ଗତ କିଛିଦିନ ହେବ ଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ଯେଉଁସବୁ ଘଟଣାକ୍ରମ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ଯଦି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ସୂତାରେ ବାନ୍ଧି କୌଣସି ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ, ତେବେ ଆମେ କେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିବା? ଆଜି ଆମେ ସେହି ବିଷୟରେ ଖୋଲାଖୋଲି କଥା ହେବା।
କିଛିଦିନ ତଳର ଗୋଟିଏ ଖବରକୁ ଦେଖନ୍ତୁ। ପଞ୍ଜାବର ଏକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଛାତ୍ର ସଂଘ ନିର୍ବାଚନ ହେଲା। ସେଠାରେ କ୍ଷମତାରେ ଅଛି ‘ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି’ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଭାବେ ରହିଛି କଂଗ୍ରେସ। କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା, ଏହି ଦୁଇ ଦଳକୁ ମାତ୍ ଦେଇ ନିର୍ବାଚନ ଜିତିଗଲା ଏବିଭିପି। ପଞ୍ଜାବରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ସେଭଳି କୌଣସି ମଜଭୁତ ସାଙ୍ଗଠନିକ ଆଧାର ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏବିଭିପିର ଏହି ବିଜୟ ଅନେକ କିଛି କହିୁଛି।
ଏହାପରେ ରାଜସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାନୀୟ ପଞ୍ଚାୟତ ନିର୍ବାଚନ ହେଲା। ସେଠାରେ ସିଧାସଳଖ ଲଢ଼େଇ ଥିଲା ବିଜେପି ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ଭିତରେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ସେଠାରେ ଜିତିଲା କିଏ? ସେଠାରେ ଜିତିଲା ‘ବିଜେପି ବିରୋଧୀ ମନୋଭାବ’ କିମ୍ବା ଅସନ୍ତୋଷ, କାରଣ ପ୍ରାୟ ୨୭ ପ୍ରତିଶତ ଭୋଟ୍ ନିର୍ଦ୍ଦଳୀୟ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ଚାଲିଗଲା।
ଏହାପରେ ଆସନ୍ତୁ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଛାତ୍ର ସଂଘ ନିର୍ବାଚନକୁ। ଦେଶର ରାଜଧାନୀରେ, ଯାହାକୁ କି ରାଜନୈତିକ କେନ୍ଦ୍ର କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ କିଛି ନୂଆ ଚେହେରା ଆଜିର ତରୁଣ ପିଢ଼ିଙ୍କ ନାଁରେ ଆଗକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତରେ ମାଟିର ମହକ ସହିତ କୌଣସି ଗଭୀର ସଂପର୍କ ନାହିଁ। ଏମାନେ ସେହି ଲୋକ ଯାହାଙ୍କୁ ଆପଣ ପବନରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ବେଲୁନ୍ ସହିତ ତୁଳନା କରିପାରିବେ। ଏମାନଙ୍କର ହାୱା ଯେତେବେଳେ ଖସିବ, ସେମାନେ ସିଧା ଆସି ମାଟିରେ ପଡ଼ିବେ।
କିନ୍ତୁ ଏମାନଙ୍କର ପଛରେ କିଏ ଥିଲା? ଅରବିନ୍ଦ କେଜ୍ରିୱାଲ ଏବଂ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି, ଯେଉଁମାନେ ପଞ୍ଜାବରେ କ୍ଷମତାରେ ଅଛନ୍ତି। ଆଉ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଘୋଷିତ ଭାବେ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲା କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି। ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ନିଜେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବାସଭବନ ବାହାରେ ଧାରଣାରେ ବସିଲେ, ପାର୍ଲାମେଣ୍ଟ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ଥାନାରେ ଏଫ୍ଆଇଆର୍ କରାଇବା ପାଇଁ ବସିଲେ—ଏସବୁ କାମ ଚାଲିଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ରାଜସ୍ଥାନର କୋଟା, ଯାହା ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କୋଚିଂ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାର କେନ୍ଦ୍ର—ଯେଉଁଠି ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ, ମେଡିକାଲ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଦେଶର କୋଣ ଅନୁକୋଣରୁ ପିଲାମାନେ ଆସି ପଢ଼ନ୍ତି, ସେଠାରେ କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫା ହୋଇଗଲା। ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କର ଏହି ‘ଛାତ୍ର ହୁଙ୍କାର’ ବା ଯୁବ ଆନ୍ଦୋଳନ ସେହି ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିଲା ନାହିଁ।
ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଛାତ୍ର ସଂଘ ନିର୍ବାଚନର ୪ଟି ପଦରୁ ୩ଟି ପଦରେ ଏବିଭିପି ବିଜୟୀ ହେଲା ଏବଂ ଗୋଟିଏ ପଦରେ ନିର୍ଦ୍ଦଳୀୟ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଜିତିଲେ। କଂଗ୍ରେସ ସମର୍ଥିତ ଛାତ୍ର ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକର ଅବସ୍ଥା ଏତେ ଶୋଚନୀୟ ଥିଲା ଯେ, ସେମାନଙ୍କ ମିଳିତ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେ ପାଇଥିବା ଭୋଟ୍ ସଂଖ୍ୟା ‘ନୋଟା’ଭୋଟ୍ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ ଥିଲା!
ହେଡ୍-ଲାଇନ୍ ସେଗମେଣ୍ଟ: ଇନ୍ଦୋରର ସେହି ଅଭିଶପ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ରାହୁଲଙ୍କ ବ୍ୟବହାର
ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଖିରେ ରଖି ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଇନ୍ଦୋର ସହରକୁ। ଗତ ଶନିବାର ଦିନ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ‘ଛାତ୍ର ହୁଙ୍କାର’ ନାଁରେ ନିଜର ସେହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ନେଇ।
କିନ୍ତୁ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟି କିପରି ଥିଲା? ଯଦି ଆମେ କହିବା, ତେବେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ ଇତିହାସରେ ଏହା ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନସ୍ତରର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲଜ୍ଜାଜନକ ଏବଂ ଅରୁଚିକର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଗୋଟିଏ ଥିଲା। ଆପଣମାନଙ୍କ ମନରେ ଯେତେ ବି କଠୋର କିମ୍ବା ନିନ୍ଦାସୂଚକ ଶବ୍ଦ ଥିବ, ଆପଣ ସେ ସବୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ, ତଥାପି ଆପଣଙ୍କୁ ଲାଗିବ ଯେ କଥାଟି ପୂରା ହେଲାନାହିଁ।
ସେଠାରେ କରାଗଲା କ’ଣ? ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ଜଣେ ‘ଷ୍ଟାଣ୍ଡଅପ୍ କମିଡିଆନ୍’କୁ ସାଙ୍ଗରେ ଧରି ଆସିଥିଲେ। କାରଣ ଆଜି ରାହୁଲଙ୍କ ପାଖରେ ନିଜର କହିବାକୁ କିଛି ନାହିଁ, ନିଜର ଦମଦାର୍ ଏଜେଣ୍ଡା ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଲା ଯେ ତାଙ୍କ କଥା ଆଉ କେହି ଶୁଣିବେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଜଣେ କମିଡିଆନ୍ ଦ୍ୱାରା ମଜା କରାଗଲା। ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣକ ଚିତ୍କାର କରି କହୁଥିଲା—”ମା’କୁ କୁର୍ସି ଦେ ଦୋ, ମା’ କୁ କୁର୍ସି ଦେ ଦୋ!” ଏବଂ ପାଗଳଙ୍କ ଭଳି ହସୁଥିଲା। ଆଉ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା, ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ବସି ସେଥିରେ ମଜା ନେଉଥିଲେ, ହସୁଥିଲେ।
ଆପଣ ଭାବନ୍ତୁ, ସେ କୌଣସି ଗମ୍ଭୀର କଥା କହୁଥିଲା କି? କୌଣସି ସେନ୍ସିବଲ୍ କିମ୍ବା ଦେଶ ଗଠନର କଥା କହୁଥିଲା କି? ନାଁ। କିନ୍ତୁ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଏଭଳି ଲୋକମାନେ ହିଁ ପସନ୍ଦ ଆସନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଏଭଳି ଅମର୍ଯ୍ୟାଦାଜନକ କଥା କୁହନ୍ତି। କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ମାନସିକ ସ୍ତର ଏବଂ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ବୋଧହୁଏ ସେହିଠାରେ ହିଁ ଅଟକି ଯାଇଛି। ଏହା ଇନ୍ଦୋର ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ସମଗ୍ର ଦେଶକୁ ଦେଖାଇ ଦେଲେ।
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କର ଜଣେ ସମର୍ଥକ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିବ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରିଥିବେ ଯେ ଦେଶର ରାଜନୀତି ଆଜି କେଉଁ ସ୍ତରକୁ ଖସିଗଲାଣି! କିନ୍ତୁ ଆମର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି, ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ନିଜେ ଏଥିରେ ବହୁତ ଖୁସି ଥିବେ ଯେ ସେ କିଛି ‘ବଡ଼ କାମ’ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗାଳିଗୁଲୁଜ ଏବଂ ଅଶାଳୀନତା ହିଁ ଆଜି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅଳଙ୍କାର ପାଲଟିଛି। ସେମାନଙ୍କର ଧାରଣା ଯେ ଏଭଳି ଗାଳି ଦେଇ କିମ୍ବା ଅପମାନିତ କରି ସେମାନେ ଯେଉଁ ନାରେଟିଭ୍ ବା ବାତାବରଣ ତିଆରି କରିବେ, ସେଥିରେ ଦେଶର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବନିଯିବେ। କିନ୍ତୁ ଇତିହାସ ସାକ୍ଷୀ ଅଛି—କାହାକୁ ଅପମାନିତ କରି କିମ୍ବା ଗାଳି ଦେଇ କେହି କେବେବି ଦେଶର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହୋଇପାରି ନାହାନ୍ତି। ତଥାପି ରାହୁଲ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଟିମ୍ ଏହାକୁ ନିଜର ସଫଳତା ବୋଲି ଭାବୁଛନ୍ତି!
ରାଜନୈତିକ ସମୀକ୍ଷା: ଜନତା ବିଜେପି ଉପରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ, କିନ୍ତୁ କଂଗ୍ରେସକୁ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ନାରାଜ
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ପଟେ ରଖିବା। ଗୋଟିଏ ପଟେ ନିର୍ବାଚନରେ କଂଗ୍ରେସର ଏହି ଦୟନୀୟ ଅବସ୍ଥା ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କର ଏହି ଭିତ୍ତିହୀନ ଓ ଅପରିପକ୍ୱ ବ୍ୟବହାର! ଏସବୁକୁ ମିଶାଇ ଯଦି ଆମେ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିବା, ତେବେ ଚିତ୍ରଟି କ’ଣ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି?
ଆଜିର ସମୟରେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ଦ୍ୱିମତ ନାହିଁ ଯେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ସରକାରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୋଷ ରହିଛି। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଲୋକଙ୍କ ଭିତରେ କ୍ଷୋଭ ଅଛି। ସେ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ପ୍ରସଙ୍ଗ ନୁହେଁ—ୟୁଜିସି ଗାଇଡଲାଇନ୍ ହେଉ, ଏସସି-ଏସଏଟି ଆକ୍ଟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଉ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଉ, ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଲୋକେ ନାରାଜ।
କିନ୍ତୁ ଏ ସବୁ ସତ୍ତ୍ୱେ ଜନସାଧାରଣ ଦେଶକୁ କ’ଣ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଉଛନ୍ତି? ଲୋକେ କହୁଛନ୍ତି—”ଆମେ ବିଜେପି ଉପରେ ନାରାଜ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ଆମେ ଯାଇ କଂଗ୍ରେସର ଦ୍ୱାର ମାଡ଼ିବୁ!” କଂଗ୍ରେସକୁ ତ ଜନସାଧାରଣ ଆଜି ଆଖି ଟେକି ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ରାଜି ନୁହଁନ୍ତି। ଗତ କିଛି ଦିନର ଏହି ରାଜନୈତିକ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଚିତ୍କାର କରି କହୁଛି ଯେ, କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି ଏବଂ ଖୋଦ୍ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କଠାରୁ ନିଜକୁ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ!
ଆଜିର ସ୍ଥିତିରେ କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି ପାଇଁ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ନିଜେ ଏକ ‘ଭସ୍ମାସୁର’ ପାଲଟି ଯାଇଛନ୍ତି। ଯଦି କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟିକୁ ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ବଞ୍ଚି ରହିବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ ତାକୁ ପ୍ରଥମେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାର ରାସ୍ତା ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିବ। କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର କଥା, ସେଭଳି କୌଣସି ଆଶାର କିରଣ ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ। ତେଣୁ କଂଗ୍ରେସର ଭବିଷ୍ୟତ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରାଚ୍ଛାନ୍ନ ବୋଲି ପ୍ରତୀୟମାନ ହେଉଛି।
ଏହା ଏକ ବେଶ୍ ଅଜବ ସ୍ଥିତି ଯେ, ସରକାରୀ ଦଳ ଉପରେ ଲୋକଙ୍କର ଅସନ୍ତୋଷ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ମୁଖ୍ୟ ବିରୋଧୀ ଦଳ ପ୍ରତି ଜନସାଧାରଣଙ୍କର ଆସ୍ଥା ଆସୁନାହିଁ। ଆଉ ମୁଁ ଏହା କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଦିନର ଘଟଣାକୁ ଆଧାର କରି କହୁନାହିଁ। ଆପଣ ୨୦୨୪ର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ପରଠାରୁ ଏପରିକି ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ସମୟରୁ ମଧ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରନ୍ତୁ। ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କର ବିଜେପି ଓ ଏନଡିଏ ଉପରେ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଅସନ୍ତୋଷ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କଂଗ୍ରେସର ଝୁଣ୍ଟିଆ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନଥିଲେ।
ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ବାସ୍ତବତା: ହରିୟାଣା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀର
ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା ଯେ କଂଗ୍ରେସ ଏହି ପରିସ୍ଥିତିର ସୁଯୋଗ ନେବ, ନିଜର ସଂଗଠନକୁ ମଜଭୁତ କରିବ ଏବଂ ବିଜେପିକୁ ପଛକୁ ଠେଲିବ। କିନ୍ତୁ ହେଲା ଏହାର ଠିକ୍ ଓଲଟା। ବିଜେପି ଓଲଟା କଂଗ୍ରେସକୁ ଏପରି ଏକ କୋଣକୁ ଠେଲି ଦେଲା, ଯେଉଁଠାରୁ ଫେରିଆସିବା କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷେ ଅସମ୍ଭବ ପ୍ରାୟ।
ଏହାପରେ ଯେତେଗୁଡ଼ିକ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ହେଲା, ସେଗୁଡ଼ିକର ଫଳାଫଳକୁ କେବଳ ‘ହାର୍-ଜିତ୍’ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖନ୍ତୁ ନାହିଁ, ବରଂ ହାରିବାର ‘ମାର୍ଜିନ୍’ କେତେ ଥିଲା ତାହା ଦେଖନ୍ତୁ। ପ୍ରତିଟି ରାଜ୍ୟରେ କଂଗ୍ରେସ ଅତି ଶୋଚନୀୟ ଭାବେ ପରାସ୍ତ ହୋଇଛି।
ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ—ହରିୟାଣା ନିର୍ବାଚନକୁ ଦେଖନ୍ତୁ। ୨୦୨୪ର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନର ଝଟକା ପରେ ହରିୟାଣାରେ ସିଧାସଳଖ ଲଢ଼େଇ କଂଗ୍ରେସ ଓ ବିଜେପି ଭିତରେ ଥିଲା। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ଳେଷକ ଆକଳନ କରୁଥିଲେ ଯେ ହରିୟାଣାରେ କଂଗ୍ରେସର ଜିତିବା ଏକପ୍ରକାର ନିଶ୍ଚିତ। କିନ୍ତୁ ଫଳାଫଳ ଆସିଲା ବେଳକୁ ବିଜେପି ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଜୟ ହାସଲ କଲା!
ସେହିପରି ମହାରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଦେଖନ୍ତୁ। ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ଦେଖି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ସେଠାରେ ଦଳର ପୁନରୁତ୍ଥାନ (Revival) ହେଉଛି। କିନ୍ତୁ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଆସିଲା ବେଳକୁ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ କଂଗ୍ରେସ ଯେତିକି ଜମି ଉପରେ ଦିଶୁଥିଲା, ତା’ଠାରୁ ବହୁତ ଅଧିକ ତଳକୁ ଖସିଯାଇଛି।
ବିହାରରେ କଂଗ୍ରେସର କିଛି ନଥିଲା, ଦିଲ୍ଲୀରେ ସେ କେବେଠାରୁ ଧୂଳିସାତ୍ ହୋଇସାରିଛି। ତିନିଟି ଲୋକସଭା ଏବଂ ଏତେଗୁଡ଼ିକ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ବିତିଗଲା, କିନ୍ତୁ କଂଗ୍ରେସ ‘ଶୂନ୍ୟ’ ସ୍ଥିତିରୁ ଆଉ ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିଲା ନାହିଁ।
ଆହୁରି ମଧ୍ୟ, ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀର ନିର୍ବାଚନରେ କଶ୍ମୀର ଉପତ୍ୟକାରେ ବିଜେପିର କୌଣସି ଆଧାର ନଥିଲା, କିନ୍ତୁ କଂଗ୍ରେସର ସେଠାରେ ପୁରୁଣା ଜନସାଧାରଣ ଆଧାର ଥିଲା। ଏପରିକି ନ୍ୟାସନାଲ କନ୍ଫରେନ୍ସ ସହିତ ମେଣ୍ଟ ଥବା ସତ୍ତ୍ୱେ କଂଗ୍ରେସର ଅବସ୍ଥା ଶୋଚନୀୟ ରହିଲା। ଆଉ ଜମ୍ମୁ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଯେଉଁଠି ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ମୁଖ୍ୟ ଲଢ଼େଇ କଂଗ୍ରେସ ଓ ବିଜେପି ଭିତରେ ହେଉଥିଲା, ସେଠାରେ ବିଜେପି କଂଗ୍ରେସକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫା କରିଦେଲା।
ଓଡ଼ିଶାର କଥା କୁହନ୍ତୁ—ଏଠାରେ ୨୪-୨୫ ବର୍ଷର ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ସରକାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବଳ ଆଣ୍ଟି-ଇନକମ୍ବେନ୍ସି ଥିଲା। କଂଗ୍ରେସ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଓଡ଼ିଶାରେ କ୍ଷମତାରେ ରହିଥିବାରୁ ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା ଯେ ଲୋକେ ପୁଣି କଂଗ୍ରେସ ଆଡ଼କୁ ଫେରିବେ। କିନ୍ତୁ ହେଲା କ’ଣ? କଂଗ୍ରେସ ଆହୁରି ତଳକୁ ଖସିଗଲା ଏବଂ ବିଜେପି ସେହି ସ୍ଥାନ ଦଖଲ କରି ପ୍ରଥମ ନମ୍ବରକୁ ଚାଲିଗଲା!
ମେଣ୍ଟ ରାଜନୀତିରେ ମଧ୍ୟ କଂଗ୍ରେସର ଧ୍ୱଂସ: ଡିଏମକେ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଉଦାହରଣ
ଏହାପରେ ଆସନ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ତାମିଲନାଡ଼ୁକୁ। ସେଠାରେ ଡିଏମକେ ସହିତ ମେଣ୍ଟ କରି ମାତ୍ର ୫ଟି ବିଧାନସଭା ସିଟ୍ ଜିତିଲା କଂଗ୍ରେସ। ଆଉ ଫଳାଫଳ ଆସିବାକ୍ଷଣି ସେମାନେ ଡିଏମକେ ସହ ମେଣ୍ଟ ଭାଙ୍ଗି ଅନ୍ୟ ପନ୍ଥା ଆପଣାଇଲେ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଡିଏମକେ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ କଂଗ୍ରେସ ସହିତ ଥିବା ଦେଢ଼-ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧିର ସମ୍ପର୍କକୁ ଛିନ୍ନ କରିଦେଲା। ଆଜି ଡିଏମକେ କଂଗ୍ରେସକୁ ତଳେ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଯାହା ଚାହିଁବ ତାହା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଲୋକସଭାରେ ଇଣ୍ଡି ମେଣ୍ଟର ଯେଉଁ ବଡ଼ ଆଶା ଥିଲା, ତାହା ମଧ୍ୟ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଭୁଲ୍ ନୀତି କାରଣରୁ ନଷ୍ଟଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।
ଯଦି ଆମେ ଉପଲବ୍ଧିର କଥା କହିବା, ତେବେ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ପରଠାରୁ କଂଗ୍ରେସ ପାଇଁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ସରକାର ଗଠନ କରିବା କଥା କୁହାଯାଇପାରେ, ଏବଂ ତାହା ହେଉଛି—କେରଳ। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ବି ପରିସ୍ଥିତି ଭିନ୍ନ ଥିଲା। ସେଠାରେ ୧୦ ବର୍ଷର ସିପିଏମ୍ ସରକାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଣ୍ଟି-ଇନକମ୍ବେନ୍ସି ଥିଲା ଏବଂ ସିଧାସଳଖ ଲଢ଼େଇ ସିପିଏମ୍ ଓ ବିଜେପି ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା, ଯାହାର ସିଧାସଳଖ ଫାଇଦା କଂଗ୍ରେସ ପାଇଗଲା। କାରଣ ସେଠାରେ ବିଜେପିର ସେଭଳି କୌଣସି ଜନସାଧାରଣ ଆଧାର ନାହିଁ। ତେଣୁ କେରଳର ଏହି ସଫଳତାକୁ କଂଗ୍ରେସ ନିଜର ବଡ଼ ସଫଳତା ବୋଲି ଭାବିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର କାହାଣୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର କଥା ଦେଖନ୍ତୁ। ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ସରକାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ୧୫ ବର୍ଷର ବିରୋଧୀ ହାୱା ରହିଛି। ଯେଉଁ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ମାତ୍ର ୩ଟି ବିଧାନସଭା ଆସନ ଜିତିଥିଲା, ସେ ୨୦୨୧ରେ ୭୫ ସିଟ୍ରେ ଏବଂ ଆଗାମୀ ସମୟରେ ଆହୁରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଚାଲିଛି। କିନ୍ତୁ ୩୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ରାଜ୍ କରିଥିବା କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟିର ଅବସ୍ଥା ଆଜି କ’ଣ? ସେମାନଙ୍କର ବିଧାୟକ ସଂଖ୍ୟା ଗୋଟିଏ କି ଦୁଇଟିରେ ସୀମିତ ହୋଇରହିଛି କିମ୍ବା ନାମକୁ ମାତ୍ର ରହିଛି। ଆଜି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ (ଟିଏମସି) ଏବଂ କଂଗ୍ରେସର ଅବସ୍ଥା ଏପରି ହୋଇଛି ଯେ, ଦୁଇଟି ଦିବାଳିଆ ମିଶି ପରସ୍ପରକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାର ପ୍ରୟାସ କରୁଛନ୍ତି!
ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଦେଶର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ରାଜନୈତିକ ଦଳ—କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ଏହାର ନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ, ଦେଶର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆଖିରେ ଉପରକୁ ଉଠିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଦିନକୁ ଦିନ ତଳକୁ ଖସିଚାଲିଛନ୍ତି। ଆଉ ଇନ୍ଦୋରରେ ସେମାନେ ଯେଉଁ କାମ କଲେ, ତାହା କେତେ ନିମ୍ନସ୍ତରର ଥିଲା, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଆମ ପାଖରେ ଭାଷା ନାହିଁ। ଯେଉଁ କଂଗ୍ରେସ ନେତାମାନେ ସାମାଜିକ ଜୀବନର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇଥିବେ।
ଲୋକସଭାରେ ‘ବିରୋଧୀ ଦଳର ନେତା’ ଭଳି ଏକ ସମ୍ମାନଜନକ ପଦବୀରେ ବସିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣକ ଯଦି ଏଭଳି ଏକ ଅରୁଚିକର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ନିଜେ ଉପସ୍ଥିତ ରହି ତାହାର ମଜା ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ହସନ୍ତି, ତେବେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଲଜ୍ଜାଜନକ ବିଷୟ ଆଉ କିଛି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ!
ତେଣୁ, ଯଦି କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟିକୁ ପ୍ରକୃତରେ ବଞ୍ଚି ରହିବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ କେବଳ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ‘ବିରୋଧୀ ଦଳର ନେତା’ ପଦରୁ ମଧ୍ୟ ହଟାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଯେବେଠାରୁ ସେ ଏହି ପଦବୀ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ସେବେଠାରୁ କଂଗ୍ରେସ ଆହୁରି ଅଧିକ ଗାତକୁ ଖସିଛି। ୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଏହି ପଦରେ ନଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଦଳ କିଛିଟା ଆଶ୍ୱସ୍ତି ପାଇଥିଲା; କିନ୍ତୁ ପଦବୀ ପାଇବା ପରେ ଦଳ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଖାତକୁ ଚାଲିଯାଉଛି।
ଯେଉଁ ‘ଭସ୍ମାସୁର’କୁ କଂଗ୍ରେସ ନିଜେ ପାଳି ପୋଷି ବଡ଼ କରିଛି, ଯଦି ସେହି ଭସ୍ମାସୁରରୁ ମୁକ୍ତି ନ ମିଳେ, ତେବେ ଏହି ପୁରୁଣା ଦଳକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସ ହେବାରୁ କେହି ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
