ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି ଏବଂ ସଂସଦର କରିଡରରେ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ଝଡ଼ର ଆଭାସ ମିଳୁଛି। ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋରଧରିଛି ଯେ, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଦେଶରେ ‘ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ସୀମା ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଧାରଣ’ ବା ଡିଲିମିଟେସନ୍ ବିଲ୍ ଆଣିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। କଥା କେବଳ ଏତିକିରେ ସିମିତ ନାହିଁ; ଆଲୋଚନା ହେଉଛି ଯେ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ପାସ୍ ହେବା ପରେ ଆମ ଦେଶର ଲୋକସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ବର୍ତ୍ତମାନର ୫୪୩ରୁ ବଢ଼ି ମୋଟ ୮୫୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରେ।
ଆଉ ଏହି ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ ଦିଲ୍ଲୀର ରାଜନୈତିକ ପାରଦ ହଠାତ୍ ଶୀର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିଯାଇଛି। ପରିସ୍ଥିତି ଏପରି ହୋଇଛି ଯେ, ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷକରି କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ନିଜର ସମସ୍ତ ସାଂସଦମାନଙ୍କୁ ‘ଷ୍ଟାଣ୍ଡବାଏ’ ବା ଜରୁରୀକାଳୀନ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ରହିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇସାରିଲେଣି।
ସଂଖ୍ୟାଗଣିତ ଏବଂ ଏନଡିଏର ରଣନୀତି: ୮୫୦ ଆସନର ମାୟାଜାଲ
ପ୍ରଥମେ ବୁଝିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ ଏହି ୮୫୦ ଆସନର ଲୋକସଭା ପ୍ରସ୍ତାବ ପଛର ପ୍ରକୃତ କାରଣ କ’ଣ? ସରକାରୀ ସୂତ୍ରରୁ ମିଳିଥିବା ଖବର ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶରେ ‘ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଆଇନ’କୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ସଂସଦରେ ଆସନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଯଦି ବର୍ତ୍ତମାନର ୫୪୩ଟି ଆସନରେ ୩୩ ପ୍ରତିଶତ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଲାଗୁ କରାଯାଏ, ତେବେ ପୁରୁଣା ସାଂସଦମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସମସ୍ୟା ଉପୁଜିପାରେ। ଏଥିପାଇଁ ଲୋକସଭା କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ସୀମା ପୁନଃଗଠନ କରି ସିଟ୍ ସଂଖ୍ୟା ୮୫୦ ପାଖାପାଖି କରିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।
କିନ୍ତୁ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ସଂଖ୍ୟାବଳର! ସଂସଦରେ ଏତେ ବଡ଼ ସଂବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍ ଆଣିବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ। କାଗଜପତ୍ର ଏବଂ ସଂଖ୍ୟା ହିସାବକୁ ଦେଖିଲେ, ଏନଡିଏ ପାଖରେ ପାଖାପାଖି ୩୨୧ ଜଣ ସାଂସଦଙ୍କ ସମର୍ଥନ ରହିଛି ବୋଲି ଦାବି କରାଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ସଂସଦରେ ସମସ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତି ରହି ଭୋଟ୍ ଦେଲେ ବିଲ୍ ପାସ୍ କରାଇବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସଂଖ୍ୟା ଆହୁରି ଅଧିକ ରହିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ସରକାର ବିଭିନ୍ନ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ସାଂସଦମାନଙ୍କ ସହ ଭିତରେ ଭିତରେ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ଏହି ରଣନୀତିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ବିରୋଧୀ ଶିବିର ମଧ୍ୟ ସତର୍କ ହୋଇଯାଇଛି।
ବିରୋଧୀଙ୍କ ଚିନ୍ତା: କାହିଁକି ଆଲର୍ଟରେ କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ଟିଏମସି ମମତା ବାନାର୍ଜୀ (TMC)?
ଯେତେବେଳେ ଦିଲ୍ଲୀର ରାଜନୈତିକ କରିଡରରେ ଏଭଳି ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରେ, ସେତେବେଳେ ବିରୋଧୀ ଚୁପ୍ ବସିବେ କାହିଁକି? କଂଗ୍ରେସ ହାଇକମାଣ୍ଡ ନିଜର ସମସ୍ତ ସାଂସଦମାନଙ୍କୁ କଡ଼ା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ସେମାନେ ଯେପରି ନିଜର ଯାତ୍ରା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଫ୍ଲେକ୍ସିବଲ୍ ବା ନମନୀୟ ରଖନ୍ତି। ଯେକୌଣସି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ସେହିପରି ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ଦଳ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ମଧ୍ୟ ନିଜର ସାଂସଦମାନଙ୍କୁ ସମାନ ସତର୍କତା ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇଛି। ବିରୋଧୀଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ପରିସୀମା ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବିଲ୍ ଏବଂ ସିଟ୍ ବୃଦ୍ଧି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପଛରେ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଏଜେଣ୍ଡା ରହିଛି। ବିଶେଷକରି ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ ଆସନ ବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ବିବାଦ ଉପୁଜିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଭଲ କାମ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସିଟ୍ କମିଯିବା ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଅଧିକ ବଢ଼ିଛି, ସେଠାରେ ସିଟ୍ ବଢ଼ିବା—ଏହା ଦେଶର ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନଚିହ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା ରହିଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପୂର୍ବ ଭାରତର କିଛି ଦଳ ବିଜେପି ନେତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଉଛନ୍ତି। ଡିଏମକେ ଭଳି ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ନେଇ କ୍ଷୋଭ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି।
ଉତ୍ତର ବନାମ ଦକ୍ଷିଣ ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ
ଏହି ଡିଲିମିଟେସନ୍ ବିଲ୍ କେବଳ ସଂଖ୍ୟାର ଖେଳ ନୁହେଁ, ଏହା ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଭୂଗୋଳକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳାଇ ଦେଇପାରେ।
ପ୍ରଥମ କଥା: ଲୋକସଭା ଆସନ ୫୪୩ରୁ ୮୫୦କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭା ମଧ୍ୟରେ ଆସନର ଅନୁପାତ ମଧ୍ୟ ବଦଳିଯିବ।
ଦ୍ୱିତୀୟ କଥା: ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦର ଆକାର (Council of Ministers) ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ, ଯାହା ସମ୍ବିଧାନର ୯୧ତମ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ସହ ଜଡ଼ିତ।
ତୃତୀୟ ଏବଂ ସବୁଠୁ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ କଥା: ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହେତୁ ସେଠାରେ ସିଟ୍ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ବଢ଼ିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି, ଯାହା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବକୁ କମ କରିଦେଇପାରେ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି।
ଯଦିଓ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହା ପୂର୍ବରୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିସାରିଛନ୍ତି ଯେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କମିବ ନାହିଁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସିଟ୍ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ, ତଥାପି ବିରୋଧୀ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସରକାରଙ୍କୁ ଘେରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ସୁଯୋଗ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାଁନ୍ତି।
କାଗଜପତ୍ରରେ ଏନଡିଏର ୩୨୧ ସାଂସଦଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ଟିଏମସି ଏବଂ ଶିବସେନା (ୟୁବିଟି)ର ୨୬ ଜଣ ସାଂସଦ ଦଳ ଛାଡିବା ପରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ପହଞ୍ଚିଛି। ୫୪୦ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୃହରେ, ସମସ୍ତ ସାଂସଦ ଉପସ୍ଥିତ ଏବଂ ଭୋଟ୍ ଦେବା ସହିତ, ବିଲ୍ ପାସ୍ କରିବା ପାଇଁ ୩୬୦ ଭୋଟ୍ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସରକାର ୩୯ ଭୋଟ୍ ପଛରେ ଅଛି। ପୂର୍ବରୁ ଚାରି ଜଣ ୱାଇଏସଆର କଂଗ୍ରେସ ସାଂସଦ ବିଲ୍ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ। ବିରୋଧୀ ଦଳରୁ ଏନସିପି (ଶରଦଚନ୍ଦ୍ର ପାୱାର) ଅଲଗା ହେବା ଦ୍ୱାରା ଆହୁରି ଆଠଟି ଭୋଟ୍ ଯୋଡ଼ି ହେବ। ସରକାର ଡିଏମକେକୁ ମଧ୍ୟ ମନାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, ଯାହାର ୨୨ ଜଣ ଲୋକସଭା ସାଂସଦ ଅଛନ୍ତି।
ଏନସିପି ଶରଦଚନ୍ଦ୍ର ପାୱାରର ସକାରାତ୍ମକ ମନୋଭାବ
ଏହି ସମୟରେ, ଏନସିପି ଶରଦଚନ୍ଦ୍ର ପାୱାର ଗୋଷ୍ଠୀର ସୁପ୍ରିୟା ସୁଲେ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ସମାନ ଅନୁପାତରେ ଲୋକସଭା ଆସନ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ମତ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ସରକାର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ସମାନ ଭାବରେ ଆସନ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ଦଳ ଏହାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହେବ। ତଥାପି, ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ସହ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆଲୋଚନା କରିବେ ଏବଂ ଏକ ସହମତିରେ ପହଞ୍ଚିବେ।
ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଡିଏମକେ ସାଂସଦ କ’ଣ କହିଛନ୍ତି?
ଏହି ସମୟରେ, ବୁଧବାର ଦିନ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଉପରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ ଡିଏମକେ ସାଂସଦ କାନିମୋଝି କହିଛନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ ଦଳ ଏକ ନିରପେକ୍ଷ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଚାହୁଁଛି ଏବଂ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କୌଣସି ଆଲୋଚନା ହୋଇନାହିଁ। ସେ କହିଛନ୍ତି, “ଦେଖିବା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ବିଲରେ କ’ଣ ଆଣନ୍ତି। ଏହାପରେ, ଆମେ ଆମର ସ୍ଥିତି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବୁ।”
ଆଗାମୀ ଦିନରେ କ’ଣ ହେବ?
ତେବେ, ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—କ’ଣ ସରକାର ବାସ୍ତବରେ ଆଗାମୀ ଅଧିବେଶନରେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ବାହାର କରିବେ? ଏହାକୁ ନେଇ ସଂସଦ ଭିତରେ ଏବଂ ବାହାରେ ଯେଉଁ ରାଜନୈତିକ ଝଡ଼ ଆସିବାକୁ ଯାଉଛି, ତାହା ଦେଶର ରାଜନୀତିକୁ ଏକ ନୂଆ ମୋଡ଼ ଦେବ। ଗୋଟିଏ ପଟେ ମୋଦୀ ସରକାରଙ୍କ ବଡ଼ ସଂସ୍କାର ଏବଂ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ବିରୋଧୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହାର କଡ଼ା ବିରୋଧ—ଏହି ଲଢ଼େଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୋମାଞ୍ଚକର ହେବାକୁ ଯାଉଛି।କ’ଣ ଲୋକସଭା ଆସନ ୮୫୦କୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ଠିକ୍? କିମ୍ବା ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦେଶରେ କୌଣସି ଆଞ୍ଚଳିକ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦେଖାଦେବ କି?
also read
Will there really be a cabinet expansion? II ସତରେ ହେବ କି ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ?
https://purvapaksa.com/will-there-really-be-a-cabinet-expansion/


