ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଏବେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ବାରମ୍ବାର ଉଠୁଛି। ଯଦି ବିରୋଧୀ ଦଳର ବଡ଼ ବଡ଼ ନେତାମାନେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଦଳ ଛାଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହା କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେବ କି? ନା ଏହା ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ପୁନର୍ଗଠନର ସଙ୍କେତ?
ରାଜନୀତିରେ ଇସ୍ତଫା କେବେ ବି ସାଧାରଣ ଘଟଣା ନୁହେଁ। ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ଦଳର ଦୀର୍ଘଦିନର ମୁହଁ, ସଂଗଠନର ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ନେତା କିମ୍ବା ଲୋକପ୍ରିୟ ଚେହେରା ହଠାତ୍ ଦଳ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ଗୋଟିଏ ପଦ ଖାଲି ହେବାରେ ସୀମିତ ରହେନାହିଁ। ସମଗ୍ର ସଂଗଠନର ମନୋବଳ, କର୍ମୀଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଧାରଣା ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥାଏ।
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଏପରି ଘଟଣା ଘଟିଲେ ବିରୋଧୀ ଶିବିର ପାଇଁ ଏହା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସଙ୍କଟ ହେବ କି?
ପ୍ରଥମେ ବୁଝିବା ଦରକାର, କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ଦଳ କେବଳ ତାହାର ସଭାପତି କିମ୍ବା ମୁଖପାତ୍ର ଉପରେ ଚାଲେନାହିଁ। ଗୋଟିଏ ଦଳର ଶକ୍ତି ତାହାର ସଂଗଠନ, ବୁଥ୍ ସ୍ତରର କର୍ମୀ, ଜିଲ୍ଲା ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ଭୋଟରଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଦଳର ଅଭିଜ୍ଞ ନେତାମାନେ ବାହାରିବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ—ଦଳ ଭିତରେ କ’ଣ ଚାଲିଛି?
କୌଣସି ଦଳରେ ଏକାଧିକ ହାଇ-ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ଇସ୍ତଫା ସାଧାରଣତଃ ତିନୋଟି ସମ୍ଭାବନାକୁ ସୂଚାଇପାରେ।
ପ୍ରଥମ—ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅସନ୍ତୋଷ।
ଦ୍ୱିତୀୟ—ନେତୃତ୍ୱକୁ ନେଇ ମତଭେଦ।
ତୃତୀୟ—ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ନୂଆ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ।
ଏହି ତିନୋଟି ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ କାରଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଦଳର ଭବିଷ୍ୟତ ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ।
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଅନେକ ସମୟରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଇସ୍ତଫାକୁ ଲୋକେ ଦଳର ପତନ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଇତିହାସ କହୁଛି, କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନୂଆ ପିଢ଼ିର ନେତୃତ୍ୱକୁ ସୁଯୋଗ ଦେଇଛି। ପୁରୁଣା ଗୋଷ୍ଠୀବାଦ କମିଛି, ନୂଆ ମୁହଁ ଆଗକୁ ଆସିଛନ୍ତି ଏବଂ ଦଳ ପୁଣି ନିଜକୁ ସଜାଇଛି।
ତେଣୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଇସ୍ତଫା ସବୁବେଳେ ଦୁର୍ବଳତାର ପ୍ରତୀକ କି? ନା କେବେ କେବେ ଏହା ପୁନର୍ଗଠନର ଆରମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ?
ରାଜନୀତିରେ ‘ପାୱାର ଭ୍ୟାକୁଅମ୍’ ବା କ୍ଷମତାର ଖାଲି ସ୍ଥାନ ସବୁଠାରୁ ବିପଦଜନକ ପରିସ୍ଥିତି। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନେତା ଦଳ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେହି ସ୍ଥାନକୁ କିଏ ପୂରଣ କରିବ? କିଏ ଜିଲ୍ଲା ସଂଗଠନକୁ ଧରି ରଖିବ? କିଏ କର୍ମୀଙ୍କୁ ଏକାଠି କରିବ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଯଦି ଦଳ ପାଖରେ ନଥାଏ, ତେବେ ସଂଗଠନ ଦୁର୍ବଳ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିଯାଏ।
ଅନ୍ୟପଟେ, ଯଦି ଦଳ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ, ତେବେ ସେହି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ସହଜରେ ସମ୍ଭାଳିପାରେ।
ଆଜିର ରାଜନୀତି କେବଳ ରାଲି କିମ୍ବା ସଭାରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ, ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଚାର, ଜନମତ ଏବଂ ମିଡିଆ ନ୍ୟାରେଟିଭ୍ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ନେଉଛି। ତେଣୁ ଜଣେ ବଡ଼ ନେତାଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଘଟିଲେ ସେହି ଘଟଣା ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟବ୍ୟାପୀ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ହୋଇଯାଏ।
ଏହାର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଉପରେ ନୁହେଁ, ସାଧାରଣ ଭୋଟରଙ୍କ ମନୋବୃତ୍ତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼େ। କେହି ଏହାକୁ ଦଳର ଦୁର୍ବଳତା ବୋଲି ଦେଖନ୍ତି, ଆଉ କେହି ଏହାକୁ ନୂଆ ଆରମ୍ଭର ସୁଯୋଗ ବୋଲି ମାନନ୍ତି।
୨୦୨୬ ଓ ତାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜନୀତିକୁ ଦେଖିଲେ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ—ସଂଗଠନ ଯେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିର୍ବାଚନରେ ସେତେ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନର ସମ୍ଭାବନା। କେବଳ ଲୋକପ୍ରିୟ ଚେହେରା ଥିଲେ ହେବ ନାହିଁ; ସେହି ଚେହେରାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ମଜବୁତ ଟିମ୍ ମଧ୍ୟ ଦରକାର।
ଯଦି କୌଣସି ବିରୋଧୀ ଦଳରେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ନେତାମାନେ ବାହାରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ସଂଗଠନ ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ନୂଆ ନେତୃତ୍ୱ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ରାଜନୀତିରେ ସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଧୁ ନାହାନ୍ତି, ସ୍ଥାୟୀ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି। ସ୍ଥାୟୀ ହେଉଛି କେବଳ ସ୍ୱାର୍ଥ, ପରିସ୍ଥିତି ଓ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ। ତେଣୁ ଆଜି ଯିଏ ଗୋଟିଏ ଦଳରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ କାଲି ଅନ୍ୟ ଦଳରେ ଥାଇପାରନ୍ତି। ଏହା ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ନୂଆ କଥା ନୁହେଁ।
ଏହି କାରଣରୁ, କୌଣସି ଇସ୍ତଫାକୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଘଟଣା ଭାବରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ତାହାର ପଛରେ ଥିବା କାରଣ, ସମୟ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବକୁ ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ସାଧାରଣ ଭୋଟର କ’ଣ ଚାହାନ୍ତି?
ଭୋଟର ସାଧାରଣତଃ ସ୍ଥିରତା, ସ୍ପଷ୍ଟ ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ବିକଳ୍ପ ଚାହାନ୍ତି। ଯଦି କୌଣସି ଦଳ ନିଜ ଭିତରର ସମସ୍ୟାକୁ ସମାଧାନ କରିପାରେନାହିଁ, ତେବେ ସେହି ଦଳ ଲୋକଙ୍କୁ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଦେବାରେ କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରିପାରେ।
କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେହି ଦଳ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ସକାରାତ୍ମକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ନୂଆ ମୁହଁକୁ ସୁଯୋଗ ଦେଏ ଏବଂ ସଂଗଠନକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରେ, ତେବେ ସେହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭବିଷ୍ୟତରେ ତାହାର ଶକ୍ତି ହୋଇପାରେ।
ତେଣୁ ହାଇ-ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ଇସ୍ତଫାକୁ କେବଳ ସନସନି ଭାବରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ସଙ୍କେତ ଭାବରେ ଦେଖିବା ଦରକାର। ଏହା ଦଳକୁ ଦୁର୍ବଳ ମଧ୍ୟ କରିପାରେ, ପୁଣି ନୂଆ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରେ। ସବୁକିଛି ନିର୍ଭର କରିବ ନେତୃତ୍ୱର ନିଷ୍ପତ୍ତି, ସଂଗଠନର କ୍ଷମତା ଏବଂ କର୍ମୀଙ୍କ ଏକତା ଉପରେ।
ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ପରିଦୃଶ୍ୟ କେଉଁ ଦିଗକୁ ଯିବ, ତାହା ସମୟ କହିବ। କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ କଥା ନିଶ୍ଚିତ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆରମ୍ଭ ଛୋଟ ଛୋଟ ଘଟଣାରୁ ହୋଇଥାଏ। ଏବଂ ସେହି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିପାରିଲେ ହିଁ ଆଗାମୀ ରାଜନୀତିର ଦିଗ ସମ୍ପର୍କରେ ଆମେ ସଠିକ୍ ଆକଳନ କରିପାରିବା।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/ruling-party-slams-opposition-tells-them-to-think-about-their-tenure/
