ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାର ବିରୋଧୀ ବିଲ୍ର ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବିତ କଡ଼ା ନିୟମକୁ ନେଇ ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ଆଇନଗତ ମହଲରେ ଏକ ବଡ଼ ବିତର୍କ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଯଦି କୌଣସି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ରୀ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ୩୦ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗିରଫ ହୋଇ ହାଜତରେ ରହନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ପଦବୀରୁ ହଟାଇ ଦିଆଯିବାର ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏହି ବିଲ୍ରେ ପ୍ରସ୍ତାବ କରାଯାଇଛି। ତେବେ ଏହି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରାବଧାନ ଉପରେ ସଂସଦର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସଂସଦୀୟ କମିଟି ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇବା ସହ ଆପତ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। କମିଟିର ଡ୍ରାଫ୍ଟ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନିୟମ ସମ୍ବିଧାନର ମୂଳ ଭାବନା ଏବଂ ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଅନୁକୂଳ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଏଥିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।
ସାମ୍ବିଧାନିକ ବୈଧତା ଉପରେ ଉଠିଲା ପ୍ରଶ୍ନ
ସଂସଦୀୟ କମିଟି ନିଜର ଚିଠା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି ଯେ, ଏହି ବିଲ୍ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିବା ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶୀଦାର ଓ ଆଇନ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏହି ୩୦ଦିନିଆ ହାଜତ ନିୟମକୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବିବାଦୀୟ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଆମ ଦେଶର ଆଇନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଦାଲତ ଦ୍ୱାରା ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବୋଲି ଧରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନିୟମଟି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିର ଅପରାଧ ପ୍ରମାଣିତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏକ ବଡ଼ ଦଣ୍ଡବିଧାନ ସଦୃଶ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ଆଧାର ସାଜୁଛି, ଯାହାକି ଆଇନଗତ ଭାବେ ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ନୁହେଁ। ଯଦି କେବଳ ୩୦ ଦିନ ହାଜତରେ ରହିବା କାରଣରୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଭଳି ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପଦବୀରୁ ଜଣକୁ ବହିଷ୍କାର କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଏକ ଭୁଲ୍ ପରମ୍ପରା ସୃଷ୍ଟି କରିବ ଏବଂ ଏହାର ରାଜନୈତିକ ଅପବ୍ୟବହାର ହେବାର ମଧ୍ୟ ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।
‘ପଦରୁ ହଟାଇବା’ ବଦଳରେ ‘ନିଲମ୍ବନ’ ଶବ୍ଦର ସୁପାରିଶ
ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଆଇନଗତ ଜଟିଳତାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ସଂସଦୀୟ କମିଟି ଏହି ପ୍ରାବଧାନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଠାଇ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏକ ମଧ୍ୟମ ମାର୍ଗ ଆପଣାଇବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛି। କମିଟି ନିଜ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ରିପୋର୍ଟରେ ସୁପାରିଶ କରିଛି ଯେ, ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଆଇନରେ ‘ରୀମୁଭାଲ୍’ ଶବ୍ଦ ବଦଳରେ ‘ସସପେନସନ’ ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ନେତାଙ୍କ ଅପରାଧ କୋର୍ଟରେ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନାହିଁ, ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମାଜରେ କିମ୍ବା ଆଇନ ଆଖିରେ ତାଙ୍କର ଦୋଷୀ ପ୍ରତିଛବି ସୃଷ୍ଟି ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ନିଲମ୍ବନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ସେ ସାମୟିକ ଭାବେ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱରୁ ଦୂରେଇ ରହିବେ ସତ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ସଦସ୍ୟତା କିମ୍ବା ମୂଳ ପଦବୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛିନ୍ନ ହେବନାହିଁ।
ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରାଳୟର ଆପତ୍ତି: ଆଇନଗତ ଜଟିଳତା
ତେବେ ସଂସଦୀୟ କମିଟିର ଏହି ‘ନିଲମ୍ବନ’ (ସସପେନସନ) ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ଦୃଢ଼ ଆପତ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଜଣେ ସାଧାରଣ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ କିମ୍ବା ଅଧିକାରୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ନିଲମ୍ବନ’ ନିୟମ ଲାଗୁ ହେବା ସହଜ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଭଳି ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦବୀ ପାଇଁ ଏହା ଆଇନଗତ ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରାଳୟର ଯୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ,”ନିଲମ୍ବନର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ପଦ ଏବଂ ଅଧିକାର ବଜାୟ ରଖିବେ, ମାତ୍ର କେବଳ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଭଳି ଶୀର୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ପଦବୀରେ ରହି କେହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟହୀନ ଭାବେ ଝୁଲି ରହିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ସରକାରୀ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଚଳ ହୋଇଯିବାର ବିପଦ ରହିଛି।”
ବର୍ତ୍ତମାନ ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାର ନିରୋଧକ ବିଲ୍ ଉପରେ ସଂସଦୀୟ ସମିତି ନିଜର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ସୁପାରିଶ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ବେଳେ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ଓ କମିଟି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି ମତଭେଦ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସଂସଦରେ ଏକ ବଡ଼ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ଲଢ଼େଇର ରୂପ ନେଇପାରେ। ସରକାରଙ୍କ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଅଭିଯାନ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାର ମଧ୍ୟରେ କିଭଳି ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରାଯାଉଛି, ତାହା ଉପରେ ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ରହିଛି।
