ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଭୂ-ରାଜନୀତିରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସଙ୍କେତ ମିଳୁଛି। ଯେଉଁ ପାକିସ୍ତାନ କେବେ ଆମେରିକାର ସବୁଠାରୁ ନିକଟତମ ସାଥୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲା, ସେହି ଦେଶ ଏବେ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ, ଆତଙ୍କବାଦ ଓ କୂଟନୀତିକ ଏକାକୀତ୍ୱରେ ଜଡ଼ାଇ ପଡ଼ିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ, ଭାରତକୁ ଆମେରିକା ଏବେ ଚୀନ ବିରୋଧରେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ କୌଶଳିକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖୁଛି।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପାକିସ୍ତାନର ସେନାପ୍ରମୁଖ ଜେନେରାଲ ଅସିମ ମୁନିର ନୂଆ କୂଟନୀତିକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଥିବା ବୋଲି ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି। ସେ ଇରାନ, ତାଲିବାନ, ଆମେରିକା ଓ ଚୀନ ସହ ସମ୍ପର୍କ ସମତୁଳିତ ରଖି ନିଜକୁ ଏକ ଆଞ୍ଚଳିକ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାର ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
ପାକିସ୍ତାନ-ଆମେରିକା ସମ୍ପର୍କର ଇତିହାସ
ଶୀତଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ, ବିଶେଷକରି ସୋଭିଏତ-ଆଫଗାନ ଯୁଦ୍ଧ କାଳରେ, ପାକିସ୍ତାନ ଆମେରିକାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସାଥୀ ଥିଲା। CIA ଓ ପାକିସ୍ତାନର ISI ମିଶି ଆଫଗାନ ମୁଜାହିଦିନଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ। ଏହାର ପରିଣାମରେ ପାକିସ୍ତାନ ଆମେରିକାରୁ ବିପୁଳ ଆର୍ଥିକ ଓ ସେନା ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆମେରିକା ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲା ଯେ, ପାକିସ୍ତାନ ଏକପଟେ ଆମେରିକା ସହ ମିତ୍ରତା ରଖୁଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟପଟେ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଗଠନକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଉଥିଲା। ଓସାମା ବିନ୍ ଲାଦେନଙ୍କ ଆବଟାବାଦରେ ଲୁଚିଥିବା ଘଟଣା ପରେ ୱାଶିଙ୍ଗଟନର ଭରସା ଗୁରୁତର ଭାବେ କମିଥିଲା।
ଭାରତ ଦିଗକୁ ଆମେରିକାର ଝୁକାଉ
ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେରିକାର ମୁଖ୍ୟ ଚିନ୍ତା ହେଉଛି ଚୀନର ବଢ଼ୁଥିବା ପ୍ରଭାବ। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ଭାରତକୁ ଏକ ସ୍ଥିର, ଲୋକତାନ୍ତ୍ରିକ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଥୀ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
କ୍ୱାଡ୍ ଆଲାୟାନ୍ସ, ଇଣ୍ଡୋ-ପ୍ୟାସିଫିକ ନୀତି, ରକ୍ଷା ସହଯୋଗ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିକ ଚୁକ୍ତିରେ ଭାରତର ଭୂମିକା ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବଢ଼ିଛି। ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଆମେରିକା ଏବେ ଭାରତକୁ କେବଳ ଏକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଚୀନ ବିରୋଧୀ ବିଶ୍ୱ କୌଶଳର ଅଂଶ ଭାବେ ଦେଖୁଛି।
ଏହା ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ କୂଟନୀତିକ ଝଟକା ବୋଲି ମନେ କରାଯାଉଛି।
ପାକିସ୍ତାନର ଭିତରୁ ସଙ୍କଟ
ପାକିସ୍ତାନ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗଭୀର ଆର୍ଥିକ ଓ ସୁରକ୍ଷା ସମସ୍ୟାରେ ଜଡ଼ାଇଛି। ମହଙ୍ଗାଇ, ବେକାରି, IMF ଋଣ ନିର୍ଭରତା ଓ ଆତଙ୍କବାଦ ଦେଶକୁ ଚାପରେ ରଖିଛି।
ବଲୁଚିସ୍ତାନରେ ବିଦ୍ରୋହ, TTPର ଆକ୍ରମଣ ଓ ଆଫଗାନ ସୀମାରେ ଅସ୍ଥିରତା ପାକିସ୍ତାନର ସୁରକ୍ଷା ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ଜଟିଳ କରିଛି। କିଛି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରିପୋର୍ଟରେ ଆଲ୍ କାଏଦା ପକ୍ଷରୁ ପାକିସ୍ତାନ ସେନାକୁ ଧମକ ଦିଆଯାଇଥିବା କଥା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ କହୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ଆତଙ୍କବାଦକୁ ପାକିସ୍ତାନ ବର୍ଷରୁ ବର୍ଷ ପୋଷଣ କରିଥିଲା, ସେହି ପ୍ରବୃତ୍ତି ଏବେ ଦେଶର ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବଡ଼ ବିପଦ ହୋଇଉଠିଛି।
ଅସିମ ମୁନିରଙ୍କ କୂଟନୀତିକ ଚେଷ୍ଟା
ବର୍ତ୍ତମାନ ପାକିସ୍ତାନରେ ସେନାର ପ୍ରଭାବ ସରକାରଠାରୁ ଅଧିକ ଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି। ଅନେକ ବିଶ୍ଳେଷକ ପାକିସ୍ତାନକୁ “ହାଇବ୍ରିଡ୍ ମିଲିଟାରୀ ରେଜିମ୍” ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛନ୍ତି।
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ସେନାପ୍ରମୁଖ ଅସିମ ମୁନିର ଆମେରିକା, ଇରାନ, ଚୀନ ଓ ତାଲିବାନ ସହ ସମ୍ପର୍କ ସୁଧାରିବାରେ ସକ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି। କିଛି ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ସେ ଇରାନ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରିବାର ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
ପାକିସ୍ତାନର ଇରାନ ସହ ପ୍ରାୟ ୯୦୦ କିଲୋମିଟର ସୀମା ଥିବାରୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥିରତା ହେଲେ ପାକିସ୍ତାନ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।
ତଥାପି, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଞ୍ଚରେ ପାକିସ୍ତାନର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିଛି।
ଚୀନର ବଢ଼ୁଥିବା ଭୂମିକା
ଚୀନ ଆଜି ପାକିସ୍ତାନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କୌଶଳିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସାଥୀ। CPEC ପ୍ରକଳ୍ପ, ଗ୍ୱାଦର ବନ୍ଦର ଓ ସେନା ସହଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ବେଇଜିଂର ପ୍ରଭାବ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବଢ଼ିଛି।
କିନ୍ତୁ ପାକିସ୍ତାନର ଅସ୍ଥିରତା ଚୀନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ହୋଇଉଠିଛି। ବଲୁଚ ବିଦ୍ରୋହୀମାନେ କେତେକ ସମୟରେ ଚୀନୀ ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବା ଘଟଣା ଘଟିଛି।
ଭାରତ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଓ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ
ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସ୍ଥିତି ଭାରତ ପାଇଁ ବଡ଼ କୂଟନୀତିକ ସୁଯୋଗ। ଭାରତକୁ ଏକ ସ୍ଥିର ଅର୍ଥନୀତି, ବିଶ୍ୱସନୀୟ ଲୋକତନ୍ତ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଡିଫେନ୍ସ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି, ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର ଓ ଗ୍ଲୋବାଲ ସପ୍ଲାଇ ଚେନ୍ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତକୁ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ମିଳୁଛି।
ତଥାପି, ଏକ ଅସ୍ଥିର ପାକିସ୍ତାନ ଭାରତ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇ ରହିପାରେ। ଆତଙ୍କବାଦ, ସୀମା ଅସ୍ଥିରତା ଓ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଚିନ୍ତା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ରହିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି।
ନିଷ୍କର୍ଷ
ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଭୂ-ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ନୂଆ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି। ଆମେରିକା ଧୀରେ ଧୀରେ ଭାରତକୁ ନିକଟ କରୁଥିବା ବେଳେ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜ କୂଟନୀତିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ବଞ୍ଚାଇବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛି।
ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଆଜିର ବିଶ୍ୱରେ “ବିଶ୍ୱାସ” ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କୂଟନୀତିକ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ସେହି ଦୌଡ଼ରେ ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/bengali-vijay-and-foreign-media/
ବଙ୍ଗଳା ବିଜୟ ଓ ବିଦେଶୀ ମିଡିଆ || Bengali Vijay and foreign media
