ଆଜି ଆମେ ଦେଶର ଇତିହାସର ଏଭଳି ଏକ ସୁନାମଧନ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଏବଂ ଦେଶପ୍ରେମର କାହାଣୀ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବା, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଆପଣଙ୍କ ଲୋମ ଟାଙ୍କୁରି ଉଠିବ। ଆପଣ ବଲିଉଡ୍ର ସୁପରହିଟ୍ ଫିଲ୍ମ ‘ରାଜି’ (Raazi) ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖିଥିବେ। ସେହି ଫିଲ୍ମରେ ଆଲିଆ ଭଟ୍ଟ ଯେଉଁ ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ, ତାହା କୌଣସି କାଳ୍ପନିକ କାହାଣୀ ନଥିଲା। ତାହା ଥିଲା ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବାହାଦୂର ମହିଳା ଗୁପ୍ତଚର ସେହମତ୍ ଖାନ୍ଙ୍କ ବାସ୍ତବ କାହାଣୀ। ହରିନ୍ଦର ସିଂହ ସିକ୍କାଙ୍କ ଉପନ୍ୟାସ ‘କଲିଂ ସେହମତ୍’ (Calling Sehmat) ଆଧାରରେ ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଜଣେ କାଶ୍ମୀରୀ ମହିଳା ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା ଅଫିସରଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜ INS ବିକ୍ରାନ୍ତକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ଏହି ସତ୍ୟ କାହାଣୀଟି ପ୍ରାୟ ୧୯୬୯-୧୯୭୧ ମସିହା ସମୟର। ସେହମତ୍ ଖାନ୍ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ୁଥିବା ଜଣେ ସାଧାରଣ କଲେଜ ଛାତ୍ରୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ଭାଓଲିନ୍ ଶିଖୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପିତା ହିଦାୟତ ଖାନ୍, ଯିଏ ଭାରତୀୟ ଗୁପ୍ତଚର ସଂସ୍ଥା R&AW (Research and Analysis Wing) ସହ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ, ସେ କ୍ୟାନ୍ସର ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବା ପରେ ନିଜ ଦେଶପ୍ରେମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସେହମତ୍ଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।
ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଶେଷ ଇଚ୍ଛା ଏବଂ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେହମତ୍ ନିଜ ପାଠପଢ଼ା ଛାଡ଼ି RAW ରେ ସାମିଲ ହେଲେ। ସେତେବେଳର RAW ମୁଖ୍ୟ ମାନବ ଚୌଧୁରୀ (କୋଡ୍ ନାମ ‘ମୀର’) ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତଚର ବିଦ୍ୟାର କଠିନ ଟ୍ରେନିଂ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ମିଶନ ଥିଲା ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନାର ଗୋପନୀୟ ରଣନୀତି ଉପରେ ନଜର ରଖିବା। ଏଥିପାଇଁ ଯୋଜନା ମୁତାବକ ସେହମତ୍ଙ୍କୁ ଜଣେ ଉଚ୍ଚପଦସ୍ଥ ପାକିସ୍ତାନୀ ଜେନେରାଲଙ୍କ ପୁଅ ତଥା ସେନା ଅଫିସର ଇକବାଲ ସୟଦଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା।
ପାକିସ୍ତାନ ଯିବା ପରେ ସେହମତ୍ ଜଣେ ଆଦର୍ଶ ବୋହୂ ଭାବେ ସେଠାକାର ପରିବାର, ଚାକର ଏବଂ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଜିତିବାରେ ସଫଳ ହେଲେ। ନିଜର ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ନୃତ୍ୟ କଳା ଜରିଆରେ ସେ ସେଠାକାର ଆର୍ମି ସ୍କୁଲରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ପାକିସ୍ତାନୀ ଜେନେରାଲ ୟାହ୍ୟା ଖାନ୍ଙ୍କ ନାତିନାତୁଣୀ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥିଲେ।
ଏହା ଫଳରେ ସେହମତ୍ଙ୍କ ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ସେନାର ବଡ଼ ବଡ଼ ଅଫିସରମାନଙ୍କ କ୍ୱାର୍ଟର୍ସ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଗୋପନୀୟ ଆଲୋଚନା ଜାଗାକୁ ଯିବା ସହଜ ହୋଇଗଲା। ସେ ନିଜ ଶୋଇବା ଘର ଓ ବାଥ୍ରୁମ୍ରେ ଗୁପ୍ତ ଯୋଗାଯୋଗ ଯନ୍ତ୍ର (Transmitter) ଲୁଚାଇ ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଖବର ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ ପଠାଉଥିଲେ।
୧୯୭୧ ମସିହାର ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ପାକିସ୍ତାନ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଗୁପ୍ତ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲା। ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନାର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀମାନେ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ କ୍ୟାରିୟର INS ବିକ୍ରାନ୍ତକୁ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ବୁଡ଼ାଇ ଦେବା ପାଇଁ ନିଜର ଆଧୁନିକ ସବ୍ମେରିନ୍ PNS ଗାଜି (PNS Ghazi) କୁ ପଠାଇବାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ଲୁ-ପ୍ରିଣ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ସାରିଥିଲେ।
ଏହି ଅତି ଗୋପନୀୟ ତଥ୍ୟ ସେହମତ୍ଙ୍କ ହାତରେ ଲାଗିଥିଲା। ନିଜ ଜୀବନକୁ ପାଣି ଛଡ଼ାଇ ସେ ତୁରନ୍ତ ଏହି ଖବର ଭାରତୀୟ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସକୁ ପଠାଇଲେ। ସେହମତ୍ଙ୍କ ଠାରୁ ସଠିକ୍ ସମୟରେ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଆଧାରରେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ସତର୍କ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ବିଶାଖାପାଟଣା ବନ୍ଦର ନିକଟରେ PNS ଗାଜିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୁଡ଼ାଇ ଧ୍ୱଂସ କରିଦିଆଗଲା। ଯଦି ସେହି ସମୟରେ ସେହମତ୍ ଏହି ସୂଚନା ଦେଇନଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ଏକ ଅପୂରଣୀୟ କ୍ଷତି ହୋଇଥାନ୍ତା ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଭାରତୀୟ ସୈନିକ ସହୀଦ ହୋଇଥାନ୍ତେ।
ସେହମତ୍ଙ୍କ ଏହି ମିଶନ ଆଦୌ ସହଜ ନ ଥିଲା। ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ସେହି ପରିବାରର ଜଣେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଚାକର ‘ଅବଦୁଲ’ ସେହମତ୍ଙ୍କ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରିଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟତା ଜାଣିଯାଇଥିଲା। ନିଜକୁ ଏବଂ ଦେଶର ମିଶନକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ସେହମତ୍ଙ୍କୁ ଅତି ନିଷ୍ଠୁର ଭାବେ ଅବଦୁଲ ଉପରେ ଟ୍ରକ୍ ଚଢ଼ାଇ ତାକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଇକବାଲ ମଧ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ସେହମତ୍ଙ୍କ ଅସଲ ପରିଚୟ ଜାଣିଗଲେ, ସେତେବେଳେ ଭାରତୀୟ ସେନାର ଆଟାକରେ ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା।
ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ପରେ, ସେହମତ୍ ଗର୍ଭବତୀ ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ RAW ଏଜେଣ୍ଟଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଭାରତ ଫେରି ଆସିଲେ। ଭାରତ ଫେରିବା ପରେ ସେ ପଞ୍ଜାବର ମାଲେରକୋଟଲାଠାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ଜୀବନ ବିତାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ। ନିଜ ହାତରେ ଲାଗିଥିବା ରକ୍ତର ଦାଗ ଏବଂ ମାନସିକ ଅବସାଦ (Depression) ପାଇଁ ସେ ନିଜର ପ୍ରଥମ ପ୍ରେମକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜ ପୁଅକୁ ମଧ୍ୟ ସେନାକୁ ସମର୍ପି ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ସେନାରେ ଜଣେ କ୍ୟାପ୍ଟେନ ହୋଇଥିଲେ।
ସେହମତ୍ ଖାନ୍ଙ୍କ ଭଳି ବୀର ମହିଳାମାନେ କେବେ ମେଡାଲ୍ କିମ୍ବା ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥାଏ ଦେଶ ମାତୃକାର ସେବା। ସେ ନିଜର ସମସ୍ତ ସୁଖ, ସଂସାର ଏବଂ ମାନସିକ ଶାନ୍ତିକୁ ଦେଶ ପାଇଁ ବଳିଦାନ ଦେଇଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ନିସ୍ୱାର୍ଥପର ଦେଶପ୍ରେମ ଆଜି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରେରଣା।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/black-sunday-in-indian-cricket-history-womens-teams-exit-from-world-cup/
