ଦେଶର ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ତଥା ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ନିରପେକ୍ଷତାକୁ ନେଇ ପୁଣି ଥରେ ତୀବ୍ର ରାଜନୈତିକ ବିବାଦ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଛି। ଏଥର ବିବାଦର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି ବୁଥ୍ ଲେଭଲ୍ ଅଫିସର ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍ଲିକେସନ୍ର ଏକ ସଦ୍ୟତମ ସଫ୍ଟୱେର୍ ଅପଡେଟ୍। ଆପଲ୍ ଆପ୍ ଷ୍ଟୋର୍ ରେ ଏହି ଆପ୍ର ବିବରଣୀରେ “ଭିଆଇପି ଭୋଟରଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତୁ” ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ରହିବା ପରେ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଆୟୋଗଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଷିଛନ୍ତି। ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ଓ ଭୋଟର ସମାନ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏଭଳି ‘ଭିଆଇପି ସଂସ୍କୃତି’ କାହା ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ପରିସ୍ଥିତି ଉଷ୍ମ ହେବା ପରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ସୂତ୍ରରୁ ଏହା ଉପରେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଜାରି କରାଯାଇଛି।
କିପରି ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା ‘VIP ଭୋଟର’ ବିବାଦ?
ବିଏଲ୍ଓମାନେ ଘର ଘର ବୁଲି ଭୋଟର ତାଲିକା ସଂଶୋଧନ ଓ ନୂଆ ନାମ ପଞ୍ଜୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି। ନିକଟରେ ଉକ୍ତ ଆପ୍କୁ ଏକ ନୂତନ ଅପଡେଟ୍ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଆପ୍ ଷ୍ଟୋର୍ର ବିବରଣୀ : ଆଇଓଏସ୍ (iOS) ଆପ୍ ଷ୍ଟୋର୍ରେ ଏହି ଅପଡେଟ୍ର ଫିଚର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇ ଲେଖାଯାଇଥିଲା ଯେ, ବିଏଲ୍ଓମାନେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ‘ଭିଆଇପି ଭୋଟର’ଙ୍କ ତଥ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବେ।
ବିରୋଧୀଙ୍କ ତୀବ୍ର ଆକ୍ରମଣ : କଂଗ୍ରେସ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଏହାକୁ ନେଇ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଓ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କୁ ଘେରିଛନ୍ତି। କଂଗ୍ରେସ ମୁଖପାତ୍ର ପବନ ଖେଡ଼ା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ସମ୍ବିଧାନରେ ସମସ୍ତ ଭୋଟରଙ୍କ ଅଧିକାର ସମାନ ଥିବା ବେଳେ ମନ୍ତ୍ରୀ, ସାଂସଦ, ବିଚାରପତି, ଆଇଏଏସ୍ ଅଧିକାରୀ କିମ୍ବା ବଡ଼ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ‘ଭିଆଇପି କ୍ୟାଟେଗୋରୀ’ କାହିଁକି ସୃଷ୍ଟି କରାଗଲା? ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନିଜକୁ ‘ପ୍ରଧାନ ସେବକ’ କହି ଭିଆଇପି କଲ୍ଚର ଶେଷ କରିବାର ଦାବି କରୁଥିବା ବେଳେ ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏହା କାହିଁକି କରାଯାଉଛି ବୋଲି ସେ ପ୍ରଶ୍ନବାଣ ମାରିଛନ୍ତି।
ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ପକ୍ଷ: ଏହା ଏକ ପୁରୁଣା ପ୍ରକ୍ରିୟା
ଏହି ବିବାଦ ବଢ଼ିବା ପରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ସୂତ୍ରରୁ ଏହାର ତଥ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଏହା କୌଣସି ନୂଆ ନିୟମ ନୁହେଁ କିମ୍ବା କାହାକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୁବିଧା ଦେବା ପାଇଁ କରାଯାଇନାହିଁ।
1. ଏସ୍ଏସ୍ଆର୍ (SSR) ର ପୁରୁଣା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ :
ଆୟୋଗଙ୍କ କହିବାନୁସାରେ, ସ୍ପେଶାଲ୍ ସମରୀ ରିଭିଜନ୍ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀରେ ନିଜ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀର ଜଣାଶୁଣା ବା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କୁ ‘ମାର୍କ’ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ବହୁ ବର୍ଷରୁ ରହିଆସିଛି। ୨୦୨୩ ମସିହା ମେ ୨୯ ତାରିଖରେ ଜାରି ହୋଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀର ପାରା-୨୦ରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଉଲ୍ଲେଖ ଥିଲା।
2. କେଉଁମାନେ ଆସନ୍ତି ଏହି ତାଲିକାରେ? :
ସାଂସଦ, ବିଧାୟକ, ବିଧାନ ପରିଷଦ ସଦସ୍ୟ, ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦବୀରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, କଳା, ସାହିତ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି, କ୍ରୀଡ଼ା, ନ୍ୟାୟପାଳିକା, ସାମ୍ବାଦିକତା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାର ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ।
3. କାହିଁକି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ? :
ଅନେକ ସମୟରେ ତ୍ରୁଟିବଶତଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାମ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ବାଦ୍ ପଡ଼ିଯିବା ଯୋଗୁଁ ଅନାବଶ୍ୟକ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ଠିକଣା ପରିବର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ଡ୍ରାଫ୍ଟ ତାଲିକାରେ ନାମ ରହିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ନୋଟିସ୍ ତଥ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଆପ୍ରେ ଅପଲୋଡ୍ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ବୈଷୟିକ ସୁବିଧା ରଖାଯାଇଛି।
‘VIP’ ଶବ୍ଦ ଉପରେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସଫେଇ
ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ସୂତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଆୟୋଗଙ୍କ କୌଣସି ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କିମ୍ବା ଆଦେଶନାମାରେ ‘VIP’ ଶବ୍ଦ ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ। ସେଠାରେ କେବଳ ‘ମାର୍କଡ୍ ଇଲେକ୍ଟର୍ସ’ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ। ତେବେ ସଫ୍ଟୱେର୍ ଡେଭଲପର୍ କିମ୍ବା ଟେକ୍ନିକାଲ୍ ଟିମ୍ର ତ୍ରୁଟି ଯୋଗୁଁ ଆପ୍ ଷ୍ଟୋର୍ ବିବରଣୀରେ ଅଜାଣତରେ ‘VIP’ ଶବ୍ଦଟି ରହିଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ବିବାଦର ରୂପ ନେଇଛି।
ସନ୍ଦେହ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛତାର ପ୍ରଶ୍ନ
ବିଶେଷ ତୀବ୍ର ସଂଶୋଧନ (SIR) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ନେଇ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଓ ନାଗରିକ ସମାଜ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇ ଆସୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆପ୍ରେ ଭିଆଇପି ଫିଚର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ମନରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ଯେ, ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସାଧାରଣ ଭୋଟର ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭୋଟରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ କରାଯାଉଛି କି?
ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀଙ୍କ ମତରେ, ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆସ୍ଥା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଆୟୋଗ କେବଳ ଭିତରର ସଫେଇ ନଦେଇ, ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ଏହି ଆପ୍ର ବୈଷୟିକ ନିୟମାବଳୀକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚନର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଉପରେ କୌଣସି ଆଞ୍ଚ ଆସିବ ନାହିଁ।
Also read : https://purvapaksa.com/jajpur-odishas-oldest-city-history-culture-and-mystery/
