ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଗତିକୁ ମାପିବା ପାଇଁ ଆଜିକାଲି ଯେଉଁ ମାନସିକତା ଦେଖାଯାଉଛି, ତାହା ଗଭୀର ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ। ଅନେକ ତଥାକଥିତ ବିଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି, ନୀତିନିର୍ଦ୍ଧାରକ ଏବଂ ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ର ସମୀପରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେତେବେଳେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ଭୋଜନାଳୟ, ମଦିରାଳୟ, ଶପିଂ ମଲ୍ ଓ ସହରୀୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଛି ପ୍ରଗତିର ମାପକାଠି। ସେତେବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ- ଏହି ପ୍ରଗତି କାହା ପାଇଁ? କେଉଁ ଅର୍ଥନୀତିର ଉପରେ ଏହା ଗଢ଼ା ହୋଇଛି? ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ—ଏହି ପ୍ରଗତି କେତେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ? ଓଡ଼ିଶା ଏକ କୃଷିପ୍ରଧାନ ରାଜ୍ୟ। ଏଠାରେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବିକା ସିଧାସଳଖ କିମ୍ବା ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ କୃଷି ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସତ୍ୟକୁ ଅନୁଦେଖା କରି ଯଦି ଆମେ ପ୍ରଗତିର ସୂଚକ ଭାବରେ କେବଳ ମଦିରାଳୟ ଖୋଲିବାର ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିବାକୁ ଦେଖୁଛୁ, ତେବେ ସେହି ମାନସିକତା ଆମ ରାଜ୍ୟର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାର ମୂଳ କାରଣ ହୋଇଉଠୁଛି।
ପ୍ରଗତିର ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣା
ଆଧୁନିକ ଭାରତର ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ “ଖର୍ଚ୍ଚ”କୁ ପ୍ରଗତି ସହିତ ସମାନ କରାଯାଉଛି। ଯେଉଁଠି ଅଧିକ ଲୋକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠି ଅର୍ଥନୀତି ଚାଲୁଛି-ଏହା ଏକ ଆର୍ଥିକ ସୂତ୍ର। କିନ୍ତୁ ଏହି ସୂତ୍ରର ଆଧାର ହେଉଛି “ସମ୍ବଳ”। ଖର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ଟଙ୍କା ଆସିବ କେଉଁଠୁ? ଯଦି ଉତ୍ପାଦନ ନାହିଁ, ଆୟ ନାହିଁ ତେବେ ଖର୍ଚ୍ଚ କେବଳ ଋଣ, ଆସକ୍ତି ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସମତାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ। ଓଡ଼ିଶାରେ ମଦିରାଳୟ ବଢ଼ୁଛି, କିନ୍ତୁ କୃଷି ଉତ୍ପାଦନର ବୃଦ୍ଧି ସେହି ହାରରେ ହେଉନାହିଁ। ଏହାର ଅର୍ଥ- ଯେଉଁ ଖର୍ଚ୍ଚ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେହି ଖର୍ଚ୍ଚର ମୂଳ ଉତ୍ସ ଦୃଢ଼ ନୁହେଁ। ଏହା ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଚମକ, ଯାହା ଭିତରେ ଲୁଚିଥାଏ ଗଭୀର ଆର୍ଥିକ ଅସୁସ୍ଥତା।
ଜଳସେଚନ: ଅଣଦେଖା ହେଉଥିବା ମୂଳଭିତ୍ତି
କୃଷିର ମୂଳ ଆଧାର ହେଉଛି ଜଳ। ଓଡ଼ିଶା ପରି ରାଜ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ପ୍ରଚୁର, ସେଠି ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବତା ହେଉଛି- ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳ ଆଜି ମଧ୍ୟ ବର୍ଷାର ଭରସାରେ ଚାଷ କରୁଛନ୍ତି। ଏକ ଭଲ ବର୍ଷା ହେଲେ ଚାଷୀ ଖୁସି, ଖରା ହେଲେ ସେ ଧ୍ୱଂସ। ଜଳସେଚନରେ ନିବେଶ କରିବା ମାନେ କେବଳ କୃଷିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ଗ୍ରାମୀଣ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ସକ୍ଷମ କରିବା। ଏହା ଆୟ ବଢ଼ାଏ, ରୋଜଗାର ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଏବଂ ସହରମୁଖୀ ପ୍ରବାସକୁ ରୋକେ। ଏହି ସତ୍ୟ ସବୁ ଜଣା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜଳସେଚନ ଯୋଜନା ଆଜି ବି ନୀତିନିର୍ଦ୍ଧାରଣର ପ୍ରାଥମିକତା ତାଲିକାରେ ପଛକୁ ଚାଲିଯାଉଛି।
ମଦିରାଳୟ ନୀତି: ଆୟ ନା ଆସକ୍ତି?
ରାଜ୍ୟ ସରକାରମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ ମଦ ବିକ୍ରୟକୁ ରାଜସ୍ୱର ଏକ ସହଜ ଉତ୍ସ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି। ଏହା ତତ୍କାଳିକ ଭାବରେ ଟଙ୍କା ଆଣିଦିଏ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଟଙ୍କାର ସାମାଜିକ ମୂଲ୍ୟ କେତେ? ଗ୍ରାମୀଣ ପରିବାରରେ ମଦାସକ୍ତି ବଢ଼ିଲେ ଆୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ପରିବାର ଭାଙ୍ଗେ, ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅବହେଳିତ ହୁଏ। ଏହା କେବଳ ନୈତିକ ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରଶ୍ନ। ଯେଉଁ ଟଙ୍କା କୃଷି, ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ନିବେଶ ହେବା ଉଚିତ, ସେହି ଟଙ୍କା ଯଦି ମଦରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ, ତେବେ ଦୀର୍ଘକାଳରେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭରେ ନୁହେଁ, କ୍ଷତିରେ ଯାଏ।
ଖର୍ଚ୍ଚ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ପାଦନ
ଅର୍ଥନୀତିର ସରଳ ସୂତ୍ର- ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ପାଦନ, ପରେ ଖର୍ଚ୍ଚ। ଯଦି ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ପାଖରେ ଅର୍ଥ ନାହିଁ, ସେ କାର କିଣିବେ କେଉଁଠୁ? ମଦ ପିଇବେ କେଉଁଠୁ? ଋଣ ନେଇ? ସେହି ଋଣ ଶେଷରେ ଏକ ଆର୍ଥିକ ଫାଦରେ ପରିଣତ ହୁଏ।
ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଟଙ୍କା ଆସିବାର ସବୁଠୁ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ପନ୍ଥା ହେଉଛି- କୃଷି ଉତ୍ପାଦନର ବହୁଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି। ଏହା ସମ୍ଭବ। ଭୂମି ଅଛି, ଶ୍ରମ ଅଛି, ପାଣି ଅଛି। ଯାହା ନାହିଁ, ସେହିଟା ହେଉଛି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ଦୀର୍ଘଦୃଷ୍ଟି।
ନେତୃତ୍ୱର ଅକ୍ଷମଣୀୟ ଅପାରଗତା
ବର୍ଷକାଳ ଧରି ଯଦି କୃଷି ଉତ୍ପାଦନରେ ଆଶାନୁରୂପ ବୃଦ୍ଧି ହେଉନାହିଁ, ତେବେ ଦାୟିତ୍ୱ କାହାର? ପ୍ରାକୃତିକ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସବୁବେଳେ ଦୋଷ ଦିଆଯାଇପାରେ ନାହିଁ। ଏହା ନେତୃତ୍ୱର ଅପାରଗତାର ପରିଣାମ- ଯେଉଁଠି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ କୃଷି ଯୋଜନାର ସ୍ଥାନରେ ତତ୍କାଳିକ ରାଜସ୍ୱ ଲାଭକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଉଛି।
ଅପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଫୁଟାଣି ଓ ମୂଳ ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ପଳାୟନ
ଆମେ ଅନେକ ସମୟ ଅପ୍ରାସଙ୍ଗିକ କଥାରେ ଫୁଟାଣି ମାରୁଛୁ- କେଉଁ ସହରରେ କେତେ ମଲ୍ ଖୋଲିଲା, କେଉଁଠି କେତେ ମଦିରାଳୟ। କିନ୍ତୁ ଚାଷୀର ଜମିକୁ ପାଣି ପହଞ୍ଚିଲା କି ନାହିଁ, ସେଥିରେ ଆମ ଆଲୋଚନା କମ୍। ଏହି ଫୁଟାଣି ଆମ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ଏକ ପ୍ରକାର ଅନ୍ୟାୟ। କାରଣ ଏହା ମୂଳ ସମସ୍ୟାକୁ ଆଡ଼କୁ ରଖି ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ପ୍ରଗତିର ଦିଗ ବଦଳାଇବାର ସମୟ
ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଗତିକୁ ଯଦି ଆମେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ତେବେ ଭୋଜନାଳୟ ଓ ମଦିରାଳୟକୁ ପ୍ରଗତିର ମାପକାଠି ଭାବରେ ଦେଖିବା ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। କୃଷି, ଜଳସେଚନ, ଗ୍ରାମୀଣ ଉତ୍ପାଦନ- ଏହିଠାରେ ରହିଛି ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ସତ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ମୁକ୍ତିର ପଥ। ନେତାମାନେ ଏହା ବୁଝନ୍ତୁ- ଓଡ଼ିଶାର ଭବିଷ୍ୟତ ମଦିରାଳୟର ଶଟର ଖୋଲାରେ ନୁହେଁ, ଚାଷୀର ଜମିରେ ପାଣି ପହଞ୍ଚିବାରେ ଲୁଚିଥାଏ। ପ୍ରଗତିର ମାପକାଠି ବଦଳାନ୍ତୁ, ନହେଲେ ଇତିହାସ ଆମକୁ କ୍ଷମା କରିବ ନାହିଁ।
• ଓଡ଼ିଶାର କୃଷି ଯୋଗ୍ୟ ଭୂମିର ପ୍ରାୟ ୨୭–୩୫% ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆସିଛି।
• କେତେକ ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଏହାକୁ ପ୍ରାୟ ୨୭.୨୫% ଭାବରେ ଦର୍ଶାଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଲୋକାଲ ଏସି (Directorate of Economics & Statistics) ଡାଟା ଅନୁଯାୟୀ ମାସ୍ ମୋଟ ୪୩.୨୯ ଲକ୍ଷ ହେକ୍ଟର ନିଟ୍ ସୌନ ଏରିଆରେ କେବଳ ୧୧.୭୯ ଲକ୍ଷ ହେକ୍ଟର (୨୭.୨୫%) ଜଳସେଚନ ଥିଲା ବୋଲି ସୂଚିତ ହୋଇଛି।
• ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୂତ୍ରରେ ଓଡ଼ିଶାର ସାଧାରଣ ଚାଷ ଯୋଗ୍ୟ ଭୂମିରେ ପ୍ରାୟ ୩୫% ଜଳସେଚନ ହୋଇଛି ବୋଲି ପ୍ରକାଶ ହୋଇଛି ଯାହା ଆଇଏକେ (exam prep) ଡାଟା ଓ ଅନୁମାନ ଉପରେ ଆଧାରିତ।
• ଏହି ତଥ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ନଜରରେ ରଖିବା ଉଚିତ- ସରକାରୀ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ କେତେକ ବିଭିନ୍ନ ତଥ୍ୟ ଥାଏ, ଯାହା ପ୍ରାୟ ୨୭% ଠାରୁ ୩୫% ମଧ୍ୟରେ ଜଳସେଚନ ହାର ଦର୍ଶାଉଛି।
କାହିଁକି ଏହି ଆଙ୍କଡା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
• ଓଡ଼ିଶା ଏକ ମନ୍ସୁନ ନିର୍ଭର କୃଷି-ରାଜ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାୟ ଅଧିକାଂଶ ଚାଷ ଜଳପରନିର୍ଭର ହେଉଛି।
• ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନ ଥିଲେ ଚାଷ ଉତ୍ପାଦନ, ଦ୍ୱିତୀୟ କୃଷି ଉତ୍ପାଦ ଓ ଆୟ ଉଭୟ ଲୋପ ପାଉଛି।
• ଅଧିକ ଜଳସେଚନ ଥିଲେ ଏହା ଋତୁ ବାହାରେ କୃଷି ଚାଷକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରି ପାରିବ- ଭାବିଷ୍ୟତ ଆୟ ବୃଦ୍ଧି, ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଗ୍ରାମ ଆର୍ଥିକତାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବ।
ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ ଜାତୀୟ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ
ଭାରତର ସାଧାରଣ ଜଳସେଚନ ଆଙ୍କଡା ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ଡାଟା କୁହେ ଯେ ପ୍ରାୟ ୩୬–୩୭% କୃଷିକ୍ଷେତ୍ର ଜଳସେଚିତ। ଏହାଠାରେ ଓଡ଼ିଶାର ହାର ତୁଳନାମୂଳକ ଭାବେ ତଳସ୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ରାଜ୍ୟର ଜଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଚାଷ ଜଳ ନୀତିର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୁନଃ ଆଲୋଚନାରେ ଆଣିଥାଏ।
ସରଞ୍ଜାମ ଓ ନୀତି ଚିନ୍ତା
ଓଡ଼ିଶାର ଜଳସେଚନ ସମସ୍ୟା କେବଳ ପରିସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ନୁହେଁ- ଏହା ରାଜ୍ୟର ଚାଷ ଉତ୍ପାଦନ ଦିଗରେ ଏକ ଗଭୀର ନୀତି ଅଭାବ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଜଳସେଚନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର–ରାଜ୍ୟ ଯୋଜନା, ଟେକ୍ନୋଲଜି ଗ୍ରହଣ, ଡ୍ରିପ୍ ଏବଂ ସୋଲାର ପମ୍ପ ପ୍ରଚାର—ଏହା ସବୁ ଆବଶ୍ୟକ।
also read https://purvapaksa.com/the-wall-of-separation-between-god-and-devotee/
The wall of separation between God and devotee ।। ଭଗବାନ ଓ ଭକ୍ତ ମଝିରେ ପାଢ଼ୀ ପାଚେରୀ
