ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ SIR ବିବାଦରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର କଡ଼ା ସନ୍ଦେଶ, ରାଜ୍ୟ-ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ମୁହାଁମୁହିଁ ଓ ନ୍ୟାୟିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ପରୀକ୍ଷା
ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ନିର୍ବାଚନ କେବଳ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନୁହେଁ, ଏହା ଲୋକତନ୍ତ୍ରର ଆତ୍ମା। ଏବଂ ସେହି ଆତ୍ମାକୁ ସୁସ୍ଥ ଓ ପ୍ରମାଣିକ ରଖିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ଯେଉଁ ସଂସ୍ଥାର ଉପରେ, ସେହି ସଂସ୍ଥା ହେଉଛି ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଓ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଏବଂ ସେଥିରେ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ମଧ୍ୟସ୍ଥ ହେବାକୁ ପଡ଼େ, ସେଥିରୁ ଗଭୀର ସଂସ୍ଥାଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ସ୍ପେଶାଲ୍ ଇଣ୍ଟେନ୍ସିଭ୍ ରିଭିଜନ (SIR) ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଚାଲିଥିବା ବିବାଦ ଏବେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏବଂ ସେଠାରୁ ଆସିଛି ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ, କଡ଼ା ଓ ଅର୍ଥବହଳ ସନ୍ଦେଶ—
“ବିଚାରପତିମାନଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହି ବିବାଦ ଏବେ ଶେଷ ହେବା ଉଚିତ।”
ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ କେବଳ ଏକ ମାମଲାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନୁହେଁ; ଏହା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ସ୍ତମ୍ଭ—ନ୍ୟାୟପାଳିକା—ପ୍ରତି ଭରସା ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଆଲୋକିତ କରିଛି।
SIR କଣ? ବିବାଦର ପୃଷ୍ଠଭୂମି
SIR ଅର୍ଥାତ Special Intensive Revision—ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ମତଦାତା ତାଲିକାର ସଂଶୋଧନ, ସଫାଇ ଓ ଅଦ୍ୟତନ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥାଏ। ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ନକଲି ନାମ ହଟାଇବା, ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାମ ବିଲୋପ କରିବା ଓ ଯୋଗ୍ୟ ମତଦାତାଙ୍କୁ ତାଲିକାରେ ସାମିଲ କରିବା।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଓ Election Commission of India ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ନ୍ୟାୟିକ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେ ତାଲିମ ମଡ୍ୟୁଲ୍ ଜାରି କରିଥିଲେ, ସେହି ମଡ୍ୟୁଲ୍କୁ ନେଇ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଆପତ୍ତି ଉଠାଇଥିଲେ।
ରାଜ୍ୟ ପକ୍ଷର ମୁଖ୍ୟ ଆପତ୍ତି ଥିଲା—
- କମିଶନ କୋର୍ଟର ପୂର୍ବ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ଅଣଦେଖା କରୁଛି
- ବାସସ୍ଥାନ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ବୋଲି ମଡ୍ୟୁଲ୍ରେ ଉଲ୍ଲେଖ
- କମିଶନର ନୂତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ନ୍ୟାୟିକ ଆଦେଶ ସହ ସମନ୍ୱୟ ନାହିଁ
- ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବରିଷ୍ଠ ଆଇନଜୀବୀ Kapil Sibal ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଏହି ବିଷୟ ଉଠାଇଥିଲେ।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଶୁଣାଣି: କଠୋର ଟୋନ୍
ମାମଲାଟି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଠିଲା। ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ସିବଲ କହିଥିଲେ ଯେ କମିଶନ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ଅଣଦେଖା କରି ନୂତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରୁଛି।
ଏହାର ଉତ୍ତରରେ ସିଜେଆଇଙ୍କ ମତାମତ ଥିଲା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସଂକେତମୟ—
“ବିଚାରପତିମାନଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସେମାନେ ନିଜେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବେ। ଏହି ବିବାଦ ଏବେ ଶେଷ ହେବା ଉଚିତ।”
ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ସନ୍ଦେଶ ରହିଛି—
- ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଉପରେ ଅବିଶ୍ୱାସ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ
- ବିବାଦକୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ ଲମ୍ବା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ
- ଜଷ୍ଟିସ୍ ଜୟମାଲ୍ୟ ବାଗଚିଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ ମନ୍ତବ୍ୟ
ଶୁଣାଣି ସମୟରେ Justice Joymalya Bagchi ମଧ୍ୟ ସଂକ୍ଲିଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଥିଲେ—
“ଇସିଆଇ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ କରିବେ? ଆମେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଇଛୁ କେଉଁ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟର ସମୀକ୍ଷା ହେବ। ଆମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସ୍ପଷ୍ଟ; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯିବ ନାହିଁ।”
ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟରେ କୋର୍ଟ ଦୁଇଟି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି—
- ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ ଅଧିକାର ସ୍ୱୀକୃତ
- କୋର୍ଟଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟର ସମୀକ୍ଷା ହେବ
ବାସସ୍ଥାନ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ବିଷୟରେ ସିବଲଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ବାଗଚି କହିଥିଲେ—
“ଯଦି ଆମର ଆଦେଶରେ ଏପରି ଦଲିଲ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ତେବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବିଚାର କରାଯିବ।”
ଅର୍ଥାତ୍, କୋର୍ଟ ନିଜ ଆଦେଶକୁ ସର୍ବୋପରି ରଖିଛନ୍ତି।
ରାଜ୍ୟ ବନାମ କମିଶନ: ସଂସ୍ଥାଗତ ସୀମାର ପ୍ରଶ୍ନ
ଏହି ମାମଲା କେବଳ ଏକ ତାଲିମ ମଡ୍ୟୁଲ୍କୁ ନେଇ ନୁହେଁ। ଏହା ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଓ ଏକ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ସଂବିଧାନିକ ସଂସ୍ଥା—ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ—ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ସୀମାର ପ୍ରଶ୍ନ।
ଭାରତୀୟ ସଂବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ, ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କମିଶନର ଉପରେ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ, ତେବେ ସେଥିରେ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ମଧ୍ୟସ୍ଥ ହୁଏ।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହି ମାମଲାରେ ଏକ ସଂକେତ ଦେଇଛି—
ସଂସ୍ଥାଗତ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ନେଇ ଅନାବଶ୍ୟକ ସନ୍ଦେହ ଉଠାଇବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
“ସନ୍ଦେହର ରାଜନୀତି” କି?
ସିଜେଆଇଙ୍କ “ବିଚାରପତିମାନଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ” ବକ୍ତବ୍ୟ ଗଭୀର ଅର୍ଥବହଳ।
ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଉପରେ ଅବିଶ୍ୱାସ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ହାନିକାରକ।
ଏହି ମାମଲାରେ କୋର୍ଟ ସୂଚିତ କରିଛି—
ନ୍ୟାୟିକ ଅଧିକାରୀମାନେ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ବୁଝନ୍ତି
ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ
ଆଦେଶ ସର୍ବୋପରି
ନିଷ୍କର୍ଷ: ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଭରସା ଓ ସମନ୍ୱୟର ପରୀକ୍ଷା
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ SIR ବିବାଦ ଏବେ କେବଳ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ମତଭେଦ ନୁହେଁ। ଏହା ହୋଇଯାଇଛି—
- ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ପ୍ରଶ୍ନ
- ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ସ୍ୱାୟତ୍ତତାର ପ୍ରଶ୍ନ
- ରାଜ୍ୟ-କେନ୍ଦ୍ର ସମନ୍ୱୟର ପ୍ରଶ୍ନ
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ସନ୍ଦେଶ ସ୍ପଷ୍ଟ—
ଆଦେଶ ସର୍ବୋପରି। ସନ୍ଦେହ ଓ ବିବାଦକୁ ଏଠାରେ ଶେଷ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ମତଭେଦ ସ୍ୱାଭାବିକ। କିନ୍ତୁ ସଂସ୍ଥାଗତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଭରସା ହେଉଛି ତାହାର ମୂଳ ଶକ୍ତି।
ଏହି ମାମଲା ଆମକୁ ମନେ ପକାଇଦେଉଛି—
ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଉପରେ ଭରସା ହେଉଛି ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଭିତି।
ଏବେ ଦେଖିବାକୁ ରହିଲା—
ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଓ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବିବାଦ କେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ ହୁଏ?
କିନ୍ତୁ ଏକ କଥା ନିଶ୍ଚିତ—
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହାର ମନୋଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/top-10-most-powerful-armies-in-the-world-and-indias-position/
