ଇସଲାମାବାଦରୁ ଏକ ବହୁତ ବଡ଼ ଖବର ଆସିଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ୨୧ ଘଣ୍ଟାର ମାରାଥନ୍ ଆଲୋଚନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଫଳ ହୋଇଛି। ଯେଉଁ ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା ଯେ, ବୋଧହୁଏ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ ହେବ, ସେହି ଆଶା ଏବେ ଧୂଳିସାତ ହୋଇଯାଇଛି। ଆମେରିକାର ଉପ-ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେ.ଡି. ଭାନ୍ସ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଇରାନ ସହିତ କୌଣସି ବୁଝାମଣା ହୋଇପାରିନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଏହି ବିଫଳତା ପଛର ପ୍ରକୃତ କାରଣ କ’ଣ? କାହିଁକି ଏହି ଦୁଇ ଦେଶ ପରସ୍ପରକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରୁନାହାଁନ୍ତି?
ଇସଲାମାବାଦ ବୈଠକର ଭିତର କଥା
ପାକିସ୍ତାନର ଇସଲାମାବାଦରେ ଏହି ବୈଠକ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ଏକ ମାସ ଧରି ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଥିଲା। ଗୋଟିଏ ପଟେ ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଶ ଆମେରିକା ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ନିଜ ଜିଦ୍ରେ ଅଟଳ ଥିବା ଇରାନ।
• ଆଲୋଚନାର ୨୧ ଘଣ୍ଟାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଥିଲାବେଳେ ଟେବୁଲ ଉପରେ ଯୁକ୍ତିତର୍କ ଚାଲିଲା।
• ଆମେରିକା ଚାହୁଁଥିଲା ଇରାନ ତାର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ପ୍ରୋଗ୍ରାମକୁ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ବନ୍ଦ କରୁ। ଆମେରିକା ଏହା ମଧ୍ୟ ଚାହୁଁଥିଲା ଯେ ଇରାନ ସମର୍ଥିତ ସଙ୍ଗଠନଗୁଡ଼ିକ ଲେବାନନ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ।
• ଇରାନ କହିଲା ଯେ, ଆମେ ଆମର ଆତ୍ମରକ୍ଷାର ଅଧିକାରକୁ କଦାପି ଛାଡ଼ିବୁ ନାହିଁ। ଆମେରିକା ପ୍ରଥମେ ତାର କଠୋର ଆର୍ଥିକ କଟକଣା ହଟାଉ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ହୋଇଥିବା କ୍ଷତିର ଭରଣା କରୁ।
ଜେ.ଡି. ଭାନ୍ସ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଇରାନର ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣ ନକରିବାର କୌଣସି ଠୋସ୍ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଅବିଶ୍ୱାସର ପାଚେରୀ ଏବେ ବହୁତ ଉଚ୍ଚା ହୋଇଯାଇଛି।
‘ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହରମୁଜ୍’ – ଯୁଦ୍ଧର ନୂଆ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ
ଯଦି ଆପଣ ଭାବୁଛନ୍ତି ଏହା କେବଳ ଏକ କୂଟନୈତିକ ବିଫଳତା, ତେବେ ଆପଣ ଭୁଲ୍। ଅସଲ ବିପଦ ଏବେ ‘ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହରମୁଜ୍’ରେ ଦେଖାଦେଇଛି। ଏହି ଛୋଟ ସାମୁଦ୍ରିକ ରାସ୍ତା ଦେଇ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦% ରୁ ୩୦% ଅଶୋଧିତ ତେଲ ପରିବହନ ହୁଏ।
ଇରାନ ଏହି ରାସ୍ତାକୁ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଯଦି ଏହି ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ:
1. ତେଲ ଦର ବୃଦ୍ଧି: ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ଦର ଦୁଇଗୁଣା ହୋଇପାରେ।
2. ସାମୁଦ୍ରିକ ବ୍ୟାପାର ବନ୍ଦ: ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ବ୍ରେକ୍ ଲାଗିବ।
ଆମେରିକାର ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ଏବେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଯାଉଛି। ତାହା ହେଉଛି ‘କାଉଣ୍ଟର ବ୍ଲକେଡ୍’। ଆମେରିକା ନିଜର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜ ବ୍ୟବହାର କରି ଇରାନର ତେଲ ବାହାରକୁ ଯିବାକୁ ରୋକିବ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ସମୁଦ୍ର ମଝିରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନର ନୌସେନା ମୁହାଁମୁହିଁ ହେବା ସୁନିଶ୍ଚିତ।
ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠାରୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି
ଟିକେ ପଛକୁ ଫେରି ଚାହିଁବା। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶତ୍ରୁତା ଆଜିର ନୁହେଁ। ୧୯୭୯ର ଇରାନ କ୍ରାନ୍ତି ପରଠାରୁ ହିଁ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଲାଗି ରହିଛି। ୨୦୧୫ରେ ଓବାମାଙ୍କ ସମୟରେ ଏକ ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତି (JCPOA) ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏଥିରୁ ଓହରି ଯାଇଥିଲେ।
ଏବେ ପୁଣିଥରେ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ କ୍ଷମତାରେ ଥିବା ବେଳେ ଇରାନ ଉପରେ “Maximum Pressure” ବା ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ପାଇଁ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ଇରାନ ମଧ୍ୟ ବୁଝି ସାରିଛି ଯେ, ଯଦି ସେ ଏବେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇବ, ତେବେ ତାକୁ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଆମେରିକାର ସର୍ତ୍ତ ମାନିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଏବେ କେବଳ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ନୁହେଁ, ବରଂ ‘ଆତ୍ମସମ୍ମାନ’ର ଲଢ଼େଇରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।
ଭାରତ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ
ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଭାରତ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ ପଡ଼ିବ? ଭାରତ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ତୃତୀୟ ବଡ଼ ତେଲ ଆମଦାନୀକାରୀ ଦେଶ।
• ଯଦି ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବିବାଦ ବଢ଼େ, ତେବେ ଭାରତକୁ ଅଧିକ ଦାମରେ ତେଲ କିଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଫଳରେ ମାଲ ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ିବ ଏବଂ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀର ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ।
• ଇରାନରେ ଭାରତର ଚାବହାର ବନ୍ଦର (Chabahar Port) ପ୍ରକଳ୍ପ ରହିଛି। ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ ଭାରତର ଏହି କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ନିବେଶ ବିପଦରେ ପଡ଼ିପାରେ।
• ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭାରତୀୟ କାମ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ।
ଭାରତ ଏବେ ଏକ ପ୍ରକାର ‘ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା’ ଦେଉଛି। ଆମକୁ ଉଭୟ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ସନ୍ତୁଳିତ କରି ରଖିବାକୁ ହେବ।
ନିଷ୍କର୍ଷ ଏବଂ ଦର୍ଶକଙ୍କ ମତାମତ
ଶେଷରେ ଏତିକି କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ, ଇସଲାମାବାଦର ଏହି ଆଲୋଚନା ବିଫଳତା କେବଳ ଏକ ବୈଠକର ଶେଷ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ଥିରତାର ଆରମ୍ଭ। ଏବେ ଦୁନିଆ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ଆମେରିକା ଏବଂ ତାର ସହଯୋଗୀ ଦେଶ, ଅନ୍ୟପଟେ ଇରାନ, ରୁଷ ଏବଂ ଚୀନ୍ର ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ମେଣ୍ଟ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/will-suryavanshi-break-a-20-year-old-world-record/
