ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷ ଚତୁରତା ଦେଖାଏ, ସେତେବେଳେ ଭାରତ ଏମିତି ଏକ ଚକ୍ରବ୍ୟୁହ ରଚନା କରେ, ଯାହାକୁ ଭେଦ କରିବା ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡ଼େ। ଭାରତୀୟ ସେନାର ସେହିଭଳି ଏକ ଆଧୁନିକ ‘ଅଭିମନ୍ୟୁ’, ଯିଏ ଶତ୍ରୁର ଚକ୍ରବ୍ୟୁହରେ ଫସିବ ନାହିଁ, ବରଂ ଶତ୍ରୁକୁ ନିଜ ଚକ୍ରବ୍ୟୁହରେ ଫସାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବ।
ଭାରତୀୟ ନୌସେନା (Indian Navy) ଏବେ ସମୁଦ୍ରରେ ଏମିତି ଏକ ମହାରେକର୍ଡ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ନିଦ ଉଡ଼ିଯାଇଛି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏବଂ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ମିଳିତ ପ୍ରୟାସରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି ଭାରତର ସର୍ବାଧୁନିକ ‘ଅଭିମନ୍ୟୁ ଡ୍ରୋନ୍’। ଏହା କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ଡ୍ରୋନ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଭବିଷ୍ୟତ ଯୁଦ୍ଧର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ହତିଆର। ଆଜି ଆମେ ଏହି ଭିଡିଓରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଆଲୋଚନା କରିବା ଯେ, କାହିଁକି ଏହି ଡ୍ରୋନ୍କୁ ନେଇ ଏବେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି।
ବର୍ଷରେ ଭାରତ ସରକାର ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଉପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଡ୍ରୋନ୍କୁ ବିକଶିତ କରୁଛି ଭାରତର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସଂସ୍ଥା ‘ନ୍ୟୁ ସ୍ପେସ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଆଣ୍ଡ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି’ (NRT – NewSpace Research & Technologies)। ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଜଣାଇଦେବାକୁ ଚାହିଁବୁ ଯେ, ଏହି ସଂସ୍ଥା ପୂର୍ବରୁ ‘ସିନ୍ରାଗ୍-୧୫୦’ (Sheenagh-150) ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଡ୍ରୋନ୍ ମଧ୍ୟ ସେନା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିସାରିଛି।
ଏହି ‘ଅଭିମନ୍ୟୁ ଡ୍ରୋନ୍’ କୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ବା ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ନେଭିର ସାମଗ୍ରିକ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଉଛି। ଏହାକୁ ଆମର ଆଗାମୀ ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ କ୍ୟାରିୟର୍ ‘ଆଇଏନ୍ଏସ୍ ବିଶାଳ’ (INS Vishal) ଉପରେ ମୁତୟନ କରାଯିବ। ପ୍ରାୟ ୬୫ ହଜାର ଟନ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ବିଶାଳକାୟ ‘ଆଇଏନ୍ଏସ୍ ବିଶାଳ’କୁ ଏବେ ଏକ ହାଇବ୍ରିଡ୍ ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ କ୍ୟାରିୟର୍ (Hybrid Aircraft Carrier) ରୂପେ ଗଢ଼ି ତୋଳାଯାଉଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜରୁ କେବଳ ରାଫେଲ୍ କିମ୍ବା ମିଗ୍ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଉଡ଼ାଣ ଭରିବେ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ସହିତ ‘ଅଭିମନ୍ୟୁ ଲୟଲ୍ ୱିଙ୍ଗମ୍ୟାନ୍ ଡ୍ରୋନ୍’ (Abhimanyu Loyal Wingman Drone) ର ଏକ ବିରାଟ ବାହିନୀ ବା ସ୍ୱାର୍ମ (Swarm) ସବୁବେଳେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ରହିବେ।
ଏହି ‘ଅଭିମନ୍ୟୁ ଡ୍ରୋନ୍’ ଭିତରେ ଏମିତି କଣ ଖାସ୍ ଜିନିଷ ଅଛି, ଯାହା ଏହାକୁ ଏତେ ମାରାତ୍ମକ ବନାଉଛି। ପ୍ରଥମ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏହାର ‘ଷ୍ଟିଲ୍ଥ ଡିଜାଇନ୍’ (Stealth Design)। ଏହି ଡ୍ରୋନ୍କୁ ‘ଲୋ ରଡାର୍ କ୍ରସ୍ ସେକ୍ସନ’ (Low Radar Cross Section) ଏବଂ ‘ରଡାର୍ ଆବଜର୍ବେଣ୍ଟ ମ୍ୟାଟେରିଆଲ୍’ (RAM – Radar Absorbent Material) ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରାଯାଇଛି। ସହଜ ଭାଷାରେ କହିଲେ, ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ରଡାର୍ ଯେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ, ଏହାର ଶରୀର ସେହି ରଡାର୍ ତରଙ୍ଗ ବା ରେଡିଓ ୱେଭ୍ସକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିବାକୁ ଦେବନାହିଁ, ବରଂ ନିଜ ଭିତରେ ଶୋଷିନେବ। ଫଳରେ ଶତ୍ରୁର ରଡାର୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯିବ ଏବଂ ଭାରତର ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ କେଉଁଠି ଅଛି, ତାହା ଶତ୍ରୁ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ପାରିବ ନାହିଁ।
ଦ୍ୱିତୀୟରେ, ଏଥିରେ ‘ଇଣ୍ଟରନାଲ୍ ୱିପନ୍ ବେ’ (Internal Weapon Bay) ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହାର ମାରାତ୍ମକ ମିସାଇଲ୍ ଏବଂ ବୋମାଗୁଡ଼ିକ ଡ୍ରୋନ୍ ବାହାରେ ଦେଖାଯିବେ ନାହିଁ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏହାର ଢାଞ୍ଚା ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିବେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଏଥିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ‘ଟର୍ବୋଫ୍ୟାନ୍ ଜେଟ୍ ଇଞ୍ଜିନ’ (Turbofan Jet Engine) ସହ ଜେଟ୍ ପ୍ରୋପଲସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଲଗାଯାଇଛି, ଯାହା କାରଣରୁ ଏହା ‘ସୁପରସୋନିକ୍ ସ୍ପିଡ୍’ ବା ଶବ୍ଦଠାରୁ ଅଧିକ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆକାଶରେ ଗତି କରିପାରିବ।
‘MUM-T’ ଅର୍ଥାତ୍ ‘ମ୍ୟାନ୍ଡ୍ ଅନ୍ମ୍ୟାନ୍ଡ୍ ଟିମିଂ କ୍ୟାପାବିଲିଟି’ (Manned-Unmanned Teaming)। ଏହାର ସହଜ ଅର୍ଥ ହେଉଛି— ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଆକାଶରେ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପାଇଲଟ୍ ନିଜର ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଧରି ଉଡ଼ୁଥିବେ, ଆଉ ତାଙ୍କ ସହିତ ଆଗେ ଆଗେ ୱିଙ୍ଗମ୍ୟାନ୍ ସାଜି ଉଡ଼ୁଥିବେ ଏହି ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ‘ଅଭିମନ୍ୟୁ ଡ୍ରୋନ୍’।
ଏହି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟରେ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (AI) ଏବଂ ଅଟୋନୋମିର ବହୁତ ବଡ଼ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶରେ ପରସ୍ପର ସହ ସିଗନାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ କଥା ହୋଇପାରିବେ ଏବଂ ରଣନୀତି ବଦଳାଇ ପାରିବେ। ଏଥିରେ ଭାରତର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ‘ଏସା ରଡାର୍’ (AESA Radar), ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋ-ଅପ୍ଟିକାଲ୍ ଏବଂ ଇନ୍ଫ୍ରାରେଡ୍ ସେନ୍ସର ଲଗାଯାଇଛି। ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଫାଇଦା ହେଉଛି, ଏହା ଦିନ ହେଉ କିମ୍ବା ଗଭୀର ରାତି— ସବୁ ସମୟରେ ସମାନ ଭାବେ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ନଜର ରଖିପାରିବ। ଏଥିସହିତ ଏଥିରେ ‘ଆଣ୍ଟି-ଜାମିଂ ସିଷ୍ଟମ୍’ (Anti-Jamming System) ରହିଛି, ଯାହା ଫଳରେ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷ ଚାହିଁଲେ ବି ଆମ ଡ୍ରୋନ୍ର ସିଗନାଲ୍କୁ ଜାମ୍ କିମ୍ବା ବ୍ଲକ୍ କରିପାରିବ ନାହିଁ।
ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ପାଇଲଟ୍ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନର ସୁରକ୍ଷା ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ‘ଅଭିମନ୍ୟୁ ଡ୍ରୋନ୍’ ରଣନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଏକ ବଡ଼ ଗେମ୍ ଚେଞ୍ଜର (Game Changer) ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ। ଏହା ଏକ ‘ସୁଇସାଇଡ୍ ମିଶନ’ ବା ‘ଡିକୟ’ (Decoy) ଭାବରେ କାମ କରିପାରିବ। ଯେତେବେଳେ ଭାରତୀୟ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଶତ୍ରୁ ସୀମାରେ ପଶିବ, ତା’ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ ଆଗକୁ ଯାଇ ଶତ୍ରୁର ମିସାଇଲ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବ। ଶତ୍ରୁ ଭାବିବ ଏହା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଏବଂ ସେ ନିଜର ସବୁ ମିସାଇଲ୍ ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ ଉପରକୁ ଛାଡ଼ିଦେବ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଡ୍ରୋନ୍ ହୁଏତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଆମର କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ ଏବଂ ଦେଶର ବୀର ପାଇଲଟ୍ଙ୍କ ଜୀବନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଏହାକୁ ‘ସିଡ୍ ମିଶନ’ (SEAD – Suppression of Enemy Air Defenses) ରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ। ଅର୍ଥାତ୍ ମୁଖ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ ଯାଇ ଶତ୍ରୁର ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ ଏବଂ ରଡାର୍ଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଥମେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ସହଜରେ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ବଡ଼ ଧରଣର ବିଜୟ ହାସଲ କରିପାରିବ। ଏହା ଶତ୍ରୁ ସୀମାର ଗଭୀରତାକୁ ଯାଇ ଗୁପ୍ତତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ (Intelligence, Surveillance, and Reconnaissance) କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସକ୍ଷମ।
ବାସ୍ତବରେ, ଏହା ହେଉଛି ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତର ନୂଆ ଚିତ୍ର। ‘ଅଭିମନ୍ୟୁ ଡ୍ରୋନ୍’ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଭାରତୀୟ ସେନାର ଶକ୍ତିକୁ ଏମିତି ଏକ ସ୍ତରକୁ ନେଇଯିବ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମ ସହ ଟକ୍କର ନେବା ପୂର୍ବରୁ ଶତ୍ରୁ ଦେଶ ଶହେ ଥର ଚିନ୍ତା କରିବ। ଆମର ସାମୁଦ୍ରିକ ସୀମାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ନେଭିର ଏହି ଦାବି ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ପ୍ରତି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ।
