ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ସନ୍ଧିକ୍ଷଣରେ ରହିଛି। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରଠାରୁ ଅଦ୍ୟାବଧି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଜାତି ଆଧାରିତ ଧ୍ରୁବୀକରଣରୁ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଦୂରରେ ରହିଆସିଥିଲା। ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଯେଉଁଠି ମଣ୍ଡଳ ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜନୀତି ଭୋଟ ଗଣିତର ମୁଖ୍ୟ ଚାବି ହୋଇଉଠିଥିଲା, ସେଠି ଓଡ଼ିଶାରେ ଶାସନର ସ୍ଥିରତା, କଳ୍ୟାଣମୂଳକ ଯୋଜନା ଓ ଏକ ଶକ୍ତ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳର ନିରନ୍ତର ଶାସନ ରାଜନୀତିକ ଧାରାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଆସିଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୀକରଣ ଏବେ ଭାଙ୍ଗୁଛି। ରାଜ୍ୟର ସାମାଜିକ ଗଠନକୁ ନେଇ ନୂଆ ଗଣିତ ଗଢ଼ା ହେବାର ପ୍ରୟାସ ହେଉଛି- ଓବିସି ଜାତି ସମୁହର ପ୍ରାୟ ୫୨ ପ୍ରତିଶତ ଭୋଟ। ଏହି ଗଣନା ଏବେ କେବଳ ଏକ ସାଂଖ୍ୟିକ ତଥ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ରାଜନୀତିର ନୂଆ ପ୍ରସଙ୍ଗ, ନୂଆ ଦାବି ଓ ନୂଆ ମୁକାବିଲାର ଆଧାର ହୋଇଯାଇଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଓଡ଼ିଶା ଧୀରେ ଧୀରେ ଜାତି ରାଜନୀତିର ଏକ ଖୋଲା ମଇଦାନରେ ପରିଣତ ହେଉଛି- ଯେଉଁଠି ରାଜ୍ୟ ଓ ରାଜ୍ୟବାହାର ଦଳ, ନେତା ଓ ଆକାଂକ୍ଷା ଏକାଠି ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ରଣନୀତି ଖେଳୁଛନ୍ତି।
ଓବିସି: ସଂଖ୍ୟାରୁ ଶକ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ ଚିତ୍ରପଟରେ ଓବିସି ଶ୍ରେଣୀ କେବଳ ଏକ ଜାତିଗତ ପରିଚୟ ନୁହେଁ; ଏହା ଅର୍ଥନୈତିକ, ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଜୀବନର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ। ଚାଷୀ, କୃଷି ନିର୍ଭର ଜାତି, କାରିଗର, ଗ୍ରାମୀଣ ମଧ୍ୟବର୍ଗ- ସବୁ ମିଶି ଏହି ଓବିସି ବର୍ଗ ରାଜ୍ୟର ମୂଳ ଶ୍ରମଶକ୍ତି ଓ ଭୋଟ ଶକ୍ତିର ମୂଳ ଭିତ୍ତି ପାଲଟିଛି। ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ ଗଠନରେ ଓବିସି ସମୁଦାୟ ଏକ ବିଶାଳ ଭୂମିକା ରଖେ। କାରଣ ରାଜ୍ୟରେ ସରକାରୀ ଭାବେ ପ୍ରାୟତଃ ୪୫ ପ୍ରତିଶତ ଓବିସି ଭୋଟ ଥିବା କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୫୨ ପ୍ରତିଶତ ବୋଲି ଓବିସି ନେତାମାନେ ବାରମ୍ବାର ଦାବି କରି ଆସୁଛନ୍ତି। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଓବିସି ଭୋଟ କୌଣସି ଏକ ରାଜନୈତିକ ନେତୃତ୍ୱ ତଳେ ସଂଗଠିତ ହୋଇନଥିଲା। ଏହା କେବେ ଶାସକ ଦଳ, କେବେ ବିରୋଧୀ, କେବେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ- ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ବହିଯାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏବେ ଯେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଶାସନ ମଡେଲ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଓବିସି ଭୋଟ ଏକ ନୂଆ ରାଜନୀତିକ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ହାସଲ କରି ନିଜକୁ ରାଜ୍ୟର ଶାସକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ରାଜନୈତିକ ଦଳମାନେ ଏବେ ତତ୍ପର ହୋଇଉଠିଛନ୍ତି। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହଠାତ୍ ଘଟିନାହିଁ। ଏହାର ପଛରେ ରହିଛି ଦୀର୍ଘ ସମୟର ସାମାଜିକ ଅସନ୍ତୋଷ, ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱର ଅଭାବ ଓ ନିଜ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଆଗୁଆ ହେବାର ଏକ ନୂଆ ଚେତନା।
ରାଜ୍ୟବାହାର ନେତାଙ୍କ ନଜର: ଓଡ଼ିଶା କାହିଁକି?
ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ରାଜ୍ୟବାହାର ରାଜନୀତିକ ଦଳମାନଙ୍କ ନଜର ଆକର୍ଷଣ କରିଛି। ବିଶେଷକରି ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଓ ବିହାରର ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ-ଯେଉଁମାନେ ଜାତି ରାଜନୀତିରେ ପକ୍କା- ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏବେ ଏକ ଖାଲି ସ୍ଥାନ ଭାବେ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଏହି ଦଳମାନଙ୍କ ମନରେ ଧାରଣା ଗଢ଼ିଉଠିଛି- ଯଦି ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ଶକ୍ତ ଓବିସି ନେତା ତିଆରି କରାଯାଇପାରେ, ତେବେ ରାଜ୍ୟର ରାଜନୀତିକ ଧାରାକୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦିଆଯାଇ ପାରିବ। ଏହି ରଣନୀତି ନୂଆ ନୁହେଁ; ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଏହା ଦଶନ୍ଧି ଧରି ପରୀକ୍ଷିତ।
ଓଡ଼ିଶା ଉପରେ ଅଖିଳେଶ ଯାଦବଙ୍କ ନଜର
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଅଖିଳେଶ ଯାଦବଙ୍କ ଭୂମିକା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଚର୍ଚ୍ଚିତ। ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଅଖିଳେଶ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ସୀମା ଛାଡ଼ି ନିଜ ରାଜନୀତିକ ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ାଇବାର ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶାରେ ତାଙ୍କର ଆଗାମୀ ୧୬ ଓ ୧୭ ତାରିଖର ଦୁଇ ଦିନିଆ ଗସ୍ତ ଏହି ରଣନୀତିର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ। ଏହା କେବଳ ସଂଗଠନ ସଜାଡ଼ିବା ନୁହେଁ; ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଓବିସି ମନୋଭାବକୁ ବୁଝିବା, ସମ୍ଭାବ୍ୟ ନେତୃତ୍ୱ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଓ ଏକ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଭୂମିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ଚେଷ୍ଟା। ଗତ ନୂଆପଡ଼ା ଉପନିର୍ବାଚନରେ ଅଖିଳେଶ ଯାଦବଙ୍କ ପ୍ରଚାର ପରେ ବି ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ମାତ୍ର ୪୮୯ ଭୋଟ ପାଇଥିଲା—ଏହା ତାଙ୍କର ବର୍ତ୍ତମାନ ଶକ୍ତିର ସୀମାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ। କିନ୍ତୁ ଏହି କମ୍ ଭୋଟ ତାଙ୍କୁ ରୋକିନାହିଁ। କାରଣ ଅଖିଳେଶ ଏହାକୁ ତତ୍କାଳିକ ଲାଭ ଭାବେ ନୁହେଁ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଖେଳାଳି ହେବାର ଆଧାର ଭାବେ ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଜେନା: କଂଗ୍ରେସରୁ ବାହାରେ, ଓବିସି ରାଜନୀତିରେ ଭିତରେ
ଅଖିଳେଶ ଯାଦବଙ୍କ ଏହି ଯୋଜନାରେ ପୂର୍ବତନ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଜେନାଙ୍କ ନାମ ଘୁରିଘୁରି ଆସୁଛି। ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଖଣ୍ଡାୟତ ସମୁଦାୟକୁ ଓବିସି ତାଲିକାରେ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଲଢ଼େଇ କରିଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ଲଢ଼େଇ ତାଙ୍କୁ ଓବିସି ରାଜନୀତିରେ ଏକ ପରିଚିତ ଚେହେରା କରିଛି। କଂଗ୍ରେସ ଦଳରେ କୋଣଠେସା ହୋଇ ରହିଥିବା ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଜେନା ଏବେ ବିକଳ୍ପ ରାଜନୀତିର ସନ୍ଧାନରେ ଅଛନ୍ତି। ଯଦି ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ଓବିସି ଚେହେରା ଭାବେ ଆଗକୁ ଆଣେ, ତେବେ ଏହା କେବଳ ଏକ ଦଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନୁହେଁ; ଏହା ରାଜ୍ୟର ରାଜନୀତିକ ସମୀକରଣକୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଇପାରେ ବୋଲୟି ରାଜନୀତିକ ମହଲରେ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି।
ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ଓ ବିଜେପିର ଓବିସି କୌଶଳ
ଓଡ଼ିଶାର ଜାତି ରାଜନୀତିରେ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଚଷା ସମୁଦାୟକୁ ଓବିସି ତାଲିକାରେ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଚିଠି ଲେଖିବା ଓ ଚାଷୀ ସମାବେଶରେ ସକ୍ରିୟ ଉପସ୍ଥିତି- ଏହା ସବୁ ବିଜେପିର ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଯୋଜନାର ଅଂଶ। ବିଜେପି ବୁଝିଛି ଯେ ଓଡ଼ିଶାରେ କେବଳ ଉପରଜାତି କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ଧାର୍ମିକ ଧ୍ରୁବୀକରଣ ଦ୍ୱାରା ଶାସନ ଦଖଲ କରିବା କଷ୍ଟକର। ଏହିକାରଣରୁ ଓବିସି ଭୋଟକୁ ସଂଗଠିତ କରିବା ଏବେ ଦଳର ପ୍ରାଥମିକତା।
ବିଜେଡି: ଦୀର୍ଘ ଶାସନ ପରେ ନୂଆ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ
ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ବିରାୋଧୀ ଦଳ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ପାଇଁ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଶାସନରେ ଥିବା ଦଳ ଏବେ କ୍ଷୟର ଚିହ୍ନ ଦେଖୁଛି। ଏହି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନକୁ ଭରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟବାହାର ଦଳମାନେ ଆଗୁଆ ହେଉଛନ୍ତି। ଦଳର ନେତା ଅରୁଣ ସାହୁ ଓ ରଣେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତାପ ସ୍ୱାଇଁ ଓବିସି ଓ ଦଳିତ ରାଜନୀତିରେ ନିଜକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି। ଏହା ଦର୍ଶାଏ- ବିଜେଡି ମଧ୍ୟ ଜାତି ଗଣିତକୁ ଏଡ଼ି ପାରିବ ନାହିଁ।
ଜେଡିୟୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ: ଖାଲି ସ୍ଥାନର ରାଜନୀତି
ବିହାରର ଜନତା ଦଳ (ୟୁନାଇଟେଡ୍) ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ନିଜର ସମ୍ଭାବନା ଖୋଜୁଛି। ଗତ କିଛି ସପ୍ତାହ ଧରି ଜେଡିୟୁ ନେତାମାନଙ୍କ ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତ ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ। ଏହି ଦଳମାନେ ବୁଝିଛନ୍ତି- ବିଜେଡିର କ୍ଷୟ ଏକ ରାଜନୀତିକ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି, ଯାହାକୁ ସମୟରେ ଦଖଲ କରାଯାଇପାରେ।
ଜାତି ରାଜନୀତି: ସୁଯୋଗ ନା ବିପଦ?
ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଜାତି ରାଜନୀତି ଏକ ଦୁଇଧାର ତଳୱାର। ଏକପଟେ, ଏହା ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଅବହେଳିତ ବର୍ଗମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଓ ସ୍ୱର ଦେଇପାରେ। ଅନ୍ୟପଟେ, ଏହା ଯଦି କେବଳ ଭୋଟ ଗଣିତରେ ସୀମିତ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ସାମାଜିକ ସମନ୍ୱୟକୁ ଆଘାତ ଲାଗିପାରେ। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି- ଓଡ଼ିଶାର ନୂଆ ଜାତି ରାଜନୀତି କି ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟର ଦିଗକୁ ଯିବ, ନା କେବଳ ଶକ୍ତି ଦଖଲର ଏକ ଅନ୍ୟ ଖେଳ ହୋଇରହିବ?
ଓଡ଼ିଶା କେଉଁ ଦିଗକୁ?
ଓଡ଼ିଶା ଏବେ ଏକ ନୂଆ ରାଜନୀତିକ ଯୁଗର ଦ୍ୱାରପ୍ରାନ୍ତରେ। ଓବିସି ଭୋଟର ଗଣିତ ରାଜ୍ୟକୁ ଜାତି ରାଜନୀତିର ମଇଦାନରେ ପରିଣତ କରୁଛି। ଅଖିଳେଶ ଯାଦବ, ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଜେନା, ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ, ବିଜେଡି ନେତାମାନେ ଓ ବିହାର–ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ- ସମସ୍ତେ ଏହି ନୂଆ ଖେଳର ଖେଳାଳି। କିନ୍ତୁ ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଓଡ଼ିଶାର ଭୋଟରଙ୍କ ହାତରେ। ଜାତି ଆଧାରିତ ଆହ୍ୱାନକୁ ସେମାନେ କିପରି ଗ୍ରହଣ କରିବେ, ସେଥିରୁ ରାଜ୍ୟର ଭବିଷ୍ୟତ ରାଜନୀତିର ଦିଗ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହେବ। ଓଡ଼ିଶା ଏବେ ଯେଉଁ ପଥରେ ପାଦ ଦେଉଛି, ସେହି ପଥ କେବଳ ଏକ ନିର୍ବାଚନୀ ଯୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ- ଏହା ରାଜ୍ୟର ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୀତିକ ଆତ୍ମପରିଚୟର ପୁନଃଲେଖନ।
also read https://purvapaksa.com/anti-corruption-law/
anti-corruption law ।। ଦୁର୍ନୀତି ନିବାରଣ ଆଇନ ଧାରା ଉପରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ବିଭକ୍ତ ରାୟ ଦେଇଛନ୍ତି ।
