ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଚତୁର୍ଥ ସ୍ତମ୍ଭ କୁହାଯାଉଥିବା ଗଣମାଧ୍ୟମର ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି ନିରପେକ୍ଷ ଖବର ପରିବେଷଣ କରିବା। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଦର୍ଶଗତ ବିରୋଧ ଏବଂ ଅହଂକାର, ସାମ୍ବାଦିକତାର ମୂଳ ନୀତି ଉପରେ ଭାରୀ ପଡ଼ିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସେହି ଚତୁର୍ଥ ସ୍ତମ୍ଭ ସବୁଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ। ଗତ ମେ ୧୫ ତାରିଖରେ ଭାରତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଇତିହାସରେ ଏକ ଅତି ବିରଳ ଏବଂ ଗମ୍ଭୀର ଘଟଣା ଘଟିଯାଇଛି। ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ଓ ବିଦେଶ ଯାତ୍ରା ଉପରେ ଟିକସକୁ ନେଇ ଏକ ଭ୍ରାମକ ଖବର ପ୍ରସାରଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ‘ଫ୍ୟାକ୍ଟ ଚେକ୍’ (Fact Check) କରି ମିଛ ପ୍ରମାଣିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଲା।
ଦେଶର ଜଣେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଜେ ସମ୍ପାଦକ ସାଜି ଗଣମାଧ୍ୟମର ଭୁଲ୍ ସଂଶୋଧନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବା, ଏହା କେବଳ ଏକ ‘ଏଡିଟୋରିଆଲ୍ ଲାପ୍ସ’ ବା ସମ୍ପାଦକୀୟ ଭୁଲ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ୨୫ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ କିଭଳି ଭାବେ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଟାର୍ଗେଟ୍ ଏବଂ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବାୟାସଡ୍ (Bias) ଇକୋସିଷ୍ଟମର ଶିକାର ହୋଇଆସୁଛନ୍ତି। ଆଜିର ଏହି ଭିଡିଓରେ ଆମେ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା ଯେ, ୨୦୦୨ ଗୁଜରାଟ ଦଙ୍ଗାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସଂସ୍ଥା ଓ ଲୁଟିଏନ୍ସ କ୍ଲବ୍ କିଭଳି ମୋଦୀଙ୍କୁ ସାମ୍ବାଦିକତାର ଆଢୁଆଳରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କରିଆସୁଛନ୍ତି।
ମେ ୧୫ର ସେହି ଘଟଣା ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ
ମେ ୧୫ ତାରିଖରେ ଏକ ଜାତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଖବର ପ୍ରସାରଣ କରିଥିଲା ଯେ ଭାରତ ସରକାର ବିଦେଶ ଯାତ୍ରା (Foreign Travel) ଉପରେ ବଡ଼ ଧରଣର ଟିକସ ଲଗାଇବାକୁ ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନର ବୈଶ୍ୱିକ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଏଭଳି ଏକ ସ୍ପେକୁଲେସନ୍ ବା ଗୁଜବ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଭାବମୂର୍ତ୍ତି ଉପରେ କେତେ ବଡ଼ ଆଘାତ ଆଣିଥାନ୍ତା, ତାହା ସହଜେ ଅନୁମେୟ। ପରିସ୍ଥିତିର ଗମ୍ଭୀରତାକୁ ଦେଖି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କୁ ନିଜେ ଏହି ଗୁଜବକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଲା, ଯାହା ପରେ ସେହି ମିଡିଆ ହାଉସ୍ ଖବରଟିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିନେଇଥିଲା ।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହା କେବଳ ଖବର ସଂଗ୍ରହର ତ୍ରୁଟି ନ ଥିଲା। ଏହା ହେଉଛି ସେହି ସାମ୍ବାଦିକ ଏବଂ ସମ୍ପାଦକମାନଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ରାଜନୈତିକ ଆଦର୍ଶର ପରିପ୍ରକାଶ, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ନିଜର ବିରୋଧୀ ମନୋଭାବକୁ ଲେଖନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥାନ୍ତି। ମୋଦୀ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଏଭଳି ପକ୍ଷପାତମୂଳକ ସାମ୍ବାଦିକତାର ଶିକାର ହୋଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ କେବେ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସହ ବିବାଦ ନ କରି ନିଜର ଶାସନ ଓ ନିର୍ବାଚନ ବିଜୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଉତ୍ତର ଦେଇ ଆସିଛନ୍ତି।
୨୦୦୨ ଗୁଜରାଟ ଦଙ୍ଗା: ମୋଦୀଙ୍କୁ ‘ଭିଲେନ୍’ ସଜାଇବାର ବ୍ଲୁ-ପ୍ରିଣ୍ଟ
୨୦୦୨ ଗୁଜରାଟ ଦଙ୍ଗା ପରଠାରୁ ଭାରତୀୟ ଏବଂ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଏକ ବଡ଼ ଗୋଷ୍ଠୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ ଜଣେ ‘ରାଜନୈତିକ ଖଳନାୟକ’ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଆସିଛି। ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତ (Supreme Court) ଏବଂ ଏସଆଇଟି (SIT) ମୋଦୀଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଲିନ୍ ଚିଟ୍ ଦେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗଣମାଧ୍ୟମ ଇକୋସିଷ୍ଟମ ଶାନ୍ତ ପଡ଼ିନାହିଁ।
କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ତାର ସହଯୋଗୀ ବାମପନ୍ଥୀ-ଉଦାରବାଦୀ (Left-Liberal) ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ମୋଦୀଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଜାରି ରଖିବା ପାଇଁ ଗଣମାଧ୍ୟମର ସମର୍ଥନ ଦରକାର ଥିଲା। ଫଳରେ ଦିଲ୍ଲୀର କିଛି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଟେଲିଭିଜନ ଚ୍ୟାନେଲ ଓ ଇଂରାଜୀ ଖବରକାଗଜ ସେହି ରାଜନୈତିକ ଆକ୍ରମଣର ମାଧ୍ୟମ ପାଲଟିଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋଦୀଙ୍କ ବିକାଶମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଗୁଜରାଟର ପ୍ରଗତି ଗୌଣ ଥିଲା, କେବଳ ସନ୍ଦେହ ଓ ନକାରାତ୍ମକତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ହିଁ ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ବାଦିକତାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଲଟିଥିଲା।
ସାମ୍ବାଦିକତାର ନୂଆ ଧାରା: ଗାଳିଗୁଲଜ ଓ ଅପପ୍ରଚାର
ସେହି ସମୟରେ ରାଜଦୀପ ସରଦେଶାଇ, ବରଖା ଦତ୍ତ ଏବଂ କରଣ ଥାପରଙ୍କ ଭଳି କିଛି ବରିଷ୍ଠ ସାମ୍ବାଦିକ ମୋଦୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଟୋନ୍ (Accusatory Tone) ବ୍ୟବହାର କରି ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ନୂଆ ଧାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଶୈଳୀକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କର ଜୁନିୟରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣେଇଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ଗାଳିଗୁଲଜ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆକ୍ଷେପ ସାମ୍ବାଦିକତାର ଏକ ସାଧାରଣ ଅଂଶ ପାଲଟିଗଲା।
ଏହା କୌଣସି ସମାଲୋଚନା ନ ଥିଲା, ବରଂ ମୋଦୀଙ୍କୁ ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ଏକଘରକିଆ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅଭିଯାନ ବା ଟୁଲକିଟ୍ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୨୦୧୪ରେ ଯେତେବେଳେ ଭାରତର ସାଧାରଣ ଜନତା ମୋଦୀଙ୍କୁ ବିପୁଳ ସଂଖ୍ୟାରେ ସମର୍ଥନ କରି ଶାସନ ଗାଦିରେ ବସାଇଲେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଲୁଟିଏନ୍ସ ମିଡିଆ ଓ ଖାନ୍ ମାର୍କେଟ୍ ଗ୍ୟାଙ୍ଗ ଆହୁରି ସଂଗଠିତ ହୋଇ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
‘ଡାର୍ଭୋ’ ଟାକ୍ଟିକ୍ସ (DARVO Tactics) ର ପ୍ରୟୋଗ
ଏହି ଗଣମାଧ୍ୟମ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମୋଦୀଙ୍କ ଭାବମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ମନୋବିଜ୍ଞାନର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ DARVO Tactics କୁହାଯାଏ:
• D – Deny (ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା): ମୋଦୀଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତୁ, କିନ୍ତୁ କୁହନ୍ତୁ ଯେ ଆମେ ତ କେବଳ ସାମ୍ବାଦିକତା କରୁଛୁ।
• A – Attack (ଆକ୍ରମଣ କରିବା): ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦେଶ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାରୁ ସେ ପ୍ରତିଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଟି ସକାରାତ୍ମକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଲଗାତାର ସମାଲୋଚନା କରନ୍ତୁ।
• RVO – Reverse Victim and Offender (ପୀଡ଼ିତ ଏବଂ ଅପରାଧୀର ଭୂମିକା ବଦଳାଇବା): ନିଜେ ଭୁଲ୍ ଖବର ପ୍ରସାରଣ କରିବା ପରେ ଯଦି ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେମାନେ ନିଜକୁ ପୀଡ଼ିତ ସଜାଇ “ପ୍ରେସ୍ ଫ୍ରିଡମ୍” ବା ଗଣମାଧ୍ୟମର ସ୍ୱାଧୀନତା ବିପନ୍ନ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି।
ସାଂସ୍କୃତିକ ହୀନମନ୍ୟତା ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର
ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ କୌଣସି ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ପରିବାର କିମ୍ବା ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ ଏଲିଟ୍ (Elite) ପୃଷ୍ଠଭୂମିରୁ ଆସିନାହାନ୍ତି। ସେ ଜଣେ ସାଧାରଣ ପରିବାରରୁ ଏବଂ ନିଜ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟ ସହ ଆସିଥିବାରୁ ଏହି କ୍ଲବ୍ ସେମାନଙ୍କର ଅହଂକାରକୁ ସହ୍ୟ କରିପାରେନାହିଁ। ତେଣୁ ସେମାନେ ମୋଦୀଙ୍କ ହିନ୍ଦୁ ସଂସ୍କୃତିର ପୁନରୁଦ୍ଧାର, ରାମ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କିମ୍ବା ଜାତୀୟତାବାଦୀ ନୀତିକୁ ସବୁବେଳେ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ବୋଲି ଚିତ୍ରଣ କରିଆସିଛନ୍ତି।
ଏପରିକି ବିବିସି (BBC), ଦ ଗାର୍ଡିଆନ୍, କିମ୍ବା ନ୍ୟୁୟର୍କ ଟାଇମ୍ସ ଭଳି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଯେତେବେଳେ ଭାରତକୁ ବଦନାମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଆମ ଦେଶର କିଛି ମିଡିଆ ହାଉସ୍ ମୋଦୀ ବିରୋଧ ଜେଦ୍ରେ ସେହି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରୋପାଗାଣ୍ଡାର ଅଂଶ ପାଲଟିଯାଆନ୍ତି। ବାହାନା ମୋଦୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ନିଶାନା ହେଉଛି ଭାରତର ବଢୁଥିବା ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ଅର୍ଥନୀତି ।
ଗଣମାଧ୍ୟମ ଯେତେବେଳେ ଅଭିଯୋଗ କରେ ଯେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ସେସ୍ ଦେଉନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ପ୍ରେସ୍ କନଫରେନ୍ସ କରୁନାହାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଆଙ୍ଗୁଠି ଉଠାନ୍ତି ନାହିଁ। ମୋଦୀ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଏହି ପ୍ରୋପାଗାଣ୍ଡାକୁ ଏଡାଇ ସିଧାସଳଖ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ (X, YouTube, Facebook) ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛନ୍ତି।
ଗତ ମେ ୧୫ର ଘଟଣା ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି ଯେ, ଗଣମାଧ୍ୟମର ପକ୍ଷପାତ ଦେଶ ପାଇଁ କେତେ ମାରାତ୍ମକ ହୋଇପାରେ। ମୋଦୀଙ୍କ ଉପରେ ଏଭଳି କ୍ରମାଗତ ଆକ୍ରମଣ ସେମାନଙ୍କର ସାମ୍ବାଦିକତା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ସମ୍ପାଦକୀୟ ଭୀରୁତା (Editorial Cowardice) ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ହୀନମନ୍ୟତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।
ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବଂ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଭୂମିକା ଉପରେ ଆପଣଙ୍କର ଚିନ୍ତାଧାରା କଣ? ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରୋପାଗାଣ୍ଡା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ଆପଣ କିଭଳି ଦେଖନ୍ତି? ଆମକୁ କମେଣ୍ଟ କରି ନିଶ୍ଚୟ ଜଣାନ୍ତୁ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/will-dhoni-bid-farewell-to-ipl-today-csk-final-match/
