ରାଜ୍ୟର ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକ ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ, ଶିଷ୍ଟାଚାର, ସୁରକ୍ଷା ଓ ମାନବୀୟ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ପ୍ରଥମ ପାଠ ପଢ଼ାଯିବା କଥା, ସେଇ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଆଜି ଏକ ଭୟାବହ ପ୍ରଶ୍ନର ସାମ୍ନାସାମ୍ନି—ସ୍କୁଲ କ’ଣ ଏବେ ଅପରାଧର ପେଣ୍ଠସ୍ଥଳୀ ହୋଇଯାଇଛି ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ନାରା କିମ୍ବା ଅତିରଞ୍ଜିତ ମତାମତ ନୁହେଁ; ଗତ କିଛି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍କୁଲରୁ ଆସିଥିବା ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଏହାକୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସାମାଜିକ ବାସ୍ତବତାରେ ପରିଣତ କରିଛି।
ଛୋଟ ଘଟଣା ନୁହେଁ, ଏକ ଧାରା
ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର କାମାକ୍ଷାନଗର ଅଞ୍ଚଳର ଗୋଟିଏ ସରକାରୀ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ । ଖେଳ ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ ସାଧାରଣ ଝଗଡ଼ା ଏବଂ ସେଇ ଝଗଡ଼ାର ଶେଷ—ଜଣେ ଷଷ୍ଠ ଶ୍ରେଣୀର ଛାତ୍ରଙ୍କ ଗାଲରେ ଛୁରୀ। ରକ୍ତସ୍ରାବ, ଆତଙ୍କ, ଅଭିଭାବକଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତନାଦ। ଏହା କ’ଣ କେବଳ ଦୁଇ ଜଣ ପିଲାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ଗୋଟିଏ ଅଭାଗ୍ୟଜନକ ଘଟଣା? ନାହିଁ। ଏହା ହେଉଛି ଏକ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ—ସ୍କୁଲ ପରିସର ଆରେ ଆଗର ଭଳି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିନାହିଁ।
ରେମୁଣା ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ହାଇସ୍କୁଲ। ଜଣେ ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ରେଣୀର ଛାତ୍ରଙ୍କ ବ୍ୟାଗ ଭିତରୁ ମିଳୁଛି—ବନ୍ଧୁକ। ଏକ ସ୍କୁଲ ବ୍ୟାଗରେ ବହି–କଲମ ନୁହେଁ, ଅସ୍ତ୍ର! ପୋଲିସ, ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ବିରୋଧ। ଏହି ଘଟଣା କେବଳ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ନୁହେଁ; ଏହା ଭୟଙ୍କର। ଯେଉଁ ବୟସରେ ପିଲା ଗଣିତର ସମୀକରଣ, ଇତିହାସର ପାଠ ଓ ଜୀବନର ମୂଲ୍ୟ ଶିଖିବା କଥା, ସେଇ ବୟସରେ ଅସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କ ହାତରେ ପହଞ୍ଚୁଛି—ଏହା କ’ଣ ଆମ ସମାଜର ବିଫଳତା ନୁହେଁ?
ଏହା ପରେ ଆସୁଛି ଏକ ଘଟଣା, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାକୁ ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ସମାଜକୁ ଲଜ୍ଜିତ କରିଛି। ବଲାଂଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାର ତୁରେକେଳା ଅଞ୍ଚଳ। ଜଣେ ନବମ ଶ୍ରେଣୀର ଛାତ୍ରୀ; ସ୍କୁଲ ପରିସର; ସହପାଠୀମାନେ—ଏବଂ ଗଣଦୁଷ୍କର୍ମ। ତା’ପରେ ଭିଡିଓ, ଭାଇରାଲ, ପୋଲିସ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ। ଏହା କ’ଣ କେବଳ ଆଇନ–ଶୃଙ୍ଖଳାର ପ୍ରଶ୍ନ? ନା ଏହା ଏକ ଗଭୀର ସାମାଜିକ ଅପଚୟର ପରିଣତି?
ସ୍କୁଲ—ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନରୁ ଆତଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳ
ଏହି ତିନୋଟି ଘଟଣାକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ୟାର ଗଭୀରତା ବୁଝିହେବ ନାହିଁ। ଏଗୁଡ଼ିକ ମିଶି ଗୋଟିଏ ଧାରା ଗଢ଼ୁଛି—ସ୍କୁଲ ପରିସରରେ ହିଂସା, ଅପରାଧ ଓ ନୀତିହୀନତାର ବୃଦ୍ଧି।
ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଏହା କାହିଁକି ଘଟୁଛି?
ପରିବାର, ସମାଜ ଓ ରାଜ୍ୟ—ତିନିଟି ସ୍ତରର ବିଫଳତା
ପ୍ରଥମେ, ପରିବାର। ଆଜିର ପରିବାରରେ ଅଭିଭାବକମାନେ ବେଶିଭାଗ ସମୟରେ ଆର୍ଥିକ ଦୌଡ଼ରେ ବ୍ୟସ୍ତ। ପିଲା କ’ଣ କରୁଛି, କ’ଣ ଦେଖୁଛି, କ’ଣ ଶିଖୁଛି—ଏହା ନେଇ ଗଭୀର ନଜର ନାହିଁ। ମୋବାଇଲ, ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ, ହିଂସାପୂର୍ଣ୍ଣ କଣ୍ଟେଣ୍ଟ—ଏସବୁ ଧୀରେଧୀରେ ପିଲାଙ୍କ ମନକୁ ଦୂଷିତ କରୁଛି।
ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ସମାଜ। ଆମେ ଆଜି ଅପରାଧକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛୁ, କିନ୍ତୁ ସେଇ ଅପରାଧକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଥିବା ସାମାଜିକ ପରିବେଶକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁନାହିଁ। ଲିଙ୍ଗ ଅସମାନତା, ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅସମ୍ମାନ, ହିଂସାକୁ “ପୁରୁଷତ୍ୱ” ସହିତ ଯୋଡ଼ିଦେବା—ଏସବୁ ମନୋଭାବ ପିଲାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି।
ତୃତୀୟତଃ, ରାଜ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶାସନ। ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକରେ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କେଉଁଠି? କାଉନ୍ସେଲର କେଉଁଠି? ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନେଇ ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କେଉଁଠି? ଆମେ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଘଟଣା ପରେ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛୁ; ଘଟଣା ପୂର୍ବରୁ ନୁହେଁ।
ଆଇନ କଠୋର ହେଲେ ମାତ୍ର ସମାଧାନ ହେବ କି?
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘଟଣା ପରେ ଆମେ ଶୁଣୁଛୁ—“କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ହେବ।” ନିଶ୍ଚୟ ଆଇନ ତା’ର କାମ କରିବା ଦରକାର। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—କେବଳ ଆଇନ କଠୋର କରିଲେ ଆମେ ପିଲାଙ୍କ ମନରୁ ହିଂସାକୁ ହଟାଇପାରିବୁ କି?
ଉତ୍ତର ହେଉଛି—ନା। ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଛି ଏକ ସମଗ୍ର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ—ସ୍କୁଲରେ ନିୟମିତ କାଉନ୍ସେଲିଂ । ଅଭିଭାବକ–ଶିକ୍ଷକ ସଂଯୋଗ । ଡିଜିଟାଲ କଣ୍ଟେଣ୍ଟ ଉପରେ ନଜର , ନୀତିଶିକ୍ଷାକୁ ପୁନଃଗୁରୁତ୍ୱ । ଲିଙ୍ଗ ସମ୍ମାନ ଓ ସମବେଦନାର ପାଠ । ଏହା କେବଳ ସ୍କୁଲର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ । ସ୍କୁଲରେ ଯାହା ଘଟୁଛି, ସେହିଟା ସମାଜର ଆଇନା। ଆଜି ସ୍କୁଲ ଯଦି ଅପରାଧର ପେଣ୍ଠସ୍ଥଳୀ ହେଉଛି, ତେବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ—ପରିବାର, ସମାଜ, ରାଜ୍ୟ—କିଛି ନ କିଛି ଭାବେ ଦାୟୀ।
ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଆମେ ଏହି ସତର୍କ ସଙ୍କେତକୁ ଗମ୍ଭୀରତାରେ ନେବୁ କି?
ନା କି ଆଉ ଗୋଟିଏ ଭୟାବହ ଘଟଣା ପରେ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରି ଭୁଲିଯିବୁ?
ସ୍କୁଲ ଯଦି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିନାହିଁ, ତେବେ ଆମ ଭବିଷ୍ୟତ ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ । ଏହା କୌଣସି ନାରା ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ କଠୋର ସତ୍ୟ।
also read https://purvapaksa.com/odisha-politics/
Odisha politics ।। ଦିଲ୍ଲୀରେ ପରିବାର ସହ ମୋଦିଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ କେ.ଭି
