ରାଜନୀତିରେ କୁହାଯାଏ—ଯିଏ ଜିତିଲା, ସେଇ ରାଜା। କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ନିର୍ବାଚନ ଜିତିବା ପଛରେ କେତେ ଟଙ୍କା ପାଣି ଭଳି ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ, ତାହାର ଏକ ବଡ଼ ପର୍ଦ୍ଦାଫାଶ ହୋଇଛି।
ନିକଟରେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ପାଖରେ କିଛି ତଥ୍ୟ ଜମା ହୋଇଛି, ଯାହାକୁ ଦେଖିଲେ ଆପଣ ବି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯିବେ। ଚଳିତ ବର୍ଷ (୨୦୨୬) ଦେଶର ୫ଟି ରାଜ୍ୟରେ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ରାଜ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ମିଶାଇ ମୋଟ ଯେତେ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଛନ୍ତି, ତାର ଅଧାରୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟ ୫୪ ପ୍ରତିଶତ କେବଳ ଗୋଟିଏମାତ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଛି— ଆଉ ସେହି ରାଜ୍ୟଟି ହେଉଛି ଆମ ଦେଶର ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳର ମହାନ୍ ଭୂମି… ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ!
ଆଉ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଲା, ଏହି ଏକକାଳୀନ ବଡ଼ ପରିମାଣର ଅର୍ଥ କୌଣସି ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦେଶର ଶାସକ ଦଳ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ବା ବିଜେପି (BJP) ପକ୍ଷରୁ ଖର୍ଚ୍ଚ କରାଯାଇଛି। କେବଳ ଗୋଟିଏ ରାଜ୍ୟରେ ଏତେ ବଡ଼ ପାଣ୍ଠି ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାର କାରଣ କ’ଣ? ବିଜେପି ଏଠାରେ କେତେ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦଳମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା କ’ଣ ଥିଲା?
୫୨୯ କୋଟିରୁ ୨୮୭ କୋଟି… କେବଳ ବେଙ୍ଗଲରେ!
ଚାଲନ୍ତୁ, ପ୍ରଥମେ ଆମେ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ନଜର ପକାଇବା। ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ନିକଟରେ ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଚଳିତ ବର୍ଷ ଯେଉଁ ୫ଟି ରାଜ୍ୟରେ— ଯଥା ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, କେରଳ, ଆସାମ, ତାମିଲନାଡୁ ଏବଂ ପୁଡୁଚେରୀରେ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ସେଥିରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ବା ବିଜେପି ମୋଟ ଉପରେ ୫୨୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥିଲା।
ଏବେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ତଥ୍ୟଟି ଶୁଣନ୍ତୁ— ଏହି ୫୨୯ କୋଟି ଭିତରୁ କେବଳ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ବିଜେପି ଏକାକୀ ୨୮୭ କୋଟି ଟଙ୍କା ପାଣି ଭଳି ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଦେଇଛି! ପ୍ରତିଶତ ହିସାବରେ ଦେଖିଲେ, ଏହା ମୋଟ ଖର୍ଚ୍ଚର ୫୪ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ। ଅର୍ଥାତ୍, ପାଞ୍ଚଟି ରାଜ୍ୟରେ ନିର୍ବାଚନ ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବିଜେପିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଫୋକସ୍, ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପାଣ୍ଠି କେବଳ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇଥିଲା।
କାହିଁକି ଏପରି ହେଲା? ଟିକେ ପଛକୁ ଫେରି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ। ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ହେବ ବିଜେପି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ସରକାରକୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଲଗାଇ ଦେଇଛି। ୨୦୨୧ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏହି ନୂତନ ନିର୍ବାଚନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରତିଟି ବୁଥ୍ ସ୍ତରରେ ଦଳ ନିଜର ସଂଗଠନକୁ ମଜବୁତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା। ଏହି ୨୮୭ କୋଟି ଟଙ୍କା କେବଳ କାଗଜ କଲମରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଜନସଭା, ହେଲିକାପ୍ଟର ଗସ୍ତ, ପାର୍ଟିର କ୍ୟାମ୍ପେନ୍, ଷ୍ଟାର ପ୍ରଚାରକଙ୍କ ଗସ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ପ୍ରଚାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ବିନିଯୋଗ ହୋଇଥିଲା।
ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ— ଏତେ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାର ପରିଣାମ କ’ଣ ହେଲା? କ’ଣ ବିଜେପିର ଏହି ପାଣ୍ଠି ବିନିଯୋଗ ସଫଳ ହେଲା?
ତଥ୍ୟ କହୁଛି, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ବିଜେପି ଏତେ ବଡ଼ କ୍ୟାମ୍ପେନ୍ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ବଳ ବଳରେ ସେଠାକାର ଶାସକ ଦଳ ଟିଏମସିକୁ କଡ଼ା ଟକ୍କର ଦେଇଥିଲା। ଯଦିଓ ଟିଏମସି ସରକାର ଗଢ଼ିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବିଜେପି ସେଠାରେ ନିଜର ସିଟ୍ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଏକ ମଜବୁତ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ସମର୍ଥ ହୋଇଥିଲା। (ଏଠାରେ ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ମୋଟ ୨୯୩ଟି ସିଟ୍ ମଧ୍ୟରୁ ବିଜେପି ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିବାବେଳେ ଟିଏମସି ୭୨ଟି ଆଖାପାଖି ସିଟ୍ ପାଇଥିଲା ଏବଂ ବିଜେପି ନିଜର ଦଖଲକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିଥିଲା।
ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ କେତେ ଖର୍ଚ୍ଚ କଲା ବିଜେପି?
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ନଜର ପକାଇବା ଯେ, ବାକି ୪୬ ପ୍ରତିଶତ ଅର୍ଥାତ୍ ଅବଶିଷ୍ଟ ଟଙ୍କା ବିଜେପି ଅନ୍ୟ କେଉଁ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କରେ କିପରି ଖର୍ଚ୍ଚ କଲା?
୧. ଆସାମ: ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ ଆସାମରେ ବିଜେପି ନିଜର ଶାସନ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲା। ଏଠାରେ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରାୟ ୯୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା। ଆସାମରେ ବିଜେପିର ରଣନୀତି ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ମଜବୁତ ଥିବାରୁ, ଏଠାରେ ବେଙ୍ଗଲ ଭଳି ଏତେ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ି ନଥିଲା।
୨. ତାମିଲନାଡୁ: ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଏହି ପ୍ରମୁଖ ରାଜ୍ୟରେ ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଜମି ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ବିଜେପି ଜୋରଦାର ଉଦ୍ୟମ ଚଳାଇଛି। ତାମିଲନାଡୁ ନିର୍ବାଚନରେ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରାୟ ୫୨ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା।
୩. କେରଳ: ବାମପନ୍ଥୀ ମହାମେଣ୍ଟର ଗଡ଼ କିମ୍ବା କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରଭାବ ଥିବା କେରଳରେ ବିଜେପି ନିଜର ଉପସ୍ଥିତି ଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା। ଏଠାରେ ଦଳ ଖୁବ୍ ଜୋରସୋର୍ରେ ପ୍ରଚାର କରି ୮୩ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥିଲା। ଯଦିଓ ଟଙ୍କା ଏବଂ ପ୍ରଚାର ପଛରେ ପାଣି ଭଳି ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ କେରଳର ଜଟିଳ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ ଯୋଗୁଁ ଦଳକୁ ମାତ୍ର ୩ଟି ସିଟ୍ରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ତଥାପି ଭୋଟ୍ ପ୍ରତିଶତ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦଳ ସେଠାରେ ନିଜର ଦଖଲ ବଢ଼ାଇଛି।
୪. ପୁଡୁଚେରୀ: କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ପୁଡୁଚେରୀରେ ଛୋଟ କ୍ଷେତ୍ର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିଜେପି ପକ୍ଷରୁ ୧୨ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା।
ଏହାକୁ ମିଶାଇଲେ, ବିଜେପିର ସମୁଦାୟ ୫ଟି ରାଜ୍ୟର ନିର୍ବାଚନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ୫୨୯ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଉଛି ଯେ ବିଜେପି ପାଇଁ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ କେବଳ ଗୋଟିଏ ନିର୍ବାଚନ ନଥିଲା, ବରଂ ଏହା ଏକ ପ୍ରକାରର ‘ପ୍ରେଷ୍ଟିଜ୍ ଫାଇଟ୍’ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଦଳ ନିଜର ସର୍ବଶ୍ଚିକ୍ତି ନିୟୋଜିତ କରିଥିଲା।
କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ସିପିଏମ୍ (CPM) କେଉଁଠି ଥିଲେ? ହିସାବ କିତାବ କ’ଣ କହୁଛି?
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସୁଛି— ଯେଉଁଠି ବିଜେପି ଶହ ଶହ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କଲା, ସେଠାରେ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ଅବସ୍ଥା କ’ଣ ଥିଲା? ସେମାନେ କେତେ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କଲେ?
ଚାଲନ୍ତୁ, କଂଗ୍ରେସ (Congress) ଏବଂ ସିପିଏମ୍ (CPM) ଦଳର ହିସାବ ଉପରେ ନଜର ପକାଇବା।
- କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି: ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ଅନੁଯାୟୀ, କଂଗ୍ରେସ ସମସ୍ତ ୫ଟି ଯାକ ରାଜ୍ୟର ନିର୍ବାଚନରେ ମୋଟ ମିଶାଇ ୨୪୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଛି। ଯାହାକି ବିଜେପିର ମୋଟ ଖର୍ଚ୍ଚର ପ୍ରାୟ ଅଧା ଅଟେ। କିନ୍ତୁ କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଖର୍ଚ୍ଚ କେଉଁଠି ହୋଇଛି ଜାଣିଛନ୍ତି? କେରଳରେ! କେରଳରେ କଂଗ୍ରେସ ନିଜର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଜୋର ଲଗାଇ ୧୦୫ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥିଲା। ଆଉ ଏହାର ଫଳ ମଧ୍ୟ କଂଗ୍ରେସକୁ ମିଳିଥିଲା— କେରଳରେ ଦଳ ୬୩ଟି ସିଟ୍ ଜିତି ବାମପନ୍ଥୀ (CPM) ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଏଲଡିଏଫ୍ (LDF) ସରକାରକୁ କ୍ଷମତାରୁ ହଟାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା। ସେହିପରି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ କଂଗ୍ରେସ ସମସ୍ତ ସିଟ୍ରେ ଲଢ଼ି ମାତ୍ର ୪୨ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥିଲା ଏବଂ ମାତ୍ର ୨ଟି ସିଟ୍ ପାଇଥିଲା।
- ସିପିଏମ୍ (CPM): ବାମପନ୍ଥୀ ଦଳ ସିପିଏମ୍ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ୫ଟି ରାଜ୍ୟର ନିର୍ବାଚନରେ ମୋଟ ମାତ୍ର ୩୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରାଯାଇଛି। କେବଳ କେରଳରେ ସେମାନେ ୨୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପରାଜୟର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ଏବଂ ମାତ୍ର ୨୬ଟି ସିଟ୍ ମିଳିଥିଲା। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଯେଉଁଠି ଦିନେ ବାମପନ୍ଥୀଙ୍କର ଏକଛତ୍ରରାଜ୍ଯ ଥିଲା, ସେଠାରେ ସିପିଏମ୍ ମାତ୍ର ୮ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥିଲା ଏବଂ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏମାତ୍ର ସିଟ୍ ଜିତିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା।
ଏଠାରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା— ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଥିବା ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ବା TMC ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ନିକଟରେ ନିଜର ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଖର୍ଚ୍ଚ ରିପୋର୍ଟ ଦାଖଲ କରିନାହିଁ।
ଦଳମାନଙ୍କର ଆୟ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ବାଲାନ୍ସର ଅବସ୍ଥା
ନିର୍ବାଚନରେ କେବଳ ଖର୍ଚ୍ଚ କେତେ ହେଲା ତାହା ନୁହେଁ, ବରଂ ଦଳମାନଙ୍କ ପାଖରେ କେତେ ଟଙ୍କା ବାକି ଥିଲା, ତାହା ମଧ୍ୟ ଖୁବ୍ ରୋଚକ।
ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେତେବେଳେ ଏହି ୫ଟି ରାଜ୍ୟରେ ନିର୍ବାଚନର ଘୋଷଣା ହୋଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (BJP)ର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ପାଖରେ ମୋଟ ୬,୭୨୨ କୋଟି ଟଙ୍କା ଜମା ଥିଲା। ଆଉ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ଦେଖନ୍ତୁ, ଏତେ ସବୁ ରାଜ୍ୟରେ ନିର୍ବାଚନ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବା ଏବଂ କ୍ୟାମ୍ପେନ୍ ଚଳାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ବାଚନ ସରିଲା ବେଳକୁ ବିଜେପିର ସେହି ପାଣ୍ଠି କମିବା ବଦଳରେ ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଇ ୭,୬୨୭ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା! ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ବିଜେପିକୁ ବିଭିନ୍ନ ମାଧ୍ୟମରୁ ଯେତିକି ପାଣ୍ଠି ବା ଡୋନେସନ୍ ମିଳିଥିଲା, ତାହା ଖର୍ଚ୍ଚ ଠାରୁ ବହୁତ ଅଧିକ ଥିଲା। ପାର୍ଟିର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମୁଖ୍ୟାଳୟକୁ ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରାୟ ୧,୪୭୩ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଆୟ ମିଳିଥିଲା।
ଏହା ତୁଳନାରେ ଯଦି ଆମେ କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ଅବସ୍ଥା ଦେଖିବା, ତେବେ ଚିତ୍ରଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା। ନିର୍ବାଚନ ଆରମ୍ଭ ବେଳେ କଂଗ୍ରେସ ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ୫ଟି ରାଜ୍ୟର ଏକକାଳୀନ ପାଣ୍ଠି ପାଖାପାଖି ୧୬୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲା, ଯାହାକି ନିର୍ବାଚନ ଶେଷ ହେବା ବେଳକୁ ହ୍ରାସ ପାଇ କେବଳ ୧୦୩ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ସିମିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡୁଛି ଯେ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ବଳ ଏବଂ ପାଣ୍ଠିର ମାମଲାରେ ଶାସକ ଦଳ ଏବଂ ବିରୋଧୀ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ କେତେ ବଡ଼ ବ୍ୟବଧାନ ରହିଛି।
ତେବେ, ଏହି ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟରୁ ଆମକୁ କ’ଣ ଶିକ୍ଷା ମିଳୁଛି?
ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଆଜିର ସମୟରେ ନିର୍ବାଚନ କେବଳ ବାଚାଳତା ବା ଭାଷଣର ଲଢ଼ଇ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ବିଶାଳ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ରଣନୈତିକ ଯୁଦ୍ଧ ପାଲଟିଛି। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗକୁ ଦଖଲ କରିବା କିମ୍ବା ସେଠାରେ ନିଜର ଦଳୀୟ ଆଧିପତ୍ୟ ଜାହିର କରିବା ପାଇଁ ବିଜେପି ଯେପରି ଭାବରେ ନିଜର ମୋଟ ନିର୍ବାଚନୀ ବଜେଟ୍ର ୫୪ ପ୍ରତିଶତ ଅର୍ଥାତ୍ ୨୮୭ କୋଟି ଟଙ୍କା କେବଳ ଗୋଟିଏ ରାଜ୍ୟରେ ଢାଳିଦେଲା, ତାହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଭୂମିକା ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ କେତେ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବା ଏକ କଥା, କିନ୍ତୁ ଭୋଟରମାନେ ଶେଷରେ କାହାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛନ୍ତି, ତାହା ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ବିଜେପି ଏତେ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବା ପରେ ବି ଟିଏମସି ସରକାର ଗଢ଼ିବାରେ ସଫଳ ହେବା ଏକଥା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ କେବଳ ଟଙ୍କା ନୁହେଁ, ବରଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସମୀକରଣ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବାଚନର ଫଳାଫଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ।
