ଦେଶବ୍ୟାପୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବେଳେ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର ଗୁଡ଼ିକରେ କୋଇଲାର ଘୋର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଇଛି। କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରାଧିକରଣ ର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଆବଶ୍ୟକ ତୁଳନାରେ ଅଧାରୁ କମ୍ କୋଇଲା ମହଜୁଦ ରହିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ପାୱାର୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍ଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା କୋଇଲା ସାହାଯ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ମାତ୍ର ୯ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ କେନ୍ଦ୍ର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଓ କୋଇଲା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ତତ୍ପରତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।
କେତେ ରହିଛି କୋଇଲା? ଜାଣନ୍ତୁ ସାଂଘାତିକ ପରିସଂଖ୍ୟାନ
ସିଇଏ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ୨୨୪ ଗିଗାୱାଟ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ରହିଛି:
ମାତ୍ର ୪୮% କୋଇଲା ଉପଲବ୍ଧ :
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍ଗୁଡ଼ିକରେ ଅତିକମରେ ୫୮.୭ ନିୟୁତ ଟନ୍ କୋଇଲା ମହଜୁଦ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ ମାତ୍ର ୨୮.୨ ନିୟୁତ ଟନ୍ କୋଇଲା ଗଚ୍ଛିତ ଅଛି, ଯାହାକି ଆବଶ୍ୟକତାର ମାତ୍ର ୪୮ ପ୍ରତିଶତ।
୧୯ ଦିନ ବଦଳରେ ମାତ୍ର ୯ ଦିନର ଷ୍ଟକ୍ :
ସାଧାରଣତଃ ଯେକୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଅତିକମରେ ୧୯ ଦିନର କୋଇଲା ଷ୍ଟକ୍ ରହିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ମାତ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନ ୮୫ ପ୍ରତିଶତ ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍ ଲୋଡ୍ ଫ୍ୟାକ୍ଟର୍ (PLF) ହିସାବରେ କେବଳ ୯ ଦିନର ଇନ୍ଧନ ବଳକା ରହିଛି।
୫୦ଟି ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍ରେ ସ୍ଥିତି ‘ଅତି ସଙ୍ଗିନ୍’ :
ଦେଶର ୫୦ଟି ବୃହତ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଧାର୍ଯ୍ୟ ମାନଦଣ୍ଡଠାରୁ ୨୫ ପ୍ରତିଶତରୁ ବି କମ୍ କୋଇଲା ରହିଛି, ଯାହାକୁ ସିଇଏ ‘କ୍ରିଟିକାଲ୍’ ବା ସଙ୍କଟଜନକ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରିଛି। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ୪୫ଟି ଘରୋଇ କୋଇଲା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ବେଳେ ୪ଟି ଆମଦାନୀ କୋଇଲା ଓ ଗୋଟିଏ ୱାସେରୀ କୋଇଲାରେ ପରିଚାଳିତ।
କାହିଁକି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ଏହି ଅଭାବ?
କୋଇଲା ସଙ୍କଟ ପଛରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି:
1. ବର୍ଷା ଓ ବନ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ : ପ୍ରତିବର୍ଷ ମୌସୁମୀ ଋତୁରେ କୋଇଲା ଖଣିଗୁଡ଼ିକରେ ପାଣି ଜମିବା ଏବଂ ରେଳ ପରିବହନ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଉତ୍ତୋଳନ ଓ ପରିବହନ ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ। ଚଳିତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ ଖଣିରୁ ପାୱାର୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍କୁ କୋଇଲା ଯୋଗାଣରେ ବଡ଼ ବ୍ୟାହତ ଘଟିଛି।
2. ଅହେତୁକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି : ଉତ୍ତର ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାରତରେ ଗୁଳୁଗୁଳି ଏବଂ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ବ୍ୟାପକ ଚାହିଦା କାରଣରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବ୍ୟବହାର ରେକର୍ଡ ସ୍ତର ଛୁଇଁଛି। ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍ଗୁଡ଼ିକରେ ଦୈନିକ ହାରାହାରି ୨.୪ ରୁ ୩.୧ ନିୟୁତ ଟନ୍ କୋଇଲାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ ସେହି ଅନୁପାତରେ ନୂଆ କୋଇଲା ପହଞ୍ଚିପାରୁ ନାହିଁ।
ପାୱାର୍ କଟ୍ ରୋକିବାକୁ ସରକାରଙ୍କ ଜରୁରୀ ପଦକ୍ଷେପ
ପରିସ୍ଥିତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆଣିବା ଏବଂ ଦେଶରେ ବଡ଼ ଧରଣର ବିଦ୍ୟୁତ୍ କାଟ୍ ରୋକିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଅନେକ ଜରୁରୀ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି:
ଅନ୍ତଃ-ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଟିମ୍ର ନଜର : କୋଇଲା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଏବଂ ରେଳବାଇ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଟିମ୍ ପ୍ରତିଦିନ ସମସ୍ତ କ୍ରିଟିକାଲ୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍ର ଷ୍ଟକ୍ ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖୁଛନ୍ତି।
ରେଲୱେ ରେକ୍ ପ୍ରାଥମିକତା : ପାୱାର୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍ଗୁଡ଼ିକୁ କୋଇଲା ପରିବହନ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଅଧିକ ମାଲବାହୀ ଟ୍ରେନ୍ ମୁତୟନ କରିଛି।
ମେଣ୍ଟେନାନ୍ସ ସ୍ଥଗିତ : ଉତ୍ପାଦନ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ରଖିବା ପାଇଁ କେତେକ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ସେମାନଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମରାମତି ଓ ସଂରକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକୁ କିଛି ଦିନ ପାଇଁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମଝି ସୁଦ୍ଧା ସ୍ଥିତି ସୁଧୁରିବା ଆଶା
କୋଇଲା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ମତରେ, ତାପଜ ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ‘କ୍ରିଟିକାଲ୍’ ଶ୍ରେଣୀରେ ରଖିବା ଏକ ନିୟମିତ ପ୍ରଶାସନିକ ନିରୀକ୍ଷଣ ପଦ୍ଧତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଯୋଗାଣକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଇପାରିବ। ଏହାର ଅର୍ଥ କୋଇଲା ଯୋଗାଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଠପ୍ ହୋଇଯାଇଛି ତାହା ନୁହେଁ। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସର ଦ୍ୱିତୀୟ ସପ୍ତାହ ଆଡ଼କୁ ବର୍ଷାର ପ୍ରକୋପ କମିବା ସହିତ ଖଣିଗୁଡ଼ିକରୁ ଉତ୍ତୋଳନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ଏବଂ ସ୍ଥିତି ସ୍ୱାଭାବିକ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ତଥାପି, ଆଗାମୀ ଏକ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୋଇଲା ଯୋଗାଣ ସନ୍ତୁଳିତ ନହେଲେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳ ଓ ଘରୋଇ ଉପଭୋକ୍ତାମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରୋଷ୍ଟରିଂ କିମ୍ବା ଅଘୋଷିତ ପାୱାର୍ କଟ୍ର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ ବୋଲି ଶକ୍ତି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
