ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଭୋଟର ତାଲିକା ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବେ ଏକ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଆଇନଗତ ତଥା ପ୍ରଶାସନିକ ସଙ୍କଟ ଭିତରକୁ ଠେଲି ହୋଇଯାଇଛି। ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ପେଶାଲ ଇଣ୍ଟେନସିଭ୍ ରିଭିଜନ୍ (SIR) ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରେ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ବାଦ୍ ପଡ଼ିଥିବା କିମ୍ବା ନାମ ଯୋଡ଼ିବା ନେଇ ଦାୟର ହୋଇଥିବା ପ୍ରାୟ ୩୭ ଲକ୍ଷରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଅପିଲ୍ ଏବେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ଆଗରେ ଝୁଲି ରହିଛି। ସବୁଠାରୁ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟକର କଥା ହେଉଛି, ବର୍ତ୍ତମାନର ମନ୍ଥର ଗତିରେ ଯଦି ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ଶୁଣାଣି ଚାଲେ, ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ ଆବେଦନର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆସିବା ପାଇଁ ପାଖାପାଖି ୧୨ ବର୍ଷ (ପ୍ରାୟ ୧୪୬ ମାସ) ରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଲାଗିଯିବ। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ନାଗରିକ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ନିଜର ମୌଳିକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଭୋଟଦାନ ଅଧିକାରରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦେଇଛି। ଏହି ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଏକ ସତ୍ୟପାଠ ଦାଖଲ କରି ରାଜ୍ୟରେ ଆପିଲେଟ୍ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ସଂଖ୍ୟାକୁ ପ୍ରାୟ ଦ୍ୱିଗୁଣ କରିବାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାବି ଜଣାଇଛନ୍ତି।
କାହିଁକି ଏତେ ବର୍ଷ ଲାଗିବ? ସତ୍ୟପାଠର ତଥ୍ୟ
ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସର ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ ଡେରେକ୍ ଓ’ବ୍ରାୟନ୍ଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଦାୟର ହୋଇଥିବା ଏକ ପିଟିସନ୍ର ଜବାବରେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ରିପୋର୍ଟ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି:
ବିରାଟ ପେଣ୍ଡିଂ ମାମଲା :
ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୬ ତାରିଖ ସୁଦ୍ଧା ଆପିଲେଟ୍ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ଆଗରେ ସମୁଦାୟ ୩୭,୦୫,୨୩୫ଟି ଅପିଲ୍ ବିଚାରାଧୀନ ରହିଛି।
ମନ୍ଥର ନିଷ୍ପତ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା :
ଗତ ଏପ୍ରିଲ ମାସରୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପରେ ଗତ ପାଞ୍ଚ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ମାତ୍ର ୧,୨୬,୧୯୪ଟି ଆବେଦନର ସମାଧାନ କରିପାରିଛନ୍ତି।
୧୪୬ ମାସର ହିସାବ :
ଶନିବାର ଓ ରବିବାର ସମେତ ସପ୍ତାହର ସାତୋଟି ଯାକ ଦିନ କାମ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମାସିକ ହାରାହାରି ମାତ୍ର ପ୍ରାୟ ୨୫,୨୩୮ଟି ମାମଲା ଫଇସଲା ହୋଇପାରୁଛି। ଏହି ବେଗରେ ଯଦି କାମ ଚାଲେ, ତେବେ ୩୭ ଲକ୍ଷ ମାମଲା ସାରିବା ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ୧୪୬ ମାସ ବା ୧୨ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଲାଗିବ।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ଦାବି
ପରିସ୍ଥିତିର ଗମ୍ଭୀରତାକୁ ଉପଲବ୍ଧି କରି ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ କୋର୍ଟଙ୍କୁ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ବିରାଟ ସଂଖ୍ୟକ ମାମଲା ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ ପ୍ରଶାସନିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ସଂଖ୍ୟା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଏଥିପାଇଁ ଆୟୋଗ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଛନ୍ତି:
1. ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ସଂଖ୍ୟା ୨୪ରୁ ୪୨କୁ ବୃଦ୍ଧି : ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ମୋଟ ୪୨ଟି ଲୋକସଭା ଆସନ ରହିଛି। ତେଣୁ ସଂସଦୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ସଂଖ୍ୟା ସହିତ ସମାନ କରି ଆପିଲେଟ୍ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ସଂଖ୍ୟାକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ୨୪ରୁ ବଢ଼ାଇ ୪୨ (ପ୍ରାୟ ଦୁଇଗୁଣ) କରାଯାଉ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକସଭା ମଣ୍ଡଳୀ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ରହିଲେ ମାମଲା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇପାରିବ।
2. ଘରୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ବିଚାର ବିଭାଗୀୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଅନୁମତି : ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ର ନ୍ୟାୟିକ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଘରୁ ଭର୍ଚୁଆଲ୍ ଶୁଣାଣି କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଉ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଦୈନନ୍ଦିନ ଯାତାୟାତରେ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ମୂଲ୍ୟବାନ ସମୟ ବଞ୍ଚିବ ଏବଂ ଶୁଣାଣି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆହୁରି ଦ୍ରୁତ ହେବ।
କାହିଁକି ବାଦ୍ ପଡ଼ିଥିଲେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭୋଟର?
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ବେଆଇନ ଅନୁପ୍ରବେଶ, ନକଲି ଭୋଟର ଏବଂ ଦୋହରା ନାମ ରୋକିବା ପାଇଁ କମିଶନଙ୍କ ତରଫରୁ ସ୍ପେଶାଲ ଇଣ୍ଟେନସିଭ୍ ରିଭିଜନ୍ (SIR) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ନାଗରିକତା ଦସ୍ତାବିଜ୍ ଅଭାବ, ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣରୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ନାମ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ କାଟି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
- ବାଦ୍ ପଡ଼ିଥିବା ଭୋଟରମାନେ ନିଜ ନାମ ପୁନଃ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ୨୨ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଆବେଦନ କରିଥିବା ବେଳେ ପ୍ରାୟ ୧୬ ଲକ୍ଷ କ୍ରସ୍-ଅପିଲ୍ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନାମକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ଦାଖଲ ହୋଇଛି।
- ନାମ କଟିବା ପରେ ଅନେକ ଯୋଗ୍ୟ ନାଗରିକ ନିଜ ଅଧିକାର ଫେରିପାଇବା ପାଇଁ ଅପିଲ୍ କରି ଚାତକ ଭଳି ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି।
ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ନାଗରିକ ଅଧିକାର ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ
ଯଦି ଏହି ଅପିଲ୍ଗୁଡ଼ିକର ଫଇସଲା ପାଇଁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଲାଗିଯାଏ, ତେବେ ଆଗାମୀ ପୌର ନିର୍ବାଚନ ଏବଂ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଏହି ୩୭ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ମତାଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବେ। ଏହାକୁ ନେଇ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ରାଜନୀତିରେ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ, ବିଜେପି ଏବଂ ବାମପନ୍ଥୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ଆରୋପ-ପ୍ରତ୍ୟାରୋପ ଜାରି ରହିଛି। ଶାସକ ଟିଏମ୍ସି ଏହାକୁ କେନ୍ଦ୍ରର ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ବୋଲି କହୁଥିବା ବେଳେ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ନକଲି ଭୋଟରଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଏକ ଜରୁରୀ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ୁଛନ୍ତି।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଏହି ଆବେଦନ ଉପରେ କ’ଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାର କିପରି ସହଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି, ତାହା ଉପରେ ଏବେ ସମଗ୍ର ଦେଶର ନଜର ରହିଛି।
