ହିଜାବ୍କୁ ଅନୁମତି, ବିନ୍ଦି-ତିଳକ ଉପରେ କଟକଣା: ଭାରତୀୟ ବଜାରରେ କାହିଁକି ଟାର୍ଗେଟ୍ ହେଉଛି ହିନ୍ଦୁ ପରିଚୟ?
ଭାରତୀୟ କର୍ପୋରେଟ୍ ଜଗତରେ ଏବେ ଏକ ନୂଆ ପ୍ରକାରର ବିତର୍କ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଛି। ଏହା ବ୍ୟବସାୟ, ଲାଭ କିମ୍ବା କ୍ଷତିର ନୁହେଁ, ବରଂ ‘ପ୍ରଫେସନାଲିଜିମ୍’ ନାମରେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଧାର୍ମିକ ପରିଚୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାର ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରୟାସ। ଦେଶର ଅଗ୍ରଣୀ ଆଇ-ୱେୟାର ବ୍ରାଣ୍ଡ ‘ଲେନ୍ସକାର୍ଟ’ (Lenskart) ଏବେ ଏହି ବିବାଦର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି। କମ୍ପାନୀର ଏକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ‘ଗ୍ରୁମିଂ ଗାଇଡଲାଇନ’ ଭାଇରାଲ ହେବା ପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି: କଣ ଭାରତୀୟ କର୍ପୋରେଟ୍ ସଂସ୍ଥାମାନେ ‘ସେକୁଲାରିଜିମ୍’ ନାମରେ କେବଳ ହିନ୍ଦୁ ଚିହ୍ନକୁ ହିଁ ଅଣ-ପ୍ରଫେସନାଲ୍ ମନେ କରୁଛନ୍ତି?
୨୦୨୬ ଫେବୃଆରୀ ମାସର ଏକ ଦଲିଲ୍ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଭାଇରାଲ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଲେନ୍ସକାର୍ଟ ନିଜର ଷ୍ଟୋର କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ନୂତନ ଡ୍ରେସ କୋଡ୍ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ନିୟମ ଜାରି କରିଛି। ଏହି ଗାଇଡଲାଇନ୍ ଅନୁଯାୟୀ:
• ହିଜାବ୍ ଏବଂ ପଗଡ଼ିକୁ ଅନୁମତି: ମୁସଲମାନ ମହିଳା କର୍ମଚାରୀମାନେ ହିଜାବ୍ ପିନ୍ଧିପାରିବେ ଏବଂ ଶିଖ୍ କର୍ମଚାରୀମାନେ କଳା ପଗଡ଼ି ପିନ୍ଧିପାରିବେ। ଏହାକୁ ‘ରିଲିଜିଅସ୍ ଫ୍ରିଡମ୍’ ବା ଧାର୍ମିକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।
• ବିନ୍ଦି ଏବଂ ତିଳକ ଉପରେ ବ୍ୟାନ୍: ଅନ୍ୟପଟେ, ହିନ୍ଦୁ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ‘ଷ୍ଟିକର ବିନ୍ଦି’ ଏବଂ ପୁରୁଷ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ‘ଧାର୍ମିକ ତିଳକ’ ବା ‘ଟୀକା’ ଲଗାଇବାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାରଣ କରାଯାଇଛି।
ଏହି ନୀତି ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯଦି ହିଜାବ୍ ପିନ୍ଧିବା ଦ୍ୱାରା ଜଣେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ‘ପ୍ରଫେସନାଲ୍ ଲୁକ୍’ରେ କୌଣସି ବାଧା ଉପୁଜୁନାହିଁ, ତେବେ ଏକ ଛୋଟ ବିନ୍ଦି କିମ୍ବା କପାଳରେ ଛୋଟ ତିଳକ କିଭଳି କମ୍ପାନୀର ଛବି ଖରାପ କରୁଛି?
କର୍ପୋରେଟ୍ ଦୋମୁହାଁ ନୀତି: ଏକ ବିଶ୍ଳେଷଣ
ଏହା କେବଳ ଲେନ୍ସକାର୍ଟର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ। ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଟାଟା କନସଲଟାନ୍ସି ସର୍ଭିସେସ୍ (TCS) ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅନେକ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀ ବିରୋଧରେ ‘କର୍ପୋରେଟ୍ ଜିହାଦ୍’ ବା ଧାର୍ମିକ ପକ୍ଷପାତିତାର ଅଭିଯୋଗ ଆସିଛି। ଏହି ସଂସ୍ଥାମାନେ ନିଜକୁ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ବ୍ରାଣ୍ଡ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ନିୟମାବଳୀରେ ଅସମାନତା ସ୍ପଷ୍ଟ ବାରି ହୋଇପଡ଼େ।
୧. ପରିଚୟର ଅସମାନତା: ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏକ କର୍ପୋରେଟ୍ ସଂସ୍ଥା କହେ ଯେ ହିଜାବ୍ ପ୍ରଫେସନାଲ୍ କିନ୍ତୁ ବିନ୍ଦି ଅଣ-ପ୍ରଫେସନାଲ୍, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ପରୋକ୍ଷରେ ହିନ୍ଦୁ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଅବମାନନା କରନ୍ତି।
୨. ଗ୍ରାହକ ଏବଂ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଆଧାର: ଲେନ୍ସକାର୍ଟ ପରି କମ୍ପାନୀର ୮୦% ରୁ ଅଧିକ ଗ୍ରାହକ ଏବଂ କର୍ମଚାରୀ ହିନ୍ଦୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର। ଯେଉଁ ମାନସିକତାରେ ଏହି ନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି, ତାହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ କମ୍ପାନୀର ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ବହୁସଂଖ୍ୟକ ଲୋକଙ୍କ ଆସ୍ଥାକୁ ଅଣଦେଖା କରୁଛି।
ପୀୟୁଷ ବନସଲଙ୍କ ସଫେଇ ଏବଂ ବାସ୍ତବତା
ବିବାଦ ବଢିବା ପରେ କମ୍ପାନୀର ମୁଖ୍ୟ ପୀୟୁଷ ବନସଲ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ଦଲିଲ୍ ପୁରୁଣା ଏବଂ ଏବେ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଜଣେ ଅନୁସନ୍ଧାନକାରୀ ସାମ୍ବାଦିକ ଭାବେ ଯଦି ଆମେ ଦେଖିବା:
• ଦଲିଲ୍ରେ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬ ର ତାରିଖ ରହିଛି। ଯଦି ଏହା ମାତ୍ର ଦୁଇ ମାସ ପୂର୍ବର, ତେବେ ଏହାକୁ ‘ପୁରୁଣା’ କହି କିଭଳି ଏଡ଼ାଇ ଦିଆଯାଇପାରିବ?
• ଯଦି ଏହି ନିୟମ ଭୁଲ୍ ଥିଲା, ତେବେ ଏହାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ଏଚ୍.ଆର୍ (HR) ଟିମ୍ ବିରୋଧରେ କଣ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି?
• ନୂଆ ଗାଇଡଲାଇନ୍ କଣ? କଣ ସେଥିରେ ହିନ୍ଦୁ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ବିନ୍ଦି ଏବଂ ତିଳକ ଲଗାଇବାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଛି?
ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଘାତ ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ବିନ୍ଦି କେବଳ ସଜବାଜ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଏହା ଆଜ୍ଞା ଚକ୍ରର ପ୍ରତୀକ। ସେହିଭଳି କପାଳରେ ତିଳକ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଏକାଗ୍ରତାର ପ୍ରତୀକ। ଜଣେ ଭାରତୀୟ ନାରୀ ପାଇଁ ବିନ୍ଦି ତା’ର ପରିଚୟ। ଏହାକୁ ବ୍ୟାନ୍ କରିବା ମାନେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତା ଉପରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବା।
ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ #BoycottLenskart ଏବଂ #UninstallLenskart ର ଜୁଆର ଉଠିଛି। ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ସାରା ଦେଶରେ ଲୋକମାନେ ନିଜର ଆପ୍ ଡିଲିଟ୍ କରୁଛନ୍ତି। ଏହା କୌଣସି ଗୋଷ୍ଠୀର ଅସହିଷ୍ଣୁତା ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜ ଆସ୍ଥା ପ୍ରତି ହେଉଥିବା ବାରମ୍ବାର ଆଘାତର ଏକ ପ୍ରତିବାଦ।
ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାର ଏବଂ ହିନ୍ଦୁଫୋବିଆ
ଅନେକ ସମୟରେ ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ (Funding) ପାଇବା ଆଶାରେ କିମ୍ବା ତଥାକଥିତ ‘ଲିବରାଲ୍’ ଦେଖାହେବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ଗୁଡ଼ିକ ଏଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ନିଅନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ଲାଗେ ଯେ ହିନ୍ଦୁ ପ୍ରତୀକଗୁଡ଼ିକ ‘ଅନୁନ୍ନତ’ କିମ୍ବା ‘ଗ୍ରାମୀଣ’। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଭୁଲିଯାଆନ୍ତି ଯେ, ସେମାନଙ୍କର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଏହି ଭାରତୀୟ ମାନଙ୍କ ଉପରେ ହିଁ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି।
ଲେନ୍ସକାର୍ଟ ବିବାଦ କେବଳ ଏକ କମ୍ପାନୀର ଭୁଲ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଗଭୀର ମାନସିକତାର ପରିଚୟ। ‘ଭାରତରେ ତିଆରି, ଭାରତୀୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା’ ବୋଲି ନାରା ଦେଉଥିବା ବ୍ରାଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଯଦି ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଲାଞ୍ଚିତ କରିବେ, ତେବେ ଗ୍ରାହକମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଉଚିତ୍ ଜବାବ ଦେବା ସୁନିଶ୍ଚିତ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟ ଆସିଛି ଯେତେବେଳେ କର୍ପୋରେଟ୍ କମ୍ପାନୀମାନେ ନିଜର ନୀତି ନିର୍ଧାରଣ କରିବା ସମୟରେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସମାନତା ଏବଂ ସାମାଜିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଉଚିତ୍। ବିନ୍ଦି ଏବଂ ହିଜାବ୍ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ‘ପ୍ରଫେସନାଲ୍’ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେନ୍ସକାର୍ଟ ଦେଖାଇଛି, ତାହା ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/trumps-courier-boy-munir/
ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ‘କୁରିୟର ବୟ’ ମୁନୀର? || Trump’s ‘courier boy’ Munir?
