାୟ ୨୯୦ ରୁ ୩୦୦ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର, ଯାହା ବିଶ୍ୱରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ। କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା ତା’ଠାରୁ ପ୍ରାୟ ତିନିଗୁଣ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଛି!
ଚୀନ୍ ସାଉଥ୍ ଚାଇନା ସି (South China Sea) ଏବଂ ତାଇୱାନ ଉପରେ କବଜା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ବେଳେ, ଆମେରିକା ନିଜର ଏହି ବିଶାଳ ବଜେଟ୍ ବଳରେ ଚୀନ୍କୁ ସବୁପଟୁ ଘେରି ରଖିଛି। ଆମେରିକାର ନୀତି ସ୍ପଷ୍ଟ— “ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରୁ ଆଟଲାଣ୍ଟିକ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ଯେପରି ଆମେରିକୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ଉପରେ ଆଖି ଉଠାଇ ନ ଦେଖୁ।”
ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ସିକ୍ୟୁରିଟି ଏବଂ ଭାରତ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଆମେରିକାର ଏହି ବିଶାଳ ସୈନ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ଭାରତ ପାଇଁ ଭଲ ନା ଖରାପ?
• ଭାରତ-ଆମେରିକା ସାମରିକ ସମ୍ପର୍କ: ଭାରତ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ସାମରିକ ସହଯୋଗ ଦିନକୁ ଦିନ ମଜବୁତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ଚୀନ୍ର ବୃଦ୍ଧିପାଉଥିବା ଆକ୍ରାମକତାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଆମେରିକାର ଏହି ବିଶାଳ ସୈନ୍ୟ ବଳ ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳ (Indo-Pacific) ରେ ଏକ ଭାରସାମ୍ୟ (Balance of Power) ରକ୍ଷା କରୁଛି।
• ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ହସ୍ତାନ୍ତର: ଆମେରିକା ନିଜର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଗବେଷଣା ଜରିଆରେ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ବିକଶିତ କରୁଛି, ତାହାର ଫାଇଦା କ୍ୱାଡ୍ (QUAD) ମେଣ୍ଟ ଏବଂ ଭାରତ-ଆମେରିକା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତକୁ ମଧ୍ୟ ପରୋକ୍ଷରେ ମିଳୁଛି।
ସୁପରପାୱାରର ପ୍ରକୃତ ସଂଜ୍ଞା
ଶେଷରେ ଏତିକି କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ, କେବଳ ଭାଷଣ କିମ୍ବା ଆକ୍ରୋଶମୂଳକ ନୀତି ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଦେଶ ମହାଶକ୍ତି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ। ମହାଶକ୍ତି ହେବା ପାଇଁ ଅର୍ଥବଳ ଏବଂ ସୈନ୍ୟବଳର ଯେଉଁ ଗଠନ ଆବଶ୍ୟକ, ଆମେରିକା ତାହା ନିଜର ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରମାଣିତ କରିଚାଲିଛି।
୧୭୮ଟି ଦେଶକୁ ପଛରେ ପକାଇବା ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ଭଳି ଦେଶର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ତିନିଗୁଣିତ କରି ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ, ବିଶ୍ୱର “ସୁପରପାୱାର” ତାଜ୍ ଆଜି ବି ଆମେରିକା ମୁଣ୍ଡରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/why-did-shah-naveed-take-action-is-there-a-bigger-crisis-brewing-for-bjd/
