ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବ ଶିମିଳିପାଳ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପରେ ବଂଶବୃଦ୍ଧି ଓ ଜିନ୍ ବିବିଧତା ବଢ଼ାଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରୁ ଅଣାଯାଇଥିବା ବାଘୁଣୀ ‘ଯମୁନା’ର ବେକରୁ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ରେଡିଓ କଲାର୍ କଢ଼ାଯିବ। ଦୀର୍ଘ ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ମାସ ଧରି ଏହି ରେଡିଓ କଲାର୍ର ବ୍ୟାଟେରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସରିଯାଇଥିବାରୁ ଏହା କୌଣସି ଟ୍ରାକିଂ ସିଗ୍ନାଲ୍ ଦେଉନାହିଁ। ଫଳରେ ସାଟେଲାଇଟ୍ ବା ଭିଏଚ୍ଏଫ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଜରିଆରେ ବାଘୁଣୀର ଗତିବିଧି ଜାଣିବା ସମ୍ଭବ ହେଉନାହିଁ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଶିମିଳିପାଳ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ବାଲେଶ୍ୱର ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ବନଖଣ୍ଡକୁ ତାର ରେଡିଓ କଲାର୍ ଖୋଲିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
କିପରି ହେବ ରେଡିଓ କଲାର୍ ଅପସାରଣ?
ସାଧାରଣତଃ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ଦେହରୁ କୌଣସି ଉପକରଣ କାଢ଼ିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚେତକ ବା ଟ୍ରାଙ୍କୁଲାଇଜ୍ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ମାତ୍ର ‘ଯମୁନା’ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିବ ନାହିଁ ବୋଲି ବନ ବିଭାଗ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି:
ରିମୋଟ୍ ଅନ୍ଲକ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା :
ଯମୁନାର ବେକରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ଉନ୍ନତମାନର ରେଡିଓ କଲାର୍ରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ‘ଡ୍ରପ୍-ଅଫ୍’ ମେକାନିଜିମ୍ ରହିଛି। ବ୍ୟାଟେରି ସରିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଡିଭାଇସ୍ ଭିତରେ ଥିବା ସ୍ୱଳ୍ପ ଶକ୍ତି ସାହାଯ୍ୟରେ ରିମୋଟ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ସିଗ୍ନାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ କଲାର୍ଟି ନିଜେ ଖୋଲି ତଳେ ଖସିପଡ଼ିବ।
ବାଘୁଣୀକୁ କୌଣସି କ୍ଷତି ନାହିଁ :
ଏହି ଉପକରଣଟି ବାଘୁଣୀର ଶାରୀରିକ ଗଠନକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ଯଦି କଲାର୍ ବାହାର କରିବାରେ ସାମାନ୍ୟ ବିଳମ୍ବ ମଧ୍ୟ ହୁଏ, ତଥାପି ବାଘୁଣୀକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାର ଆଘାତ କିମ୍ବା ଶାରୀରିକ ଅସୁବିଧା ହେବାର ଆଶଙ୍କା ନାହିଁ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଛନ୍ତି।
ଫିଲ୍ଡ ଷ୍ଟାଫ୍ ସଂଗ୍ରହ କରିବେ :
କଲାର୍ଟି ଖୋଲି ତଳେ ପଡ଼ିବା ପରେ ବନ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ଯାଇ ତାହାକୁ ଜବତ କରିନେବେ।
କିଭଳି ଚାଲିଛି ଯମୁନାର ନିରୀକ୍ଷଣ?
ରେଡିଓ କଲାର୍ ଅଚଳ ହୋଇପଡ଼ିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ବନ ବିଭାଗ ବାଘୁଣୀ ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖିଛି।
1. ପରୋକ୍ଷ ସଙ୍କେତ ଆଧାରରେ ଟ୍ରାକିଂ : ବନ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ ପ୍ରାୟ ଏକ ସପ୍ତାହ ପୂର୍ବରୁ ଯମୁନାର ପାଦଚିହ୍ନ ଏବଂ ଶିକାର କରିଥିବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଥିଲା। ବନ କର୍ମଚାରୀମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଜଙ୍ଗଲରେ ପାଟ୍ରୋଲିଂ କରି ଏହିସବୁ ପ୍ରମାଣ ସଂଗ୍ରହ କରୁଛନ୍ତି।
2. କ୍ୟାମେରା ଟ୍ରାପ୍ରେ ଫଟୋ : ପ୍ରାୟ ଦେଢ଼ ମାସ ତଳେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଲାଗିଥିବା ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ କ୍ୟାମେରା ଟ୍ରାପ୍ ରେ ଯମୁନାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିତ୍ର କଏଦ ହୋଇଥିଲା। ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁସ୍ଥ ଏବଂ ସକ୍ରିୟ ଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।
3. କୁଲଡିହା ଜଙ୍ଗଲରେ ନିଜ ଇଲାକା : ୨୦୨୪ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨୮ ତାରିଖରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ତାଡୋବା-ଅନ୍ଧାରୀ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପରୁ ଯମୁନାକୁ ଅଣାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ନଭେମ୍ବର ୯ରେ ତାକୁ ଶିମିଳିପାଳ କୋର୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଛଡ଼ାଯାଇଥିଲା। ମାତ୍ର ସେଠାରୁ ବାହାରି ସେ କୁଲଡିହା ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲା ଏବଂ ୨୦୨୪ ଡିସେମ୍ବରରୁ କୁଲଡିହା ଜଙ୍ଗଲରେ ହିଁ ନିଜର ସ୍ଥାୟୀ ଇଲାକା ଗଠନ କରି ବସବାସ କରୁଛି।
/odishatv/media/media_files/2026/09/23/gemini_generated_image_5xiwfc5xiwfc5xiw-2026-09-23-11-09-28.png)
ବାଘୁଣୀ ‘ଜିନତ’ ସଫଳତା ପରେ ନୂଆ ପଦକ୍ଷେପ
ଶିମିଳିପାଳକୁ ଆସିଥିବା ଅନ୍ୟତମ ବାଘୁଣୀ ‘ଜିନତ’ ନିକଟରେ ଚାରୋଟି ଶାବକ ଜନ୍ମ ଦେଇ ଶିମିଳିପାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଖାପଖୁଆଇ ସାରିଛି। ତେଣୁ ଜିନତର ରେଡିଓ କଲାର୍ ମଧ୍ୟ କାଢ଼ିବା ପାଇଁ ବନ ବିଭାଗ ପୂର୍ବରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇସାରିଛି। ଯମୁନା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାବକ ଜନ୍ମ ଦେଇନଥିବାରୁ ପ୍ରଥମେ ତାର କଲାର୍ ରଖି ଟ୍ରାକ୍ କରିବାକୁ ବିଭାଗ ଚାହୁଁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବ୍ୟାଟେରି ସରିଯିବା ପରେ ଏବେ ତାହାକୁ କାଢ଼ିବା ହିଁ ଏକମାତ୍ର ବିକଳ୍ପ ପାଲଟିଛି।
ଓଡ଼ିଶାରେ ମହାବଳ ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଶିମିଳିପାଳର କଳାବାଘଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତଃପ୍ରଜନନ ରୋକିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଓ ଏନ୍ଟିସିଏର ଅନୁମୋଦନ କ୍ରମେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ଅନ୍ତଃରାଜ୍ୟ ବାଘ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ଅଭିଯାନ ସଫଳ ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି। ଯମୁନାର ରେଡିଓ କଲାର୍ ଖୋଲିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ବନ କର୍ମଚାରୀମାନେ କୁଲଡିହା ଜଙ୍ଗଲରେ ନିରନ୍ତର ପାଟ୍ରୋଲିଂ ଜାରି ରଖି ତାର ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବେ ବୋଲି ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀମାନେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
