ଆପଣ ଗୋଟିଏ ଦଳକୁ ବହୁତ ଭଲ ପାଉଛନ୍ତି, ତାକୁ ଭୋଟ୍ ଦେଉଛନ୍ତି, ଆଉ ହଠାତ୍ ଗୋଟିଏ ସକାଳେ ଶୁଣିବାକୁ ପାଇଲେ ଯେ—ସେହି ଦଳ ଆଉ ଗୋଟିଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଦଳ ଦୁଇଫାଳ ହୋଇଯାଇଛି। ଆଉ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଲା, ଯେଉଁ ଚିହ୍ନକୁ ଦେଖି ଆପଣ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଭୋଟ୍ ଦେଇଆସୁଥିଲେ, ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ସେହି ଚିହ୍ନକୁ ହିଁ ବନ୍ଦ ବା ସ୍ଥଗିତ ରଖିଦେଇଛନ୍ତି!
ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ଇତିହାସ ଏପରି ଅନେକ ନାଟକୀୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭରପୂର ରହିଛି। ଆଜି ଆମେ ଆଲୋଚନା କରିବା, କିପରି ଦଳ ଭାଙ୍ଗେ, କାହିଁକି ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କୁ ମୂଳ ଦଳୀୟ ଚିହ୍ନ ଛଡ଼ାଇ ନେବାକୁ ପଡ଼େ, ଏବଂ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସମୟରୁ ଆଜିର ଶିବସେନା, ଏନସିପି, ଏଲ୍.ଜେ.ପି., ଏବଂ ଟିଏମସି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ଇତିହାସ କ’ଣ କହୁଛି।
୧୯୬୯ର ଐତିହାସିକ କଂଗ୍ରେସ ବିଭାଜନ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ବଡ଼ ଚିହ୍ନ ସ୍ଥଗିତାଦେଶ
“କଥାଟା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ୧୯୬୯ ମସିହାରୁ। ସେତେବେଳେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ (INC)—ଯାହା ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ମୂଳଦୁଆ ଥିଲା—ତାର ପ୍ରଥମ ବଡ଼ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ବିଭାଜନ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଲା।
ଏହାର ମୂଳରେ ଥିଲା କ୍ଷମତାର ଲଢ଼େଇ। ଦେଶର ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଏବଂ ଦଳର ବରିଷ୍ଠ ନେତାମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ସେତେବେଳେ ‘ସିଣ୍ଡିକେଟ୍’ କୁହାଯାଉଥିଲା, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ସ୍ଥିତି ଏପରି ହେଲା ଯେ, ଦଳ ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇଗଲା।
ସେତେବେଳେ କଂଗ୍ରେସର ମୂଳ ଚିହ୍ନ ଥିଲା— ‘ଯୁଆଳି ସହିତ ଦୁଇଟି ବଳଦ’। କିନ୍ତୁ କାହାକୁ ପ୍ରକୃତ କଂଗ୍ରେସ କୁହାଯିବ, ଏହାକୁ ନେଇ ଦୁଇଟିଯାକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଦାବି କଲେ। ଶେଷରେ, ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ମୂଳ ଚିହ୍ନକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଦେଲେ!
ଭାବନ୍ତୁ, ସେତେବେଳେ ଦଳ ପାଇଁ କେତେ ବଡ଼ ମାନସିକ ଧକ୍କା ଥିବ। ପରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ‘ଗାଈ ଓ ବାଛୁରୀ’ ଚିହ୍ନ ମିଳିଥିଲା, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ୧୯୭୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗରେ, ଆଜିର ଆମର ସମସ୍ତଙ୍କ ପରିଚିତ ‘ହାତ’ ଚିହ୍ନରେ ପରିଣତ ହେଲା।”
ଏଆଇଏଡିଏମକେରେ ବାରମ୍ବାର ବିଭାଜନ ଓ ପୁନଃ ମିଶ୍ରଣ
ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ ଇତିହାସରେ ‘ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଆନ୍ନା ଦ୍ରାବିଡ଼ ମୁନ୍ନେତ୍ରା କାଝାଗମ୍’ (ଏଆଇଏଡିଏମକେ)ର ଏକ ଅନନ୍ୟ ରେକର୍ଡ ରହିଛି: ଏହା ହେଉଛି ଏକମାତ୍ର ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଯାହାର ନାମ ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ ଚିହ୍ନ “ଦୁଇଟି ପତ୍ର”କୁ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଗୋଷ୍ଠୀକନ୍ଦଳ ଯୋଗୁଁ ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଦୁଇଥର ସ୍ଥଗିତ କରି ପୁନର୍ବାର ବାହାଲ କରିଛନ୍ତି।
1. ପ୍ରଥମ ବିଭାଜନ: ଜାନକୀ ବନାମ ଜୟଲଳିତା (୧୯୮୭–୧୯୮୯)
୧୯୮୭ ମସିହା ଡିସେମ୍ବରରେ ଦଳର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଏମ୍.ଜି. ରାମଚନ୍ଦ୍ରନ୍ (ଏମଜିଆର)ଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏଆଇଏଡିଏମକେ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା:
• ଏଆଇଏଡିଏମକେ (ଜାନକୀ ଗୋଷ୍ଠୀ): ଏମଜିଆରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଜାନକୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ରନ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ।
• ଏଆଇଏଡିଏମକେ (ଜୟଲଳିତା ଗୋଷ୍ଠୀ): ଏମଜିଆରଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ (ଶିଷ୍ୟା) ଜେ. ଜୟଲଳିତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ।
ଉଭୟ ପକ୍ଷ ନିଜକୁ ପ୍ରକୃତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବୋଲି ଦାବି କରୁଥିବାରୁ, ୧୯୮୯ ତାମିଲନାଡୁ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ “ଦୁଇଟି ପତ୍ର” ଚିହ୍ନକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଥିଲେ। ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଅସ୍ଥାୟୀ ବିକଳ୍ପ ଚିହ୍ନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ:
• ଜାନକୀଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ “ଦୁଇଟି ପାରା” ଚିହ୍ନରେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ।
• ଜୟଲଳିତାଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ “କୁକୁଡ଼ା” ଚିହ୍ନରେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ।
ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ୧୯୮୯ ମସିହା ଫେବୃଆରୀରେ ଏକୀକୃତ ଏଆଇଏଡିଏମକେ ପାଇଁ “ଦୁଇଟି ପତ୍ର” ଚିହ୍ନକୁ ପୁନର୍ବାର ବାହାଲ କରିଥିଲା।
2. ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଭାଜନ: ଓପିଏସ ବନାମ ଇପିଏସ୍ ବନାମ ଶଶିକଳା (୨୦୧୭)
ଶଶିକଳା (ତାଙ୍କ ପୁତୁରା ଟି.ଟି.ଭି. ଦିନାକରନଙ୍କ ସହ) ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏଡାପାଡି କେ. ପଲାନିସ୍ୱାମୀ (ଇପିଏସ୍) ଶଶିକଳା ଗୋଷ୍ଠୀର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ।
• ନିର୍ବାଚନ ଉପରେ କଟକଣା: ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୭ରେ, ଆର.କେ. ନଗର ଉପ-ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ, ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ପୁନର୍ବାର “ଦୁଇ ପତ୍ର” ପ୍ରତୀକ ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇଥିଲେ ଏବଂ ଉଭୟ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ “ଏଆଇଏଡିଏମକେ” ନାମ ବ୍ୟବହାର କରିବାରୁ ବାରଣ କରିଥିଲେ।
ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୭ରେ, ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଏକତ୍ରିତ ଇପିଏସ୍-ଓପିଏସ୍ ଗୋଷ୍ଠୀ ସପକ୍ଷରେ ରାୟ ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ “ଦୁଇ ପତ୍ର” ପ୍ରତୀକ ଫେରାଇ ଦେଇଥିଲେ।
ସମାଜବରଦୀ ପାର୍ଟିର ବିପଦ କିପରି ଟଳିଲା
କେବଳ ସେହି ସମୟର କଥା ନୁହେଁ, ସମୟ ବଦଳିବା ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ ଏହି ପରମ୍ପରା ଆଜି ଯାକେ ଚାଲିଆସିଛି। ଆସନ୍ତୁ ନଜର ପକାଇବା ଆଉ କିଛି ପ୍ରମୁଖ ଘଟଣା ଉପରେ:
• ୨୦୧୭ – ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି (SP): ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ରାଜନୀତିରେ ମୁଲାୟମ ସିଂହ ଯାଦବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅଖିଳେଶ ଯାଦବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷମତାକୁ ନେଇ ତୀବ୍ର ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ଦଳର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ସାଇକେଲ୍’ ଚିହ୍ନ ସ୍ଥଗିତ ରହିବାର ଯଥେଷ୍ଟ ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦଳୀୟ ସଂଗଠନ ଏବଂ ବିଧାନସଭାରେ ବହୁମତକୁ ଆଧାର କରି ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଅଖିଳେଶ ଯାଦବଙ୍କ ସପକ୍ଷରେ ରାୟ ଦେଲେ ଏବଂ ସାଇକେଲ୍ ଚିହ୍ନ ବଞ୍ଚିଗଲା।
• ୨୦୨୧ – ଲୋକ ଜନଶକ୍ତି ପାର୍ଟି : ବିହାରର ଦିବଙ୍ଗତ ନେତା ରାମ ବିଳାସ ପାଶୱାନଙ୍କ ନିଧନ ପରେ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ପୁଅ ଚିରାଗ ପାଶୱାନ ଏବଂ ଭାଇ ପଶୁପତି କୁମାର ପାରସଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଏତେ ବଢ଼ିଲା ଯେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଲୋକ ଜନଶକ୍ତି ପାର୍ଟିର ମୂଳ ‘ବଙ୍ଗଳା’ ଚିହ୍ନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଦେଲେ। ଫଳରେ, ଚିରାଗଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ପାଇଲେ ‘ହେଲିକପ୍ଟର’ ଏବଂ ପାରସଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ପାଇଲେ ‘ସିଲେଇ ମେସିନ୍’ ଚିହ୍ନ।
• ୨୦୨୨ – ଶିବସେନା ଏବଂ ଏକନାଥ ସିନ୍ଦେ: ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତିରେ ଯାହା ଘଟିଲା, ତାହା ସମସ୍ତେ ଦେଖିଛନ୍ତି। ଏକନାଥ ସିନ୍ଦେ ଏବଂ ଉଦ୍ଧବ ଠାକରେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଳୀୟ କ୍ଷମତା ପାଇଁ ଲଢ଼େଇରେ ଐତିହାସିକ ‘ଧନୁ ଓ ତୀର’ ଚିହ୍ନ ସ୍ଥଗିତ କରାଗଲା ଏବଂ ଶେଷରେ ସିନ୍ଦେ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଏହା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା। ସେହିପରି ଶରଦ ପାୱାରଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ନୂତନ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ‘ତୁରୀ ବଜାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି’ (ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର) ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।”
ସଦ୍ୟତମ ଘଟଣାପ୍ରବାହ – ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ (TMC) ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପ
ଏହି ଧାରା କେବଳ ପୁରୁଣା ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନାହିଁ, ବରଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟର ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହାର ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ।
ଦଳ ଭାତରୀଣ ବିବାଦ ଏବଂ କ୍ଷମତା ସଂଘର୍ଷକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। କମିଶନ ପ୍ରଥମେ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସର ପାରମ୍ପରିକ ‘ଫୁଲ ଓ ଘାଷ’ ଚିହ୍ନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଫ୍ରିଜ୍ ବା ସ୍ଥଗିତ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍, ଆଗାମୀ ଦିନରେ କୌଣସି ଗୋଷ୍ଠୀ ଏହି ଚିହ୍ନ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଏହାପରେ, ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଉଭୟ ପ୍ରମୁଖ ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ନୂଆ ନାଁ ଏବଂ ନୂଆ ଚିହ୍ନ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି:
1. ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ: ଏଣିକି ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀର ନାଁ ରହିବ ‘ମମତା ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ’ ଏବଂ ଏହାର ଦଳୀୟ ଚିହ୍ନ ହେବ ‘ଫୁଟବଲ ଖେଳାଳି’।
2. ଋତୁବ୍ରତ ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ: ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀର ନାଁ ରହିଛି ‘ଡେମୋକ୍ରାଟିକ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ’ ଏବଂ ଏହାର ଦଳୀୟ ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ‘ଲଫାପା’ |
ଏହି ନୂଆ ପରିଚୟ କେବଳ ଆଗାମୀ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ବିଧାନସଭା ଉପନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ ଟିଏମସି କିଏ, ସେନେଇ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ବିଚାର ଏବେ ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିଛି।”
ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସୁଥିବ—ଏତେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଦଳ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ପରେ, କାହାକୁ ପ୍ରକୃତ ଦଳ ମାନାଯିବ ଏବଂ କାହାକୁ ଅସଲି ଚିହ୍ନ ମିଳିବ, ଏହାର ନିଷ୍ପତ୍ତି କିଏ ଏବଂ କିପରି ନିଏ?
ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି, ଯାହା ଭାରତର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ୧୯୭୨ ମସିହାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟ—ଅର୍ଥାତ୍ ‘ସାଦିକ ଅଲି ବନାମ ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ’ ମାମଲା ଉପରେ ଆଧାରିତ।
ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ (ECI) ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକ ତିନି-ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବିଶିଷ୍ଟ ପରୀକ୍ଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା (Three-Test Formula) ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହା କ’ଣ:
1. ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ପରୀକ୍ଷଣ: ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଦେଖନ୍ତି ଯେ, କୌଣସି ଗୋଷ୍ଠୀ ମୂଳ ଦଳର ସମ୍ବିଧାନରେ ଥିବା ମୌଳିକ ଆଦର୍ଶ, ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ନୀତିକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ।
2. ଦଳୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ପରୀକ୍ଷଣ: ଦଳ ଭାଙ୍ଗିବା ସମୟରେ ଦଳ ଭିତରର ଆନ୍ତର୍ଗତ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ନିୟମକାନୁନ୍ ଠିକ୍ ଭାବେ ଅନୁସରଣ କରାଯାଇଥିଲା କି ନାହିଁ, ତାହାର ମୂଲ୍ୟାୟନ କରାଯାଏ।
3. ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତାର ପରୀକ୍ଷଣ: ଏହା ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ! ଦଳର ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ—ଅର୍ଥାତ୍ ସାଂସଦ ଏବଂ ବିଧାୟକମାନେ ଏବଂ ସଂଗଠନର କର୍ମକର୍ତ୍ତାମାନେ କାହା ପଟେ ଅଛନ୍ତି, ତାହା ଗଣନା କରାଯାଏ। ଆଧୁନିକ ସମୟରେ ଦଳୀୟ ବିଭାଜନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ପରୀକ୍ଷଣଟି ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ।”
ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷମତା ପାଇଁ ଯେତେ ବାଦବିବାଦ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନର ନିୟମ ହିଁ ଶେଷରେ ସତ୍ୟକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣେ। ଗୋଟିଏ ଦଳର ଚିହ୍ନ ଚାଲିଯିବା ବା ବଦଳିଯିବା କେବଳ ଗୋଟିଏ ପ୍ରତୀକର ପରିବର୍ତ୍ତନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ରାଜନୈତିକ ଇତିହାସର ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
