କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ ଏପରି ଏକ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ, ଯାହା ଶତ୍ରୁର ସବୁଠାରୁ ଆଧୁନିକ ରାଡାର୍ ଆଖିରେ ଧୂଳି ଦେଇ ପବନ ବେଗରେ ସୀମା ଭିତରକୁ ପଶିଯିବ। ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରି ନିମିଷକ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହୋଇଯିବ, କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷ ଜାଣିବା ବେଳକୁ ସବୁକିଛି ଧ୍ୱଂସ ହୋଇସାରିଥିବ। ଏହା କୌଣସି ବିଜ୍ଞାନ କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ି ବା Fifth Generation Stealth Fighter Jetର ପ୍ରକୃତ କ୍ଷମତା।
ଆଉ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଏକ ବହୁତ ବଡ଼ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି। ଭାରତ ଏବଂ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ଆକାଶର ସବୁଠାରୁ ଘାତକ ଲଢୁଆ ବିମାନ ‘ସୁଖୋଇ-୫୭’କୁ ନେଇ ଭିତିରି ଆଲୋଚନା ତୀବ୍ର ହୋଇଛି। ରୁଷ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନଙ୍କ ପ୍ରବକ୍ତା ଦିମିତ୍ରୀ ପେସକୋଭ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତକୁ ଏହି ଷ୍ଟିଲ୍ଥ୍ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଯୋଗାଇବା ଏବଂ ଏହାର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ବା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଭାରତ ସହ ବାଣ୍ଟିବା ଏବେ ମସ୍କୋର ସରକାରୀ ଏଜେଣ୍ଡାରେ ରହିଛି।
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— କାହିଁକି ଏହି ଆଲୋଚନା ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ? ଭାରତ କ’ଣ ସତରେ Su-57 କିଣିବାକୁ ଯାଉଛି? ଯଦି ହଁ, ତେବେ ଆମର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱଦେଶୀ ୫ମ ପିଢ଼ିର ବିମାନ ‘ଆମକା’ ପ୍ରକଳ୍ପର ଭବିଷ୍ୟତ କ’ଣ ହେବ? ଆଉ ଆମେରିକାର ଚାପ ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତ ପୁଣିଥରେ ରୁଷର ହାତ ଧରିବ କି?
ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଜାଣିବା ଦରକାର ଯେ ଆଲୋଚନାର ମୂଳ ଘଟଣାଟି କ’ଣ। ନିକଟରେ ଭାରତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସହ ଏକ ଅନଲାଇନ୍ ସାକ୍ଷାତକାର ବେଳେ କ୍ରେମଲିନ୍ ପ୍ରବକ୍ତା ଦିମିତ୍ରୀ ପେସକୋଭ୍ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ତଥା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି— “Su-57 ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଏହି ବିମାନଟି ଭାରତକୁ ବିକ୍ରି କରିବାର ବିଷୟ ଆମ କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଛି।”
କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ, ପେସକୋଭ୍ ଆହୁରି ଏକ ବଡ଼ କଥା ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତ କେବଳ କିଛି ବିମାନ କିଣିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ, ବରଂ ଭାରତ ଚାହୁଁଛି ବିମାନ ନିର୍ମାଣର ‘ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଟ୍ରାନ୍ସଫର’ ବା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ହସ୍ତାନ୍ତର।
ସାଧାରଣତଃ ଯେକୌଣସି ଦେଶ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଗୁପ୍ତ ତଥା ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ତିଆରି କରେ, ସେ ଚାହେଁ ତାହା କେବଳ ତା’ ନିଜ ସୀମା ଭିତରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହୁ। କେହି ମଧ୍ୟ ନିଜର ମୁଖ୍ୟ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ପେସକୋଭ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତ ଏବଂ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଦୀର୍ଘ ଦିନର ବିଶ୍ୱାସନୀୟ ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ପାର୍ଟନରସିପ୍ ବା ରଣନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି, ତାହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ରୁଷିଆ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ନିଜର ଭାରତୀୟ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ ସେୟାର କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏବଂ ଏନେଇ ଗଭୀର ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି।
ପେସକୋଭ୍ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ଏକ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି— ମିଲିଟାରୀ କୋଅପରେସନ୍ ବା ସାମରିକ ସହଯୋଗ ଏପରି ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗ, ଯାହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିବରଣୀ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଆଗକୁ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ। ଏହିପରି ରଣନୈତିକ ଡିଲ୍ ସଫଳ ହେବାକୁ ହେଲେ ପରଦା ପଛରେ ଗୋପନୀୟତା ରଖି କାମ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ବୁଝିବା, ଯେଉଁ Su-57 କୁ ନେଇ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଏତେ ଚର୍ଚ୍ଚା, ତାହା ପ୍ରକୃତରେ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ? ନାଟୋ ଏହାକୁ ‘Felon’ କୋଡ୍ ନାମ ଦେଇଛି।
୧. ଷ୍ଟିଲ୍ଥ୍ ଡିଜାଇନ୍:
ସାଧାରଣ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିଲେ ତଳେ ଥିବା ରାଡାର୍ ସହଜରେ ତାକୁ ଧରିପାରେ। କିନ୍ତୁ Su-57 ର ବାହ୍ୟ ଗଠନ, ବିଶେଷ ପ୍ରକାରର ଆବରଣ ଏବଂ ଭିତର ପଟେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ରଖିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏହାକୁ ରାଡାର୍ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ଏକ ଛୋଟ ପକ୍ଷୀ ସଦୃଶ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିଦିଏ।
୨. ସୁପରକ୍ରୁଜ୍:
ଏହି ବିମାନଟି ‘ଆଫ୍ଟରବର୍ଣ୍ଣର’ ବ୍ୟବହାର ନକରି ମଧ୍ୟ ଶବ୍ଦ ତରଙ୍ଗ ଠାରୁ ଅଧିକ ବେଗରେ ବହୁତ ସମୟ ଧରି ଲଗାତାର ଉଡ଼ିପାରେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ତେଲ ବହୁତ କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ ଏବଂ ବିମାନର ଇଞ୍ଜିନରୁ ବାହାରୁଥିବା ଉତ୍ତାପ ମଧ୍ୟ କମ୍ ଥାଏ, ଯାହା ଶତ୍ରୁର ହିଟ୍-ସିକିଙ୍ଗ୍ ମିସାଇଲ୍ ଠାରୁ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରେ।
୩. ସୁପର ମାନୁଭରେବିଲିଟି:
ରୁଷିଆର ଯୁଦ୍ଧବିମାନଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶରେ ଅଦ୍ଭୁତ କଳାକୌଶଳ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା। ଏଥିରେ ଲାଗିଥିବା 3D Thrust Vectoring କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ଯୋଗୁଁ ଏହା ଆକାଶରେ ଏପରି କୋଣରେ ବୁଲିପାରେ ଯାହା ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶର ଅନେକ ବିମାନ ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ। ଡଗ୍ଫାଇଟ୍ ବା ମୁହାଁମୁହିଁ ଆକାଶ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମାରାତ୍ମକ।
୪. ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ରାଡାର୍ ଓ ଆଭିଓନିକ୍ସ:
ଏଥିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ AESA ରାଡାର୍ ସହିତ ୩୬୦ ଡିଗ୍ରୀ ଟ୍ରାକିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଇନଫ୍ରାରେଡ୍ ସର୍ଚ୍ଚ ଆଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରାକ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ରହିଛି, ଯାହା ଶତ୍ରୁ ଷ୍ଟିଲ୍ଥ୍ ବିମାନକୁ ମଧ୍ୟ ବହୁ ଦୂରରୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖେ।
ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ କଥା ମନେ ପକାଇବା ବହୁତ ଜରୁରୀ। ଭାରତ ଏବଂ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ Su-57 କୁ ନେଇ କଥାବାର୍ତ୍ତା କିଛି ନୂଆ ନୁହେଁ। ଆପଣମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଅନେକ ହୁଏତ ଜାଣିଥିବେ ଯେ, ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ଭାରତ ଏବଂ ରୁଷିଆ ମିଳିତ ଭାବେ FGFA ବା ‘ପରସ୍ପେକ୍ଟିଭ୍ ମଲ୍ଟି-ରୋଲ୍ ଫାଇଟର’ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ଭାରତ ଏଥିରେ ଅରବ ଡଲାର ନିବେଶ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ଭାରତ ହଠାତ୍ ଏହି ମିଳିତ ପ୍ରକଳ୍ପରୁ ନିଜକୁ ଅଲଗା କରିନେଇଥିଲା। କାହିଁକି? ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଆପତ୍ତି ଥିଲା:
- ପ୍ରଥମତଃ, ସେତେବେଳେ Su-57ର ପ୍ରୋଟୋଟାଇପ୍ ଷ୍ଟିଲ୍ଥ୍ ମାନଦଣ୍ଡରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାପ ଖାଉନଥିଲା।
- ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ଏହାର ଇଞ୍ଜିନ୍ ସେତେବେଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ୫ମ ପିଢ଼ିର ନଥିଲା, ବରଂ ପୁରୁଣା ସୁଖୋଇ-୩୦ ର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଇଞ୍ଜିନ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିଲା।
- ଏବଂ ତୃତୀୟ ତଥା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କାରଣ ଥିଲା— ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ହସ୍ତାନ୍ତର ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟ। ଭାରତୀୟ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଡିଜାଇନ୍ ଓ ସୋର୍ସ କୋଡ୍ ଆକ୍ସେସ୍ ଦେବାକୁ ରୁଷ ସେତେବେଳେ ସଙ୍କୋଚ କରୁଥିଲା।
ତେବେ ଆଜି କ’ଣ ବଦଳିଛି? ଆଜି Su-57 ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପରୀକ୍ଷିତ ହୋଇସାରିଛି। ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଷ ଏହାର ବ୍ୟବହାର କରି ଅନେକ ତ୍ରୁଟି ସଂଶୋଧନ କରିଛି। ଆଉ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ କଟକଣା ପରେ ରୁଷକୁ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବଜାର ଦରକାର। ତେଣୁ ଯେଉଁ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ରୁଷ ପୂର୍ବରୁ ଦେବାକୁ ମନା କରୁଥିଲା, ଆଜି ଭାରତର ଆବଶ୍ୟକତା ଆଗରେ ସେହି ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାକୁ ମସ୍କୋ ନିଜ ଆଡ଼ୁ ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଉଛି।
ଏବେ ଦେଖିବା ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ନିଜସ୍ୱ ଚିନ୍ତା କ’ଣ।
ଭାରତ ଏବେ ଦୁଇଟି ଶତ୍ରୁ ଭାବାପନ୍ନ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଘେରି ହୋଇ ରହିଛି— ଗୋଟିଏ ପଟେ ପାକିସ୍ତାନ, ଅନ୍ୟପଟେ ଚୀନ୍। ଚୀନ୍ ପାଖରେ ଏବେ ତା’ର ନିଜସ୍ୱ ୫ମ ପିଢ଼ିର ‘J-20 Mighty Dragon’ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ସେନାରେ ସାମିଲ ହୋଇସାରିଛି। ଏପରିକି ଚୀନ୍ ଏବେ ଆଉ ଏକ ନୂଆ ଷ୍ଟିଲ୍ଥ୍ ବିମାନ ‘J-35’ ତିଆରି କରୁଛି ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନକୁ ମଧ୍ୟ ଷ୍ଟିଲ୍ଥ୍ ବିମାନ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ଯୋଜନା ଚଳାଇଛି।
ଅନ୍ୟପଟେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ସ୍ୱୀକୃତ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ୪୨ ହେବା କଥା, କିନ୍ତୁ ପୁରୁଣା ମିଗ୍-୨୧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିମାନ ଅବସର ନେବା ଯୋଗୁଁ ଏହା ୩୦ ରୁ ମଧ୍ୟ କମିଗଲାଣି।
ଭାରତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱଦେଶୀ ୫ମ ପିଢ଼ିର ବିମାନ AMCA ଉପରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ କାମ କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବତା ହେଉଛି, AMCA ର ପ୍ରଥମ ଉଡ଼ାଣ ଏବଂ ପରେ ସେନାରେ ବିଧିବଦ୍ଧ ସାମିଲ ହେବାକୁ ଅତି କମରେ ୨୦୩୨ ରୁ ୨୦୩୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟ ଲାଗିପାରେ।
ଏହି ଯେଉଁ ୭ ରୁ ୮ ବର୍ଷର ‘ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଗ୍ୟାପ୍’ ବା ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ରହିଛି, ଏହାକୁ ପୂରଣ କରିବ କିଏ? ଯଦି ଚୀନ୍ ସୀମାରେ ଷ୍ଟିଲ୍ଥ୍ ବିମାନ ମୁତୟନ କରେ, ତେବେ ରାଫାଲ୍ ଯେତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ୪.୫ ପିଢ଼ିର ବିମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ପ୍ରକୃତ ୫ମ ପିଢ଼ିର ଷ୍ଟିଲ୍ଥ୍ ବିମାନ ସାମ୍ନାରେ ଏହାର କିଛି ସୀମାବଦ୍ଧତା ରହିଛି। ତେଣୁ ଏହି ଗ୍ୟାପ୍ ପୂରଣ ପାଇଁ ଭାରତ ଆଗରେ ଦୁଇଟି ବିକଳ୍ପ ଆସୁଛି— ଗୋଟିଏ ଆମେରିକାର F-35 ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ରୁଷର Su-57।
ଏବେ ସବୁଠାରୁ ରୋଚକ ପ୍ରଶ୍ନ: ଭାରତ କାହାକୁ ବାଛିବ? ଆମେରିକାର F-35 ନା ରୁଷର Su-57?
ବେଙ୍ଗାଲୁରୁର ଏରୋ ଇଣ୍ଡିଆ ପ୍ରଦର୍ଶନୀରେ ଆମେରିକା F-35 ଦେଖାଇଥିଲା ଏବଂ ରୁଷ Su-57 ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ପାଇଁ କେଉଁଟି ଲାଭଜନକ?
ଆମେରିକାର F-35 ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଏକ ଚମତ୍କାର ଷ୍ଟିଲ୍ଥ୍ ବିମାନ, କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା କେବେହେଲେ ତା’ର ଗୁପ୍ତ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଭାରତରେ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଦେବ ନାହିଁ। ଆମକୁ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ସ୍ପେୟାର୍ ପାର୍ଟସ୍ ନିମନ୍ତେ ୱାଶିଂଟନ୍ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ରୁଷିଆ କହୁଛି— “ଆପଣ କେବଳ ବିମାନ କିଣନ୍ତୁ ନାହିଁ, ବରଂ ନାସିକ୍ରେ ଥିବା HAL କାରଖାନାରେ ଏହାକୁ ନିଜେ ତିଆରି କରନ୍ତୁ।” ଯଦି ରୁଷ Su-57 ର ଇଞ୍ଜିନ୍ ଏବଂ ଷ୍ଟିଲ୍ଥ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଭାରତ ସହ ସେୟାର କରେ, ତେବେ ତାହା ଭାରତର ନିଜସ୍ୱ AMCA ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ବହୁ ବର୍ଷ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଦେବ! ଏହା ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ‘ୱିନ୍-ୱିନ୍’ ସ୍ଥିତି ହୋଇପାରେ।
ପରିଶେଷରେ ଏତିକି କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ, ଭାରତ କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆବେଗରେ ନେବ ନାହିଁ। ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ସବୁକିଛି ନିରପେକ୍ଷ ଭାବେ ତଉଲୁଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ‘ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ’ ଏବଂ ସ୍ୱଦେଶୀ AMCA ର ସ୍ୱପ୍ନ, ଆଉ ଅନ୍ୟପଟେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଜରୁରୀ ଆବଶ୍ୟକତା। ଯଦି ରୁଷ ପ୍ରକୃତରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ହସ୍ତାନ୍ତର କରେ ଏବଂ ଭାରତ ଭିତରେ ଏହାର ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ରାଜି ହୁଏ, ତେବେ Su-57 ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଅପରାଜେୟ ଶକ୍ତି ପାଲଟିବା ନିଶ୍ଚିତ।
ଆଗାମୀ ଦିନରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁଟିନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେବାକୁ ଥିବା ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ ଉପରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ନଜର ରହିବ।
Also read : https://purvapaksa.com/the-muslim-league-of-the-21st-century-congress/
‘ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମୁସଲିମ୍ ଲିଗ୍’! କଂଗ୍ରେସ || ‘The Muslim League of the 21st Century’! Congress
