ଗତ କିଛି ଦିନ ହେବ ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋଟିଏ କଥା ବେଶ୍ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଥିଲା—ତାହା ହେଲା ବିରୋଧୀଙ୍କ ‘ଭୋଟ୍ ଚୋରି’ ଅଭିଯାନ ଏବଂ ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇଥିବା ‘Gen Z’ ବା ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନ।
ହେଲେ, ଏସବୁ ଭିତରେ ଦେଶର ତିନିଟି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଗୋଟିଏ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ହୋଇଥିବା ୫ଟି ବିଧାନସଭା ଏବଂ ୧ଟି ଲୋକସଭା ଆସନର ଉପନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଏହି ଫଳାଫଳ କେବଳ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ବା ବିଜେପି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ମନୋବଳ ବୃଦ୍ଧିକାରୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇନି, ବରଂ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା ସାଜିଛି।
ଉପନିର୍ବାଚନର ପ୍ରକୃତ ଚିତ୍ର ଏବଂ ବିଜେପିର ଆଶ୍ୱସ୍ତି
ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ମତ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଉପନିର୍ବାଚନଗୁଡ଼ିକ ସବୁବେଳେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥାଏ ଏବଂ ପ୍ରାୟତଃ ଏହା କ୍ଷମତାରେ ଥିବା ଦଳର ସପକ୍ଷରେ ଯାଏ। ଏଥର ମଧ୍ୟ ଏହାର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳି ନାହିଁ।
ଯେତେବେଳେ ବିରୋଧୀମାନେ SIR ଏବଂ ଭୋଟ୍ ଚୋରି ଅଭିଯୋଗକୁ ନେଇ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ଘେରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଠିକ୍ ସେହି ସମୟରେ ଏହି ଉପନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ବିଜେପି ଶିବିରକୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଦେଇଛି। ବିଶେଷକରି ଆସାମ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଏବଂ ତାମିଲନାଡ଼ୁର ନେତୃତ୍ୱ—ଯଥା ହିମନ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶର୍ମା, ଶୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀ, ଏବଂ ସି ବିଜୟ ଯୋସେଫଙ୍କ ଦଳ ପାଇଁ ଏହି ଫଳାଫଳ ବେଶ୍ ଉତ୍ସାହଜନକ ରହିଛି।
କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ, ଏହି ଫଳାଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ଆଗାମୀ ଫେବୃଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚରେ ହେବାକୁ ଥିବା ୫ଟି ରାଜ୍ୟର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନର ‘ଜାତୀୟ ମନୋଭାବ’ ବୋଲି ଭାବିବା ଭୁଲ୍ ହେବ।
ତଥାପି, ଏହା ବିରୋଧୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷାର ସମୟ ଆଣିଦେଇଛି। ‘ଏହି ଫଳାଫଳ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଶାସନ ଉପରେ କୌଣସି ରାୟ ନୁହେଁ… କିନ୍ତୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ତଳ ସ୍ତରର ଗତିଶୀଳତା ବିଷୟରେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସଙ୍କେତ ଦିଅନ୍ତି।’— ଏହା ହିଁ ଆଜିର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ସତ୍ୟ।”
ଆସାମ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ କଂଗ୍ରେସ ଓ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସର ଦୟନୀୟ ସ୍ଥିତି
“ଆସନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ନଜର ପକାଇବା ଆସାମର ନଗାଁଓ (Nagaon) ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ଉପରେ। ୨୦୨୪ ମସିହା ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ଯେଉଁ କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ଏହି ମୁସଲିମ୍-ବହୁଳ ଆସନଟିକୁ ୨ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଭୋଟ୍ ବ୍ୟବଧାନରେ ଜିତିଥିଲା, ଆଜି ସେଠାରେ ଦଳର ଅବସ୍ଥା କ’ଣ ହୋଇଛି ଦେଖନ୍ତୁ!
ସେତେବେଳେ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରାୟ ୫୧% ଭୋଟ୍ ପାଇଥିବାବେଳେ, ଏହି ଉପନିର୍ବାଚନରେ ତାହା ଖସି ଆସି ମାତ୍ର ୯%ରେ ପହଞ୍ଚିଛି! ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦୨୪ରେ ୭.୮୯ ଲକ୍ଷ ଭୋଟ୍ ପାଇଥିବା କଂଗ୍ରେସ ଏଥର ମାତ୍ର ୧.୨୯ ଲକ୍ଷ ଭୋଟ୍ ପାଇ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନକୁ ଖସିଆସିଛି। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଲା, ମୁସଲିମ୍ ଭୋଟରମାନେ କଂଗ୍ରେସଠାରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ଏଆଇୟୁଡିଏଫ୍ ନେତା ବଦରୁଦ୍ଧିନ ଅଜମଲ ଏବଂ ବିଜେପି ପ୍ରାର୍ଥୀ ଦେବାଶିଷ ଶର୍ମାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଢଳିଛନ୍ତି। ବିଜେପି ପ୍ରାର୍ଥୀ ଏଠାରେ ୭ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଭୋଟ୍ ହାତେଇ ବିଜୟୀ ହେବା ସହିତ କଂଗ୍ରେସ ହାତରୁ ଆସନଟି ଛଡ଼ାଇ ନେଇଛନ୍ତି।
ଠିକ୍ ସେହିପରି, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ନନ୍ଦିଗ୍ରାମ ଏବଂ ରାଇନଗର ଆସନରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ରାଇଘର ଭଳି ମୁସଲିମ୍-ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଯେଉଁଠି ୭୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ମୁସଲିମ୍ ଜନସଂଖ୍ୟା ରହିଛି, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ବିଜେପି ବିଜୟୀ ହୋଇଛି ଏବଂ ୬୩%ରୁ ଅଧିକ ଭୋଟ୍ ସେୟାର ହାତେଇଛି। ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବିରାଟ ଧକ୍କା। ଯେଉଁମାନେ ଦାବି କରୁଥିଲେ ଯେ SIR ଏବଂ ଭୋଟ୍ ଚୋରି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବିରୋଧୀଙ୍କ ପଛରେ ଏକାଠି ହେବେ, ଫଳାଫଳ ଠିକ୍ ତାର ବିପରୀତ ବାହାରିଛି। ଜନସାଧାରଣ ରାସ୍ତାକଡ଼ର ଆନ୍ଦୋଳନ ବଦଳରେ ବିକାଶ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି।”
ଜେନ୍-ଜି (Gen Z) ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ବାସ୍ତବତା
“ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସୁଛି— କ’ଣ ଏହି ଉପନିର୍ବାଚନରେ Gen Z (ଯୁବପିଢ଼ି)ଙ୍କ ପ୍ରତିବାଦ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପକାଇଲା? ଉତ୍ତର ହେଉଛି— ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନୁହେଁ।
ତାମିଲନାଡ଼ୁରେ ଅଭିନେତାରୁ ରାଜନେତା ହୋଇଥିବା ବିଜୟଙ୍କ ଦଳ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ବିଧାନସଭା ଉପନିର୍ବାଚନରେ ଯେପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଜୟ ହାସଲ କଲା, ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି ଯେ ଯୁବବର୍ଗଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଆଧାର କେତେ ମଜବୁତ। କିନ୍ତୁ ଆସାମ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର କଥା ଭିନ୍ନ ଥିଲା। ଜୁନ୍-ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ବଡ଼ ସହରରେ ଶିକ୍ଷା, ବେକାରୀ ଏବଂ ସଂସ୍କାରକୁ ନେଇ ଯୁବପିଢ଼ି ବା Gen Z ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଲେ ଏବଂ ଏକ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ଟାସ୍କ ଫୋର୍ସ ଗଠନ କରାଗଲା, ସେତେବେଳେ ଯୁବବର୍ଗ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱରକୁ ସରକାର ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଉପନିର୍ବାଚନରେ ସେମାନେ ଆଉ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଭାବେ ବିରୋଧୀ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଭୋଟ୍ ଦେବାକୁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କଲେ ନାହିଁ। ‘ଛାତ୍ର ଏବଂ ଯୁବପିଢ଼ି ଉତ୍ତେଜିତ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମୁଖ୍ୟଧାରାର ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକରେ ଏକ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ଏବେ ବି ଦେଖୁନାହାଁନ୍ତି।’ — ଏହା ହିଁ ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ମାନସିକତା।”
ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ଭବିଷ୍ୟତ ଚିତ୍ର
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିର ଏହି ଟ୍ରେଣ୍ଡକୁ ଦେଖୁଛୁ, ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶା ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଉଛି। ଆଜି ଓଡ଼ିଶାର ଜନସାଧାରଣ, ବିଶେଷକରି ଆମର ଯୁବକମାନେ କେବଳ ଭାବନାତ୍ମକ ସ୍ଲୋଗାନ୍ କିମ୍ବା ରାସ୍ତାରେ ହେଉଥିବା ପ୍ରତିବାଦ ଦେଖି ଭୋଟ୍ ଦେଉନାହାନ୍ତି। ସେମାନେ ଦେଖୁଛନ୍ତି— କାମ କିଏ କରୁଛି, ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ କିଏ ଆଣୁଛି ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶାସନ କାହାଠାରୁ ମିଳୁଛି।
ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଯେତେବେଳେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ‘ଭୋଟ୍ ଚୋରି’ କିମ୍ବା SIR କୁ ନେଇ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅଭିଯାନ ଚଳାଉଛନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଭୋଟରଙ୍କ ପାଇଁ କିନ୍ତୁ ମହଙ୍ଗା ମୂଲ୍ୟ, ନିଜର ରୋଜଗାର, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବିକାଶ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହୋଇ ରହିଛି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିରୋଧୀମାନେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଏହି ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତାଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝି ନାହାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ରାଜନୈତିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚନ ଜିତିବା ସମ୍ଭବପର ହେବ ନାହିଁ।”
“ତେବେ ପରିଶେଷରେ ଆମେ ଏତିକି କହିପାରିବା ଯେ, ଏହି ଉପନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ କେବଳ କେତୋଟି ଆସନର ନିର୍ବାଚନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଭାରତୀୟ ଭୋଟରଙ୍କ ବଦଳୁଥିବା ମାନସିକତାର ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦର୍ପଣ। ଏହା ବିଜେପିକୁ ଆଗାମୀ ଦିନ ପାଇଁ ଅଧିକ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଦେଇଥିବାବେଳେ, କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଣିଥରେ ନିଜର ରଣନୀତି ବଦଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି।
ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଦେଶର ରାଜନୀତି କେଉଁ ମୋଡ଼ ନେଉଛି ଏବଂ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ଆକାଂକ୍ଷା କିପରି ପୂରଣ ହେଉଛି, ତାହା ଉପରେ ଆମର ନଜର ରହିବ।
also read
https://purvapaksa.com/the-10-indian-millionaires-who-lost-everything-after-entering-politics/
