ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ସବୁବେଳେ ନିଜର ଅଲଗା ଚରିତ୍ର ପାଇଁ ପରିଚିତ। ଏଠାରେ ରାଜନୈତିକ ଦଳମାନେ କେବଳ ସରକାର ଗଠନ କରିବାକୁ ନୁହେଁ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଏକ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଧାରଣା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଶେଷ କିଛି ଦିନର ଘଟଣାବଳୀକୁ ଦେଖିଲେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ରାଜ୍ୟର ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ନୂଆ ଦିଗରେ ଗତି କରୁଛି। ବିଶେଷକରି ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (ବିଜେଡି) ଏବଂ ବିଜେପି ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଯେପରି ବଦଳୁଛି, ସେଥିରେ ଏକ ନୂଆ ରାଜନୈତିକ ଗଣିତ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଯେଉଁ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର ଜନ୍ମଲଗ୍ନରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ସହାୟତା ରହିଥିଲା, ଆଜି ସେହି ଦଳ ବିଜେପି ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ୍ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନେତୃତ୍ୱଙ୍କ କୋହଳ ମନୋଭାବ ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ରାଜ୍ୟରେ ବିଜେଡିର ନୂଆ ରଣନୀତି—ଏହି ଦୁଇଟି ଘଟଣା ଏବେ ଓଡ଼ିଶା ବିଜେପି ଶିବିରରେ କମ୍ପନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଖାସକରି ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ବିଜେଡିର କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରତି ବଢ଼ୁଥିବା ନିକଟତରତା ଏବେ ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିକୁ ଏକ ନୂଆ ମୋଡ଼ ଦେଇଛି।
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷିରେ ବିଜେଡିର ଅଘୋଷିତ ନେତାଭାବେ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଭୈରବ କାର୍ତ୍ତିକେୟନ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଭୂମିକା ଏବେ ସର୍ବାଧିକ ଆଲୋଚନାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ରହିଛି। ତାଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଚାଲ, ନିଷ୍ପତ୍ତି ଓ ରଣନୀତି ଏବେ କେବଳ ବିଜେଡି ମଧ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ବିଜେପି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ହୋଇଯାଇଛି।
‘ଭସ୍ମାସୁର’ ଅବତାରରେ ବିଜେଡି?
୧୯୯୭ ମସିହାରେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ନୂଆ ରାଜନୈତିକ ଶକ୍ତିଭାବେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର ଗଠନ ହୋଇଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ବିଜେଡି ଗଠନ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ବିଜେପି ଏହାର ସହଯୋଗୀ ସାଜିଥିଲା। ପ୍ରାୟ ଏକ ଦଶନ୍ଧିରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଦୁଇ ଦଳ ମେଣ୍ଟ ଶାସନରେ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ୨୦୦୯ରେ ଏହି ମେଣ୍ଟ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା। ତାହାପରେ ବିଜେଡି ସବୁବେଳେ “ସମଦୂରତା” ରାଜନୀତିର କଥା କହିଆସୁଛି—ନା ବିଜେପି, ନା କଂଗ୍ରେସ।
ମାତ୍ର ସମୟ ବଦଳିବା ସହ ସମ୍ପର୍କର ସମୀକରଣ ମଧ୍ୟ ବଦଳିଛି। ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକଙ୍କ ମତରେ, ବିଜେଡି ଏବେ ବିଜେପି ପାଇଁ ‘ଭସ୍ମାସୁର’ ସାଜିଛି। ଯେଉଁ ହାତରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲା, ଆଜି ସେହି ହାତକୁ ଜଳାଇବା ପାଇଁ ବିଜେଡି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି। ବିଜେଡିର ଏହି ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପଛରେ ରହିଛି ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଚାଣକ୍ୟ ନୀତି। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତି ଏହି ଧାରଣାକୁ ପ୍ରଶ୍ନର ସମ୍ମୁଖୀନ କରୁଛି।
ପାଣ୍ଡିଆନ: ପ୍ରଶାସକ ଠାରୁ ରାଜନୀତିକ ନିର୍ଣ୍ଣୟକର୍ତ୍ତା
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ରାଜନୀତିକ ଯାତ୍ରା ସାଧାରଣ ନୁହେଁ। ଏକ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀ ଭାବେ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେ ବିଜେଡି ରାଜନୀତିର ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମୁହଁ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଏତେ ବଢ଼ିଛି ଯେ ଅନେକେ ତାଙ୍କୁ “ଛାୟା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ” ବୋଲି କହିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଧା କରୁନଥିଲେ।
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଶକ୍ତିର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି:
• ପ୍ରଶାସନ ଉପରେ ମଜଭୁତ ଧାରଣା
• ଦଳୀୟ ସଂଗଠନ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ
• ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସହ ନିକଟତା
ଏହି ତିନିଟି ଦଳିଲ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ଅସାଧାରଣ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚାଇଛି।
ବିଜେପିର ଅଭିଯୋଗ ଓ ଶାସନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିରବତା
ଗତ ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ବିଜେପି ପାଣ୍ଡିଆନ ଓ ତାଙ୍କ ଟିମ୍ଙ୍କ ଉପରେ ଦୁର୍ନୀତି ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲା।
ବିଜେପି ନେତାମାନେ କହିଥିଲେ:
• ବିଜେଡି ଶାସନକାଳରେ ବିପୁଳମାତ୍ରାରେ ଦୁର୍ନୀତି ହୋଇଛି
• ପାଣ୍ଡିଆନ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁଗତମାନେ ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ
ଏହି ଅଭିଯୋଗ ଲୋକମାନଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା ଏବଂ ବିଜେପିକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଶାସନକୁ ଆସିବା ପରେ:
• କୌଣସି ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ହୋଇନାହିଁ
• ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ତଦନ୍ତ ଶିଥିଳ
ବିଜେପି ଶାସନକୁ ଆସିବା ପରେ ସିଏଜିର ଦୁଇ ଦୁଇଟି ରିପୋର୍ଟରେ ୫-ଟି ଯୋଜନାରେ ବହୁ ଆର୍ଥିକ ହେରଫେର ହୋଇଥିବା ଉଲ୍ଲେଖ କରିସାରିଲାଣି। ଏହାପରେ ବିଜେପି ସରକାର ନିଦାବିଷ୍ଣୁ ସାଜି ଦୋଷୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ସାହାସ କରିପାରୁନାହିଁ।
ଏହା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି—“ବିଜେପି କ’ଣ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଭୁଲିଗଲା?”
ଭୟର ଅନୁପସ୍ଥିତି: ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ମୂଳ
ବିଜେପି ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି କଡ଼ା ପଦକ୍ଷେପ ନ ହେବାରୁ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ମନରୁ ଭୟ ହଟିଯାଇଛି।
ଏହାର ପରିଣାମ:
• ସେ ଏବେ ଖୋଲାଖୋଲି ରାଜନୀତିକ ଚାଲ ଖେଳୁଛନ୍ତି
• ବିଜେପି ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ ଥିବା ନେତାଙ୍କୁ ଦଳରୁ ଦୂର କରୁଛନ୍ତି
ସସ୍ମିତ ପାତ୍ରଙ୍କୁ ହଟାଇ ମାନସ ମଙ୍ଗରାଜଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣିବା ଏହାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ।
ମାନସ ମଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ଉଦୟ: ନୂଆ ରାଜନୀତିକ ବାର୍ତ୍ତା
ବିଜେଡି ଭିତରେ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ସଫେଇ ଅଭିଯାନ ଚାଲିଛି। ପୂର୍ବରୁ ସସ୍ମିତ ପାତ୍ରଙ୍କୁ ଦଳରେ ବିଜେପି ପ୍ରତି ନରମ ମନୋଭାବ ରଖୁଥିବା ନେତା ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଇଙ୍ଗିତରେ ତାଙ୍କୁ ନେତା ପଦରୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଅତି ବିଶ୍ୱସ୍ତ ମାନସ ମଙ୍ଗରାଜଙ୍କୁ ସଂସଦୀୟ ଦଳର ନେତା କରାଯାଇଛି। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି ଯେ, ବିଜେଡି ଏବେ ବିଜେପି ସହ କୌଣସି ପ୍ରକାରର “ଫ୍ରେଣ୍ଡଲି ମ୍ୟାଚ୍” ଖେଳିବା ମୁଡ୍ରେ ନାହିଁ।
କଂଗ୍ରେସ ସହ ହାତ ମିଳାଇବା: ‘ସମଦୂରତା’ର ଅନ୍ତ?
ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ବିଜେଡି କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ବିଜେପିଠାରୁ ‘ସମଦୂରତା’ ରକ୍ଷା କରିବା କଥା କହି ଆସୁଥିଲା। ମାତ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତିରେ ଏହି ରଣନୀତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି। ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଲ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି କଂଗ୍ରେସ ଯେଉଁ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲା, ସେଥିରେ ମାନସ ମଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚକିତ କରିଛି। କଂଗ୍ରେସ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ଖଡଗେଙ୍କ ଏକ୍ସ (ଟୁଇଟର) ପୋଷ୍ଟ ଏହି ମେଣ୍ଟର ସମ୍ଭାବନାକୁ ଅଧିକ ଖୋରାକ ଯୋଗାଇଛି। ଏହି ଘଟଣା ଏବେ ରାଜ୍ୟର ରାଜନୀତିକ ମଞ୍ଚରେ ଏକ ଭୂକମ୍ପ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ଯେଉଁ ବିଜେଡି ପୂର୍ବରୁ କଂଗ୍ରେସ ସହ ସମ୍ପର୍କ ରଖିବାକୁ ପଛାଉଥିଲା, ଆଜି କେନ୍ଦ୍ର ବିଜେପିର କୋହଳ ମନୋଭାବ ଯୋଗୁଁ ତାହାର ସାହସ ବଢ଼ିଯାଇଛି। ପାଣ୍ଡିଆନ ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି କେନ୍ଦ୍ରରୁ ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ବିପଦ ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ ବିଜେପିକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିପାରିବେ।
କଂଗ୍ରେସ-ବିଜେଡି ମେଣ୍ଟ: ସମ୍ଭାବନା ଓ ପ୍ରଭାବ
ଯଦି ବିଜେଡି ଓ କଂଗ୍ରେସ ମଧ୍ୟରେ ମେଣ୍ଟ ହୁଏ:
• ବିଜେପି ପାଇଁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ
• ଭୋଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କର ନୂଆ ବିଭାଜନ
• ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ
• ମାଇନୋରିଟି ଓ ପାରମ୍ପରିକ କଂଗ୍ରେସ ଭୋଟ୍ ଏକତ୍ର କରିପାରେ
ବିଜେପି ପାଇଁ ଚେତାବନୀ: ନିକମା ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବିଜେଡି-କଂଗ୍ରେସ ମେଣ୍ଟ
ରାଜ୍ୟ ବିଜେପି ସରକାରରେ ଥିବା କେତେକ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତାକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲାଣି। ଯଦି ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାନଯାଏ ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ ନ ହୁଏ, ତେବେ ବିଜେପି ପାଇଁ ଆଗାମୀ ଦିନ କଷ୍ଟକର ହେବ। ଅପରପକ୍ଷରେ, ଯଦି ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜେଡି ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ବିଜେପିର ବିଜୟ ରଥ ଅଟକିଯିବା ନିଶ୍ଚିତ। ପାଣ୍ଡିଆନ ଏହି ଆକଳନକୁ ଭଲ ଭାବେ ବୁଝି ସାରିଲେଣି ଏବଂ ସେହି ଅନୁସାରେ ଗୋଟି ଚାଳନା କରୁଛନ୍ତି।
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ରଣନୀତି: ଦୀର୍ଘମିଆଦି ଖେଳ
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଚାଲ ଦେଖିଲେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ:
• ସେ କେବଳ ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ନେଇ ରାଜନୀତି କରୁନାହାନ୍ତି
• ଦୀର୍ଘମିଆଦି ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି
ତାଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ:
• ବିଜେଡିକୁ ପୁଣି ସକ୍ରିୟ କରିବା
• ବିଜେପିକୁ ରକ୍ଷାତ୍ମକ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖିବା
ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନ: କିଏ ଭାରୀ?
ଯଦି ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତି ଚାଲିଥାଏ:
• ବିଜେଡି-କଂଗ୍ରେସ ମେଣ୍ଟ ବିଜେପି ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହେବ
• ବିଜେପିକୁ ନୂଆ ମୁହଁ ଓ ନୂଆ ରଣନୀତି ଆଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ
ଓଡିଶା ରାଜନୀତିରେ ଆସୁଛି ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ
ଓଡିଶାର ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ଟର୍ଣ୍ଣିଂ ପଏଣ୍ଟରେ ଅଛି।
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଚାଲ:
• ବିଜେଡିକୁ ନୂଆ ଶକ୍ତି ଦେଉଛି
• ବିଜେପିକୁ ଚାପରେ ରଖୁଛି
ଆସନ୍ତା ଦିନରେ:
• ରାଜନୀତିକ ସମୀକରଣ ବଦଳିପାରେ
• ନୂଆ ଗଠବନ୍ଧନ ଦେଖାଯାଇପାରେ
ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ଓଡିଶାର ରାଜନୀତି ଆଉ ପୁରୁଣା ରହିବ ନାହିଁ।
ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିର ଏହି ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟରେ ‘ବନ୍ଧୁ’ କିଏ ଏବଂ ‘ଶତ୍ରୁ’ କିଏ, ତାହା ବୁଝିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଯଦି ରାଜ୍ୟ ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱ ନିଜର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଏହି ‘ଚମକ’ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିଜେପି ପାଇଁ ‘ଅନ୍ଧାର’ ସାଜିପାରେ। ବିଜେଡି-କଂଗ୍ରେସର ନିକଟତରତା ଏବଂ ବିଜେପି ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳର ଅପାରଗତା ରାଜ୍ୟରେ ଏକ ନୂଆ ରାଜନୈତିକ ବିପ୍ଳବର ସୂଚନା ଦେଉଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/rahul-in-big-trouble/
