ଆଜିର ଏହି ଦୁନିଆରେ ଭୂ-ରାଜନୀତି ବା ଜିଓପଲିଟିକ୍ସ କେବଳ ଭୂମି କିମ୍ବା ସୀମା ଭିତରେ ସୀମିତ ନାହିଁ, ବରଂ ଏବେ ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀର ନୀଳ ପାଣି ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଲଢ଼େଇ ଚାଲିଛି। ଆପଣମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣିଥିବେ ଯେ “ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ୍ ସାଗର” ବା ସାଉଥ୍ ଚାଇନା ସି— ଏହା ହେଉଛି ଏପରି ଏକ ସ୍ଥାନ, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ସାମରିକ ଶକ୍ତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ପାଲଟିଛି। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଚୀନ୍ ନିଜର ଦାଦାଗିରି ଓ ‘ଡାର୍କ ନେଭି’ ବଳରେ ସମସ୍ତ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ଚାପି ରଖିବାକୁ କ୍ରମାଗତ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏପରି ଏକ ଘଟଣା ଘଟିଛି, ଯାହାଫଳରେ ଡ୍ରାଗନ୍ ଅର୍ଥାତ୍ ଚୀନ୍ ନିଜର ଘର ପାଖରେ ଏବେ ଏକ ବିରାଟ ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି।
ଏବଂ ଆପଣ ଏହା ଶୁଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ ଯେ, ଏହି ସମଗ୍ର ଖେଳର ମାଷ୍ଟରମାଇଣ୍ଡ ଆଉ କିଏ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆମର ନିଜର ଦେଶ—ଭାରତ!
ଆଜି ଆମେ ଆଲୋଚନା କରିବା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ନୂତନ ରଣନୀତି ଉପରେ, ଯାହାକୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ନାମ ଦେଇଛନ୍ତି—”ବ୍ରହ୍ମୋସ ବେଲ୍ଟ କୌଶଳ”। କିପରି ଭାରତ, ଚୀନ୍ର ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ବେଇଜିଂର ବେକରେ ଏକ କଡ଼ା ସୁରକ୍ଷା ପାଶ ବାନ୍ଧୁଛି? କାହିଁକି ଆଜି ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ୍ ସାଗରରେ ଚୀନ୍ର ନୌସେନା ନିଜର ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଆଧିପତ୍ତ୍ୟ ପାଇଁ ଭୟଭୀତ ହେଉଛି? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ପୂରା ଭିତର କାହାଣୀ।
ପ୍ରଥମେ ଆସନ୍ତୁ ବୁଝିବା ଯେ ଏହି ‘ବ୍ରହ୍ମୋସ ବେଲ୍ଟ କୌଶଳ’ ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ?
ଏହା କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସାମରିକ ମେଣ୍ଟ ନୁହେଁ କି କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ ସନ୍ଧି ନୁହେଁ। ବରଂ, ଏହା ହେଉଛି ରଣନୈତିକ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ଶବ୍ଦ, ଯାହା ଭାରତ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସୀୟ ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଢ଼ିଉଠୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମୋସ ମିସାଇଲ୍ ସହଯୋଗର ଏକ ବିସ୍ତୃତ ନେଟୱାର୍କକୁ ବୁଝାଏ।
ଆପଣମାନେ ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ ଫିଲିପାଇନ୍ସ ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ଭାରତ ସହିତ ଏକ ବଡ଼ ଚୁକ୍ତି କରି ବିଦେଶକୁ ବ୍ରହ୍ମୋସ ରପ୍ତାନି କରିବାର ପ୍ରଥମ ଗ୍ରାହକ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ଭିଏତନାମ ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ପରି ଦେଶମାନଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଏବଂ ସହଯୋଗ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଛି। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ମାଲେସିଆ ଏବଂ ଥାଇଲାଣ୍ଡ ପରି ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଏହି ମିସାଇଲ୍ କିଣିବା ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ଯଦି ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଦେଶ ଏହି ମିସାଇଲ୍ ସିଷ୍ଟମକୁ ହାସଲ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଚୀନ୍ର ସାମୁଦ୍ରିକ ସୀମା ଏବଂ ଏହାର ଚତୁର୍ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏକ ବିପଦଜନକ ରଣନୈତିକ ଶୃଙ୍ଖଳ ତିଆରି କରିବ। ଏବଂ ଏହାରି ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ କୌଣସି ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମୁଦ୍ରରେ ଶାନ୍ତି, ସନ୍ତୁଳନ ଏବଂ ନିଜର ରକ୍ଷା କବଚକୁ ମଜବୁତ କରୁଛି।
ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସୁଛି—ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ୍ ସାଗରରେ ପ୍ରକୃତରେ ଚାଲିଛି କ’ଣ?
ଏହି ସମୁଦ୍ର କେବଳ ଏକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଜଳପଥ ନୁହେଁ; ଏହା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ କରିଡରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯେଉଁଠାରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଟ୍ରିଲିୟନ୍ ଡଲାରର ବାଣିଜ୍ୟ ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି, ଏହି ଜଳପଥର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ଚୀନ୍ ନିଜର ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ମାଲିକାନା ଦାବି କରୁଛି।
ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି, ଚୀନ୍ ଏହି ସାଗର ମଧ୍ୟରେ କୃତ୍ରିମ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ନିର୍ମାଣ କରିଛି, ସାମରିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବଢ଼ାଇଛି ଏବଂ ଆଧୁନିକ ନୌସେନା ଓ କୋଷ୍ଟ ଗାର୍ଡ ଜାହାଜ ମୁତୟନ କରିଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଭିଏତନାମ, ଫିଲିପାଇନ୍ସ, ମାଲେସିଆ ପରି ଛୋଟ ଛୋଟ ଆସିଆନ୍ ଦେଶମାନେ ନିଜକୁ ଏକ ଅତି ବିରାଟ ଶକ୍ତି ଆଗରେ ଅସହାୟ ମନେ କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଚୀନ୍ର ଏହି ବିଶାଳ ନୌସେନାକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସାଧନ କିମ୍ବା ଆଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ନଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଭିତରେ, ଏହି ସମୀକରଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳି ଯାଇଛି। ଆଉ ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଟ୍ରିଗର ପଏଣ୍ଟ ହେଉଛି—ଭାରତର ‘ବ୍ରହ୍ମୋସ’ ମିସାଇଲ୍!
ଆଚ୍ଛା, ବ୍ରହ୍ମୋସ ଏତେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କାହିଁକି?
ଏହାର ଉତ୍ତର ହେଉଛି—ବ୍ରହ୍ମୋସ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଦ୍ରୁତତମ ସୁପରସୋନିକ୍ କ୍ରୁଜ୍ ମିସାଇଲ୍। ଏହା ଶବ୍ଦର ଗତିଠାରୁ ପ୍ରାୟ ତିନି ଗୁଣ ଅଧିକ ବେଗରେ ଗତି କରିଥାଏ।
ଭାବନ୍ତୁ, ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଦେଶ ପାଖରେ ଏପରି ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଥାଏ, ଯାହା ଶତ୍ରୁର ଯୁଦ୍ଧପୋତକୁ ମାତ୍ର କିଛି ସେକେଣ୍ଡ ଭିତରେ ଚୂର୍ମାର୍ କରିପାରିବ, ସେତେବେଳେ ସେହି ଦେଶକୁ ଆଉ ଏକ ବିଶାଳ ନୌସେନା ରଖିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େ ନାହିଁ। କାରଣ ଏହି ମିସାଇଲଗୁଡ଼ିକୁ କୂଳରୁ ହିଁ ଶତ୍ରୁ ଜାହାଜ ଆଡ଼କୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରାଯାଇପାରିବ।
ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଯେତେବେଳେ ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ୍ ସାଗର ଆଖପାଖର ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏହି ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ଆଣ୍ଟି-ଶିପ୍ ମିସାଇଲ୍ ଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ତଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ମୁତୟନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଚୀନ୍ର ବଡ଼ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ଏବଂ ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ କ୍ୟାରିୟରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସେହି ଜଳସୀମାରେ ମନମୁତାବକ ବୁଲିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପଦଜନକ ହୋଇପଡ଼େ। ଶତ୍ରୁର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସମୟକୁ ଏହା ପ୍ରାୟ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଇଥାଏ। ଆଉ ଏହା ହିଁ ଚୀନ୍ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ପାଲଟିଛି।
ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁବେ ଯେ, ଭାରତ ଏହି କୌଶଳ ମାଧ୍ୟମରେ କ’ଣ ହାସଲ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି?
ଦେଖନ୍ତୁ, ଭାରତର ନୀତି କେବେଠାରୁ “ରଣନୈତିକ ସ୍ୱାଧୀନତା” ଏବଂ ସମୁଦ୍ରରେ ସ୍ୱାଧୀନ ଚଳାଚଳ ଉପରେ ଆଧାରିତ ରହିଛି। ଚୀନ୍ ଯେପରି ଭାରତ ମହାସାଗରରେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିବା ପାଇଁ “ମୋତିର ହାର” ନୀତି ଆପଣାଇଥିଲା, ଠିକ୍ ସେହିପରି ଭାରତ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଆକ୍ରମଣ ନକରି, ବରଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆସିଆନ୍ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରି ଚୀନ୍କୁ ଏକ ମଜବୁତ କାଉଣ୍ଟର ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।
ଯେତେବେଳେ ଫିଲିପାଇନ୍ସ ଭାରତଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମୋସ କିଣିଲା, ସେତେବେଳେ ବେଇଜିଂର ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଏହାକୁ ନେଇ କ୍ଷୋଭ ଓ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ଚୀନ୍ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛି ଯେ ଯଦି ଏହି ମିସାଇଲ୍ ଭିଏତନାମ ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ପାଖରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ୍ ସାଗରରେ ଚୀନ୍ର ଯୁଦ୍ଧପୋତଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ତରବାରୀ ଝୁଲୁଥିବ। ଏହାକୁ ହିଁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହୁଛନ୍ତି—”ଆପଣ ଯଦି ଆମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଶାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବେ, ତେବେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଚେକ୍ମେଟ୍ କରିବୁ।”
ଶେଷରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଏହି ‘ବ୍ରହ୍ମୋସ ବେଲ୍ଟ କୌଶଳ’ କେବଳ କିଛି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ବିକ୍ରୟର କାହାଣୀ ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି ଭାରତର ବଢ଼ୁଥିବା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ଏବଂ ଏକ ମଜବୁତ କୂଟନୈତିକ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିର ପ୍ରମାଣ। ଆମ ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶିଳ୍ପ ଏବେ କେବଳ ଭାରତ ଭିତରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଶ୍ୱର ବଡ଼ ବଡ଼ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ନିଜର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭାରତ ଉପରେ ଭରସା କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଛି।
Also read : https://purvapaksa.com/will-india-get-russias-fifth-generation-stealth-fighter-jet/
