ଆମ ଦେଶରେ ପ୍ରକୃତରେ ସମ୍ବିଧାନର ଶାସନ ଚାଲିଛି ନା ଆନ୍ଦୋଳନ ନାଁରେ ହିଂସା କରୁଥିବା ଉପଦ୍ରବୀଙ୍କ ରାଜୁତି ଚାଲିଛି?
ଦେଶରେ ଯାହା କିଛି ଘଟୁଛି, ତାହା କେଉଁ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଛି ଏବଂ କେଉଁଠି ଯାଇ ଅଟକିବ, ତାହା ବୋଧହୁଏ ଆଜି କେହି କହିପାରିବେ ନାହିଁ। ନିକଟରେ ସରକାର ଏବଂ ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ— ଅର୍ଥାତ୍ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ, ଉଭୟେ ମିଶି ଏପରି ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି, ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ଏହି ଦେଶକୁ ଆଗାମୀ ବହୁ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ପ୍ରଥମ ଭୁଲ୍ କଲା ସରକାର। ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇ ହିଂସା କରୁଥିବା, ପୋଲିସ ଉପରେ ପଥର ଫିଙ୍ଗୁଥିବା ଏବଂ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ କରୁଥିବା ଏକ ସଙ୍ଗଠନ ଆଗରେ ସରକାର ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କଲେ। ସରକାର ଲିଖିତ ଭାବେ ରାଜି ହୋଇଗଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ନାଁରେ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ମାମଲା ଏବଂ ଏତଲା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିନିଆଯିବ।
ଆଉ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ତା’ଠାରୁ ଦୁଇ ପାଦ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ। ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪୨ର ବିଶେଷ କ୍ଷମତା ପ୍ରୟୋଗ କରି କୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ ଯେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଏହି ଘଟଣା ସହ ଜଡ଼ିତ ଯେତେ ବି ଏଫ୍ଆଇଆର୍ ରୁଜୁ ହୋଇଛି, ସେସବୁକୁ ତୁରନ୍ତ ରଦ୍ଦ ବା ଖାରଜ କରାଯାଉ।
ଆଜି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— ଯଦି ହିଂସା କଲେ ସବୁ କେସ୍ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ହୋଇଯିବ, ତେବେ ଦେଶରେ ଆଇନର ଭୟ ରହିବ କାହାକୁ? ଆସନ୍ତୁ ଆଜି ଏହି ବିପଜ୍ଜନକ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଦିଗକୁ ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା।
ସରକାରଙ୍କ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ଓ ଆନ୍ଦୋଳନ ନାମରେ ବ୍ଲାକମେଲିଂ
ଟିକିଏ ଗଭୀର ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ। ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରାଥମିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ’ଣ? ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ଓ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା, ଏବଂ ଯିଏ ଅପରାଧ କରିବ, ତାକୁ କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଦେବା।
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ କ’ଣ ଘଟିଲା? ଗୋଟିଏ ସଙ୍ଗଠନ ରାସ୍ତା ଅବରୋଧ କଲା, ସରକାରୀ ସମ୍ପତ୍ତି ନଷ୍ଟ କଲା, ଖୋଲାଖୋଲି ଉପଦ୍ରବ ଚଳାଇଲା। ପୋଲିସ୍ ଯେତେବେଳେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରି ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ଏତଲା ରୁଜୁ କଲା, ସେତେବେଳେ ସରକାର କ’ଣ କଲେ? ସରକାର ସେହି ଉପଦ୍ରବୀଙ୍କ ସହ ଟେବୁଲରେ ବସି ଆଲୋଚନା କଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଚାପ ଆଗରେ ଆଣ୍ଠୁ ମାଡ଼ିଦେଲେ। କେବଳ ମୁହଁରେ କହିଲେନି, ଲିଖିତ ଭାବେ ଲେଖିଦେଲେ ଯେ, “ହଁ, ଆମେ ତୁମ ଉପରୁ ସବୁ କେସ୍ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିନେବୁ।”
ଇତିହାସରେ ଏପରି ବହୁତ କମ୍ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି, ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଜନାଧାର ନ ଥିବା, କେବଳ ଉପଦ୍ରବ ଓ ଅରାଜକତା ସୃଷ୍ଟି କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖୁଥିବା ଏକ ଛୋଟିଆ ସଙ୍ଗଠନ ଆଗରେ ଗୋଟିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସରକାର ଏଭଳି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିଦିଏ।
ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦେଶକୁ କି ବାର୍ତ୍ତା ଦିଆଗଲା?
ବାର୍ତ୍ତା ସ୍ପଷ୍ଟ ଗଲା— “ତୁମେ ରାସ୍ତାକୁ ଆସ, ହିଂସା କର, ଗାଡ଼ି ପୋଡ଼, ଲୋକଙ୍କୁ ହଇରାଣ କର। ପୋଲିସ୍ ଯଦି କେସ୍ କରିବ, ତୁମେ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଆହୁରି ତୀବ୍ର କର। ଶେଷରେ ସରକାର ଆମ ଆଗରେ ହାର ମାନିବେ ଏବଂ ସବୁ କେସ୍ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ହୋଇଯିବ।” ଏହା ଗଣତନ୍ତ୍ର ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ରାଜରାସ୍ତାର ଦାଦାଗିରି ଏବଂ ସରକାରଙ୍କୁ ବ୍ଲାକମେଲ୍ କରିବାର ଏକ ବିପଜ୍ଜନକ ମଡେଲ୍।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏବଂ ଧାରା ୧୪୨: ଏହା କେମିତିକା ‘ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନ୍ୟାୟ’?
ସରକାର ତ ଭୁଲ୍ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି ଦେଶର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହି ମାମଲାରେ ଯେଉଁ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଆପଣମାନେ ଜାଣିଥିବେ, ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪୨ ଅଧୀନରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କୁ ଏକ ଅସାଧାରଣ ଓ ବିଶେଷ କ୍ଷମତା ଦିଆଯାଇଛି। ସେଥିରେ ଲେଖାଅଛି:
“The Supreme Court in the exercise of its jurisdiction may pass such decree or make such order as is necessary for doing complete justice in any cause or matter pending before it…”
ଅର୍ଥାତ୍, କୌଣସି ବିଚାରାଧୀନ ମାମଲାରେ ‘ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନ୍ୟାୟ’ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଯେକୌଣସି ଆଦେଶ ଦେଇପାରିବେ।
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— ହିଂସା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପୋଲିସ ଦେଇଥିବା ଏତଲାକୁ ରଦ୍ଦ କରିଦେବା କ’ଣ ‘ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନ୍ୟାୟ’?
କାହା ପାଇଁ ଏହି ନ୍ୟାୟ?
ଯେଉଁମାନେ ଆଇନ ଭାଙ୍ଗିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟ?
ନା ଯେଉଁ ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ରାସ୍ତାରେ ଫସିରହିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଗାଡ଼ି ଭଙ୍ଗାରୁଜା ହେଲା, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ?
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କେବଳ ଗୋଟିଏ ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଦିଲ୍ଲୀ ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଯେତେ ଏତଲା ରୁଜୁ ହୋଇଥିଲା, ସବୁକିଛିକୁ ଗୋଟିଏ କଲମ ଝଟକାରେ ଶେଷ କରିଦେଲେ। କୋର୍ଟ କହିଲେ, ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀଙ୍କ ଉପରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଆଜି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କୁ ଏ ଦେଶର ନାଗରିକ ପଚାରିବା ଉଚିତ ଯେ, ପ୍ରକୃତ ନ୍ୟାୟ କାହାକୁ ମିଳିଲା?
ଆହତ ୨୦୦ ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମାନବାଧିକାର କାହିଁ?
ଏହି ସମଗ୍ର ଘଟଣାରେ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ଜଣ ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀ ଗୁରୁତର ଭାବେ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ। କେତେକ ପୋଲିସ କର୍ମୀ ଆଇସିୟୁ (ICU) ରେ ଜୀବନ ସହ ସଂଗ୍ରାମ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ କ’ଣ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିଥିଲେ? ସେମାନେ ତ ନିଜ ଡ୍ୟୁଟି କରୁଥିଲେ। ଦେଶର ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ଯାଇ ସେମାନେ ନିଜ ଶରୀରରେ ପଥର ଏବଂ ଲାଠିର ଆଘାତ ସହିଲେ।
ସେହି ଆହତ ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପରିବାର କୋର୍ଟକୁ ଯାଇଥିଲେ କି? ସେମାନଙ୍କ କଥା କ’ଣ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କିମ୍ବା ସରକାର ଥରୁଟିଏ ବି ଭାବିଲେ?
ଜଣେ ପୋଲିସବାଲା ଆହତ ହେବ, ରକ୍ତାକ୍ତ ହେବ, ଆଉ ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ମାରିଲା ସିଏ ଆରାମରେ ଛାତି ଫୁଲାଇ ବୁଲିବ, କାରଣ ତା’ର ସବୁ ମାମଲା ପ୍ରତ୍ୟାହାର ହୋଇସାରିଛି! ଏହା ଦେଖିବା ପରେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ କୌଣସି ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀ ଉପଦ୍ରବୀଙ୍କୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଲାଠି ଉଠାଇବେ ତ? ସେମାନଙ୍କ ମନୋବଳ କେଉଁ ସ୍ତରକୁ ଖସିବ, ତାହା କେବେ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି କି?
ଆଉ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ କଥା କ’ଣ କହିବା! ଯେଉଁ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ସେଦିନ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଫସି ରହିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଗାଳିଗୁଲଜ କରାଗଲା, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଯାନବାହନ ଭଙ୍ଗାରୁଜା ହେଲା, ସେମାନଙ୍କ କ୍ଷୟକ୍ଷତିର ଭରଣା କିଏ କରିବ? ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ କାହା ଉପରେ ରହିବ?
ଆଜିକାଲି ଦେଶରେ ଏକ ନୂଆ ଫ୍ୟାଶନ୍ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି— କୋର୍ଟ କହୁଛନ୍ତି, ଆନ୍ଦୋଳନ ନାଁରେ କାହାକୁ ଗିରଫ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ତେବେ କ’ଣ ପୋଲିସ୍ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନ ଅପେକ୍ଷା କରିବେ ଯେ କେହି ଜଣେ ହତ୍ୟା କରିବ, ତା’ପରେ ଯାଇ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ହେବ? ଏହା ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ଅରାଜକତାକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦେବା ସହ ସମାନ।
ଇତିହାସରୁ ଶିକ୍ଷା: ଯେତେବେଳେ ହାଇକୋର୍ଟରେ ପଶିଥିଲେ ଉପଦ୍ରବୀ
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ହାଇକୋର୍ଟରେ ବସିଥିବା ବିଚାରପତିମାନଙ୍କୁ ଇତିହାସର ଏକ କଳା ଅଧ୍ୟାୟ ମନେ ପକାଇଦେବା ଜରୁରୀ।
ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ଯେତେବେଳେ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ଶାସନରେ ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ‘ହଲ୍ଲା ବୋଲ୍’ ଡାକରା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ଉପଦ୍ରବୀମାନେ ଆହ୍ଲାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟ ପରିସରକୁ ଘେରାଉ କରିଥିଲେ। ଏପରିକି ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତିଙ୍କ ଚାମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘେରାଉ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସ୍ଥିତି ଏପରି ସଙ୍ଗିନ୍ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା ଯେ, ଆହ୍ଲାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ତତ୍କାଳୀନ ଭାରତର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି (CJI) ଙ୍କୁ ଜରୁରୀକାଳୀନ SOS ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ଯେ— “ଆମ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ!”।
ଶେଷରେ ସେନା ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସୁରକ୍ଷା ବଳ ମୁତୟନ କରି ହାଇକୋର୍ଟ ପରିସରକୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ଆଜି ବି ଆହ୍ଲାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟ ପରିସରରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ ମୁତୟନ ରହିଛନ୍ତି।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କ’ଣ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଯେ ଦେଶରେ ପୁଣି ସେହିଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେଉ? ଯଦି ହିଂସା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏଭଳି ସୁରକ୍ଷା ଦିଆଯିବ, ତେବେ କାଲି ସକାଳେ ସେହି ଉପଦ୍ରବୀମାନେ ଯେ କୋର୍ଟର ଚୌକାଠ ଭିତରକୁ ଧସେଇ ପଶିବେ ନାହିଁ, ତାର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି କିଏ ଦେବ? ଯଦି ସେହିଭଳି ଦିନ ଆସିବ, ତେବେ କଥା ଆଉ ସେଠାରେ ଅଟକିବ ନାହିଁ। ଏହି କଥା ଶାସନ କ୍ଷମତାରେ ଥିବା ନେତା ଏବଂ ନ୍ୟାୟାଳୟର ବିଚାରପତିମାନେ ଯେତେ ଶୀଘ୍ର ବୁଝିଯିବେ, ଦେଶ ପାଇଁ ସେତେ ଭଲ।
ଶେଷରେ କଥା ହେଉଛି— ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରୋଧ କରିବାର ଅଧିକାର ସମସ୍ତଙ୍କର ଅଛି। କିନ୍ତୁ ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ ନାଁରେ ହିଂସା, ପୋଲିସ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଜୀବନଯାତ୍ରାକୁ ବନ୍ଧକ ରଖିବା କୌଣସି ମୌଳିକ ଅଧିକାର ନୁହେଁ।
ସରକାର ରାଜନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ କାମ ହେଉଛି ସମ୍ବିଧାନ ଓ ଆଇନର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା କରିବା। ଯଦି ଆଇନ ଭାଙ୍ଗୁଥିବା ଲୋକେ ଧାରା ୧୪୨ ଅଧୀନରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷରେ ଖଲାସ ହୋଇଯିବେ, ତେବେ ଆଇନକୁ ମାନୁଥିବା କୋଟି କୋଟି ସଚ୍ଚୋଟ ନାଗରିକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରୁ ଉଠିଯିବ।
Also read : https://purvapaksa.com/bloody-clash-in-balochistan-25-soldiers-of-general-asim-munir-killed/
