ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ଏବଂ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷାକୁ ନେଇ ଏକ ଚିନ୍ତାଜନକ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ମହାକାଶରୁ ମେଘମାଳା ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ବର୍ଷା ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠକୁ ଆସିଥାଏ, ତାର ପ୍ରାୟ ଏକ-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅର୍ଥାତ୍ ୨୫% ଭାଗ ଭୂମିରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ମଝି ଆକାଶରେ ହିଁ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇ ଉଡ଼ିଯାଉଛି। ପୁଣେସ୍ଥିତ ସ୍ମାର୍ଟ ରିସର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ‘ଇଣ୍ଡିଆନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଟ୍ରପିକାଲ ମେଟିଓରୋଲୋଜି’ ର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଗବେଷଣାରୁ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଦେଶରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ବର୍ଷା ବିନ୍ଦୁର ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରାକୃତିକ ମାପ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବନ୍ୟା, ବାତ୍ୟା ଏବଂ ମୌସୁମୀର ସଠିକ୍ ଆକଳନ କରିବାରେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କୁ ବହୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
ଦିନ ଅନୁସାରେ ବଦଳୁଛି ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହେବାର ହାର
ଆଇଆଇଟିଏମ୍ (IITM) ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଜୁନ୍ରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ସମୟରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ ରହିଥାଏ। ତେବେ ଏହି ୨୫% ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହେବାର ହାର ସବୁଦିନ ସମାନ ରହିନଥାଏ। ସ୍ଥାନୀୟ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ତାପମାତ୍ରା, ଗରମ ଏବଂ ଶୁଷ୍କ ବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଦୈନିକ ଏହି ହାର ୪% ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସର୍ବାଧିକ ୬୧% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।
ବିଶେଷ କରି ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ଏବଂ ପୁଣେ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଯାଇଥିଲା। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯେତେବେଳେ ଆକାଶରୁ ହାଲୁକା ବର୍ଷା ହୋଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଛୋଟ ଛୋଟ ବର୍ଷା ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ମାତ୍ର ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ସମୟରେ ବଡ଼ ବର୍ଷା ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇ ସିଧାସଳଖ ଭୂମି ଉପରେ ପଡ଼ିଥାନ୍ତି।
ଆଇସୋଟୋପ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ମାଧ୍ୟମରେ ମିଳିଲା ସଫଳତା
ମଝି ଆକାଶରେ ବର୍ଷା ପାଣି କିଭଳି ଗାୟବ ହୋଇଯାଉଛି, ତାହା ସାଧାରଣ ପଦ୍ଧତିରେ ମାପିବା ସମ୍ଭବପର ନଥିଲା। ଏଥିପାଇଁ IITM ର ଗବେଷକମାନେ ଜଳର ଆଣବିକ ସଂରଚନାରେ ଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ଆଇସୋଟୋପ୍ ର ସହାୟତା ନେଇଥିଲେ। ବର୍ଷା ଜଳରେ ଥିବା ହାଲୁକା ହାଇଡ୍ରୋଜେନ ଏବଂ ଅମ୍ଳଜାନର ଅଣୁଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶରେ ପ୍ରଥମେ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇ ଉଡ଼ିଯାଆନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ବଳକା ଥିବା ବର୍ଷା ବିନ୍ଦୁରେ ଭାରୀ ଆଇସୋଟୋପ୍ର ମାତ୍ରା ବଢ଼ିଯାଏ।
ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଲେଜର ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରୋମିଟର ସାହାଯ୍ୟରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଓ ବର୍ଷା ଜଳର ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ କରି ଏହାର ଗଭୀର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଏହାକୁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ମଡେଲରେ ପରୀକ୍ଷା କରି ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ପାଣିପାଗ ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ମଡେଲ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ
ଏହି ବାଷ୍ପୀଭୂତ ପ୍ରକ୍ରିୟା କେବଳ ପାଣି ନଷ୍ଟ କରେନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ଆମ ପରିବେଶକୁ ବହୁ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ବର୍ଷା ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ମଝି ଆକାଶରେ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଚାରିପାଖର ବାୟୁମଣ୍ଡଳରୁ ଉତ୍ତାପ ଶୋଷଣ କରିନିଅନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମେଘ ତଳେ ଥିବା ବାୟୁ ସ୍ତର ଶୀତଳ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଶୀତଳ ପବନ ପୁଣି ଥରେ ନୂଆ ମେଘ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ପାଣିପାଗ ମଡେଲ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଆକଳନ କରିପାରୁନଥିଲେ, ଯାହା ଯୋଗୁଁ ବର୍ଷାର ପୂର୍ବାନୁମାନ ଅନେକ ସମୟରେ ଭୁଲ୍ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ IITM ର ଏହି ସଫଳତା ଦେଶରେ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟର ଯୋଜନା, ଜଳ ସମ୍ପଦ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ସଠିକ୍ ପାଣିପାଗ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ ଦିଗରେ ଏକ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ। ତେବେ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଜୁରିକ୍ (୪୦%) କିମ୍ବା ବାରବାଡୋସ୍ (୬୦%) ତୁଳନାରେ ଭାରତରେ ଏହି ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହାର କମ୍ ରହିଛି, ଯାହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ମୌସୁମୀରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଅତ୍ୟଧିକ ଆଦ୍ରତା। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ଗବେଷଣାର ନେଟୱର୍କକୁ ସାରା ଭାରତରେ ବ୍ୟାପକ କରିବାକୁ IITM ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।
