ଆଧୁନିକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ପୁରୁଣା ପ୍ରଶ୍ନ ପୁଣି ଥରେ ନୂଆ ରୂପରେ ଉଭା ହୋଇଛି: ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରକୃତ ଶତ୍ରୁ କିଏ? ସାମ୍ନା ପଟେ ଥିବା ବିରୋଧୀ ଦଳ, ନା ପଛପଟୁ ଛୁରି ଚଳାଉଥିବା ନିଜ ଦଳର ସହକର୍ମୀ? ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ରାଜନୈତିକ ଦଳ ‘ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ’ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଟି ଆଜି ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ। ଯେଉଁ ସମୟରେ ଦଳକୁ ସଂଗଠିତ ହୋଇ ବିରୋଧୀଙ୍କ ସହ ଲଢ଼ିବା କଥା, ସେହି ସମୟରେ କଂଗ୍ରେସ ଶାସିତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଚାଲିଥିବା ‘କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର’ ଦଳର ଭବିଷ୍ୟତ ପ୍ରତି ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। କର୍ଣ୍ଣାଟକରୁ ତେଲେଙ୍ଗାନା ଏବଂ ହିମାଚଳରୁ ଓଡ଼ିଶା— ସବୁଠି ଗୋଟିଏ ଚିତ୍ର: ନେତା ବଡ଼, ଦଳ ଗୌଣ।
କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଶକ୍ତି ସଂଘର୍ଷ: ସୁଶାସନ ନା ଗୁପ୍ତଚରଗିରି?
କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ କଂଗ୍ରେସର ବିପୁଳ ବିଜୟ ପରେ ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା ଯେ ରାଜ୍ୟରେ ଏକ ସ୍ଥିର ସରକାର ଚାଲିବ। କିନ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ସିଦ୍ଧାରାମୈୟା ଏବଂ ଉପ-ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଡି.କେ. ଶିବକୁମାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରଶାସନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲାଣି। ନିକଟରେ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ଚିଫ୍ଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଇବା ଘଟଣା ଏହି ଗୃହଯୁଦ୍ଧର ସବୁଠାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ।
ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି ଯେ, ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ବିଭାଗ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଜ ସରକାରର ଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନେତା ଡି.କେ. ଶିବକୁମାରଙ୍କ ଗତିବିଧି ବିଷୟରେ ସଠିକ୍ ରିପୋର୍ଟ ଦେବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲେ। ଯଦି ଜଣେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଜ ଉପ-ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ପାଇଁ ଗୁପ୍ତଚର ବିଭାଗର ସାହାଯ୍ୟ ନେବାକୁ ପଡ଼ୁଛି, ତେବେ ସେହି ସରକାରରେ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି କେତେ ବିଶ୍ୱାସ ଥିବ, ତାହା ସହଜରେ ଅନୁମେୟ। ଏହା କେବଳ ଦୁଇ ନେତାଙ୍କ ଲଢ଼େଇ ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରଶାସନିକ କଳର ଅପବ୍ୟବହାର। ରାଜ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଅପରାଧ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଭାଗ ଯଦି ଦଳୀୟ କନ୍ଦଳର ମାଧ୍ୟମ ସାଜେ, ତେବେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା କାହା ଭରସାରେ?
ତେଲେଙ୍ଗାନା ଓ ହିମାଚଳ: ପ୍ରଶାସନିକ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରର ନୂଆ ପର୍ଯ୍ୟାୟ
ଏହି ସଂକ୍ରମଣ କେବଳ କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ତେଲେଙ୍ଗାନାରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନିଜ କ୍ୟାବିନେଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ନକାରାତ୍ମକ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି। ‘ତେଲେଙ୍ଗାନା ଟୁଡେ’ ପରି ଖବରକାଗଜରେ ପ୍ରକାଶିତ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ନିଜ ସହକର୍ମୀଙ୍କ ବଢ଼ୁଥିବା ପ୍ରଭାବକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆଖିରେ ଖରାପ କରିବା ପାଇଁ ଏଭଳି ରଣନୀତି ଆପଣାଯାଉଛି।
ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିତି ସମାନ। ସରକାର ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ହାଇକମାଣ୍ଡଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଦଖଲ ଦେବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ଯେଉଁ ସମୟରେ ରାଜ୍ୟର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ବିକାଶମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେବା କଥା, ସେ ସମୟରେ କେଉଁ ନେତା କେଉଁ କ୍ୟାମ୍ପର, ତାହାକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର୍ ଧରୁଛି।
ଇତିହାସର ପୁନରାବୃତ୍ତି: କଂଗ୍ରେସର ପୁରୁଣା ରୋଗ
କଂଗ୍ରେସର ଏହି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କନ୍ଦଳ କୌଣସି ନୂଆ ଘଟଣା ନୁହେଁ। ଦଳର ଇତିହାସ ପୃଷ୍ଠା ଓଲଟାଇଲେ ଦେଖାଯାଏ ଯେ, ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ଏହି କ୍ୟାମ୍ପ ରାଜନୀତି ଦଳକୁ ରସାତଳକୁ ନେଇଯାଇଛି:
ରାଜସ୍ଥାନ: ଅଶୋକ ଗେହଲଟ୍ ଏବଂ ସଚିନ ପାଇଲଟ୍ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବିବାଦ ଦଳକୁ କ୍ଷମତାରୁ ଦୂରେଇ ରଖିବାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କଲା। ‘ଜାଦୁଗର’ ଏବଂ ‘ଯୁବ ନେତୃତ୍ୱ’ର ଏହି ଲଢ଼େଇରେ ଶେଷରେ ଜନତାଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ହାରିଲା କଂଗ୍ରେସ।
ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ: ହରିଶ ରାୱତ ଏବଂ ଏନ.ଡି. ତିୱାରୀଙ୍କ ସମୟରୁ ଚାଲିଆସୁଥିବା ଗୋଷ୍ଠୀ କନ୍ଦଳ ଆଜି ବି ଦଳକୁ ସ୍ଥିର ହେବାକୁ ଦେଉନାହିଁ।
ହରିୟାଣା: କୁମାରୀ ସେଲଜା ଏବଂ ଭୂପିନ୍ଦର ସିଂହ ହୁଡାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମତାନ୍ତର କାରଣରୁ ନିକଟ ଅତୀତରେ ଦଳ ଅତି ନିକଟରୁ ବିଜୟ ହାତଛଡ଼ା କରିଛି।
ଓଡ଼ିଶା: ଓଡ଼ିଶା କଂଗ୍ରେସର ଅବସ୍ଥା ତ ଆହୁରି ଜଟିଳ। ଭକ୍ତ ଦାସ, ପଟ୍ଟନାୟକ ପରିବାର ଏବଂ ଜେନା କ୍ୟାମ୍ପ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବିଭାଜନ ଯୋଗୁଁ ଦଳ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିରେ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନକୁ ଖସି ଆସିଛି। ଜଣେ ନେତା ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହନ୍ତି।
ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ପାଇଁ ଟଣାଓଟରା
କେରଳ ଭଳି ରାଜ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠି ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ପ୍ରକାଶ ପାଇନାହିଁ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ନେତାମାନେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ପାଇଁ ଲବିଂ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେଣି। ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ କଂଗ୍ରେସ ନେତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ‘ଜନସେବା’ ଅପେକ୍ଷା ‘ସତ୍ତା ଦଖଲ’ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯେଉଁଠି ବିଜୟର ନିଶ୍ଚିତତା ନାହିଁ, ସେଠାରେ ପଦବୀ ପାଇଁ ଲଢ଼େଇ କରିବା ଦଳର ହାସ୍ୟାସ୍ପଦ ମାନସିକତାକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି।
କଂଗ୍ରେସ ମୁକ୍ତ ଭାରତ ପାଇଁ କଂଗ୍ରେସ ହିଁ ଦାୟୀ?
ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ କହିଥାନ୍ତି ଯେ, ବିରୋଧୀ ଦଳ କଂଗ୍ରେସକୁ ଯେତିକି କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇ ନାହାନ୍ତି, ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ଷତି କଂଗ୍ରେସ ନେତାମାନେ ନିଜେ କରିଛନ୍ତି। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅହଂକାର ଏବଂ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଦଳର ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ବଳି ଦେବା କଂଗ୍ରେସର ଏକ ପରମ୍ପରା ପାଲଟିଛି। ଯେଉଁ ନେତାମାନେ ଦଳକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା କଥା, ସେମାନେ ନିଜ ନିଜର ଗଡ଼ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ। ଏହି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କନ୍ଦଳର ସିଧାସଳଖ ଫାଇଦା ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଉଠାଉଛନ୍ତି।
ନୈତିକତା ଓ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ପ୍ରଶ୍ନ
ଜଣେ ସାଧାରଣ ଭୋଟର ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଦଳକୁ ଭୋଟ୍ ଦିଏ, ସେ ଆଶା କରେ ଯେ ଏହି ଦଳ ଏକ ସ୍ଥିର ସରକାର ଗଠନ କରିବ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରିବ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସରକାର ଗଠନ ପରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଗୁପ୍ତଚରଗିରି କରନ୍ତି ବା ବଦନାମ କରିବାକୁ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରନ୍ତି, ତେବେ ଜନମତର ଅପମାନ ହୁଏ। ଗଭର୍ଣ୍ଣାନ୍ସ ବଦଳରେ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲେ ରାଜ୍ୟର ବିକାଶ ମନ୍ଥର ହୋଇଯାଏ।
ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆବଶ୍ୟକତା
କଂଗ୍ରେସ ଏବେ ଏକ ସନ୍ଧିକ୍ଷଣରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି। ଯଦି ଦଳର ହାଇକମାଣ୍ଡ ଏହି ଶକ୍ତି ସଂଘର୍ଷକୁ କଡ଼ା ହାତରେ ଦମନ ନକରନ୍ତି, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଦଳର ସ୍ଥିତି ଆହୁରି ଦୁର୍ବଳ ହେବ। ନେତାମାନଙ୍କୁ ବୁଝିବାକୁ ହେବ ଯେ, ଯଦି ଦଳ ନରହେ ତେବେ ସତ୍ତା କେଉଁଠୁ ଆସିବ?
ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— କଂଗ୍ରେସ କେବେ ଏହି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କନ୍ଦଳରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବ? ଜନତା କେବଳ ବିବାଦ ନୁହେଁ, ବିକାଶ ଚାହାଁନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦଳ ନିଜ ପରିବାରକୁ ସମ୍ଭାଳି ପାରୁନାହିଁ, ସେ ଦେଶ ବା ରାଜ୍ୟକୁ କିପରି ସମ୍ଭାଳିବ, ତାହା ଏବେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ। ଆପଣଙ୍କୁ କ’ଣ ଲାଗୁଛି, କଂଗ୍ରେସର ଏହି ଗୃହଯୁଦ୍ଧ କ’ଣ ଶେଷ ହେବ, ନା ଏହା ହିଁ ଦଳର ପତନର କାରଣ ସାଜିବ?
AlsoRead; https://purvapaksa.com/why-is-mamata-banerjee-pressing-the-evm-panic-button/
