ଦିଲ୍ଲୀ ଜନ୍ତରମନ୍ତରରେ ଗତ ୨୦ ଜୁଲାଇରେ ଘଟିଥିବା ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ହିଂସା ଘଟଣା ଏବେ ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ବା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀ ତଥା ପିଟିସନର ଦାବି କରୁଛନ୍ତି ଯେ ପୋଲିସ ଦମନଲୀଳା ବିରୁଦ୍ଧରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪୨ (Article 142) ପ୍ରୟୋଗ କରି ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରଙ୍କ ଉପରୁ FIR ରଦ୍ଦ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟପଟେ କୋର୍ଟ ରୁମରୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଥିବା ତଥ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ କାହାଣୀ ବୟାନ କରୁଛି।
ମିଡିଆ ହେଡଲାଇନ୍ସ ଏବଂ ବାସ୍ତବ କୋର୍ଟ ପ୍ରୋସିଡିଂସ୍ ମଧ୍ୟରେ କାହିଁକି ଏତେ ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି? ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କାହିଁକି ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀଙ୍କୁ କୌଣସି ଅନ୍ତରୀଣ ଆଶ୍ୱସ୍ତି (Interim Relief) ନଦେଇ ମାମଲାକୁ ଏକ ହାଇ-ପାୱାର୍ଡ କମିଟି ନିକଟକୁ ପଠାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ? ଆଜି ଆମେ ଏହି ଭିଡିଓରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ଆଇନଗତ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା।
ନଜର ପକାନ୍ତୁ ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଥିବା ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କ ଦାବି ଉପରେ। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ପରିସରରୁ ବାହାରି ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀ ନେତାମାନେ ବୟାନ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସରକାର ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ରୁଜୁ ହୋଇଥିବା FIR ଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା ମାଗିଛନ୍ତି ଏବଂ Article 142 ଅଧୀନରେ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ମାମଲା ରଦ୍ଦ ହୋଇଯିବ।
କିନ୍ତୁ ଆଇନଜୀବୀ ତଥା ପିଟିସନର ରିଜୱାନ ଅହମଦଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, କୋର୍ଟରେ ଏଭଳି କୌଣସି ଏକତରଫା ରିଲିଫ୍ ଦିଆଯାଇ ନାହିଁ।
ଏହି ମାମଲାରେ କେବଳ ଛାତ୍ରଙ୍କ ପକ୍ଷ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜଣେ ଆହତ ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପରିବାର ଏବଂ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବାୟୁସେନା ଅଧିକାରୀ ମନୀଷ ସୋଲଙ୍କିଙ୍କ ତରଫରୁ ମଧ୍ୟ ପିଟିସନ୍ ଦାଖଲ ହୋଇଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର ସ୍ପଷ୍ଟ ଯୁକ୍ତି ଥିଲା ଯେ:
1. ବିନା ଅନୁମତିରେ ସଂସଦ ଆଡ଼କୁ ମାର୍ଚ୍ଚ କରିବା ଏବଂ ହିଂସା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଆୟୋଜକମାନଙ୍କର ଜବାବଦିହିତା (Accountability) ସ୍ଥିର ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
2. ସୁରକ୍ଷାକର୍ମୀଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣକୁ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ।
ଫଳସ୍ୱରୂପ, କୋର୍ଟ କୌଣସି ଏକତରଫା ରାୟ ନଦେଇ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଲୋଡ଼ିବା ସହ ଏକ ହାଇ-ପାୱାର୍ଡ କମିଟି ନିକଟକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ପଠାଇବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
କୋର୍ଟରେ ମାମଲା ଶୁଣାଣି ପରେ ଏବେ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି (CGI) ଏବଂ ଗଠିତ ହେବାକୁ ଥିବା ହାଇ-ପାୱାର୍ଡ କମିଟି ନିକଟରେ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦାଖଲ କରାଯାଉଛି। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବଗୁଡ଼ିକ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ନ୍ୟାୟିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବେଶ୍ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ:
1. ଆୟୋଜକଙ୍କ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ: ଯେଉଁ ସଂଗଠନ ବା ଆୟୋଜକମାନେ ଉତ୍ତେଜନାମୂଳକ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇ ବିନା ଅନୁମତିରେ ହାଇ-ସିକ୍ୟୁରିଟି ସଂସଦ ଅଞ୍ଚଳକୁ ମାର୍ଚ୍ଚ କରାଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ସିଧାସଳଖ ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉ।
2. ସାମୁହିକ ମାଫି (Blanket Immunity) ଉପରେ ରୋକ: କୌଣସି ରାଜ୍ୟ ସରକାର କିମ୍ବା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ପାଖରେ ସମସ୍ତ ଅପରାଧିକ ମାମଲାକୁ ଏକତରଫା ରଦ୍ଦ କରିବାର ସାମ୍ବିଧାନିକ କ୍ଷମତା ନାହିଁ। ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଏଡ଼ାଇ ଏକ ଖରାପ ପରମ୍ପରା ସୃଷ୍ଟି କରାନଯାଉ।
3. ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା: ଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ରାଜଧାନୀ ତଥା ସଂସଦ ଭଳି ଅତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ହୋଇଥିବା ଉପଦ୍ରବକୁ ସାଧାରଣ ଘଟଣା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି କୋହଳ ମନୋଭାବ (Leniency) ନଦେଖାଯାଉ।
4. ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀଙ୍କ ବର୍ଗୀକରଣ (Segregation): ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ତରାଜୁରେ ତଉଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
o ପ୍ରଥମ ବର୍ଗ: ଅଭ୍ୟାସଗତ ଅପରାଧୀ ଓ ଉପଦ୍ରବକାରୀ।
o ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଗ: ପ୍ରକୃତ ଛାତ୍ର ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଖରେ ବୈଧ ଛାତ୍ର ପରିଚୟପତ୍ର ରହିଛି।
5. ଦଣ୍ଡ ବିକଳ୍ପ — ସମାଜସେବା (Community Service): ଯେଉଁ ପ୍ରକୃତ ଛାତ୍ରମାନେ କୌଣସି ବଡ଼ ହିଂସାରେ ସାମିଲ ନହୋଇ କେବଳ ଉତ୍ତେଜନାରେ ବ୍ୟାରିକେଡ୍ ଭାଙ୍ଗିବା କିମ୍ବା ରାସ୍ତା ଅବରୋଧ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ନକରି କ୍ଷମାପ୍ରାର୍ଥନା ପତ୍ର ଏବଂ ଅଳ୍ପ କିଛି ଦିନର ସାମାଜିକ ସେବା (Community Service) ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଉ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ କ୍ୟାରିୟର ନଷ୍ଟ ନହୁଏ କିନ୍ତୁ ଭୁଲର ଅନୁତାପ ରହେ।
6. ଉଭୟ ପକ୍ଷର ତଦନ୍ତ: ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅସଦାଚରଣ କରିଥିବା ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀ ଏବଂ ମହିଳା ସାମ୍ବାଦିକାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅସଭ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିଥିବା ଉପଦ୍ରବକାରୀ—ଉଭୟଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଭିଡିଓ ଫୁଟେଜ୍ ଆଧାରରେ ନିରପେକ୍ଷ ତଦନ୍ତ ହେଉ।
ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪୨ (Article 142) ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କୁ ‘Complete Justice’ ବା ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ଅସୀମ କ୍ଷମତା ଦେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା, ସଂସଦ ଭବନ ପରିସରର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଭଳି ମାମଲାରେ ସାମୁହିକ ଭାବେ FIR ରଦ୍ଦ କରିବା କ’ଣ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଏକ ବିପଜ୍ଜନକ ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ନାହିଁ?
ଯଦି ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜନୈତିକ ବା ଛାତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ ପରେ ସମସ୍ତ ହିଂସାତ୍ମକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ Article 142 ବ୍ୟବହାର କରି କ୍ଷମା କରିଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଭୟ ରହିବ କେଉଁଠି? ଅନ୍ୟପଟେ, ନିରୀହ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଯେଉଁମାନେ ଭିଡ଼ ଭିତରେ ଫସିଯାଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ଯେପରି ଅନ୍ଧକାରମୟ ନହୁଏ, ସେଥିପ୍ରତି ମଧ୍ୟ କୋର୍ଟଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି ଦୁଇଟି ସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବା ହିଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ହାଇ-ପାୱାର୍ଡ କମିଟି ଏବଂ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ।
ଏବେ ସ୍ଥିତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ କୋର୍ଟରୁ ତୁରନ୍ତ କୌଣସି ଏକତରଫା ରାୟ ଆସିନାହିଁ। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଯେତେବେଳେ ହାଇ-ପାୱାର୍ଡ କମିଟି ସମସ୍ତ ରିପୋର୍ଟ ଓ ପରାମର୍ଶର ଯାଞ୍ଚ କରିବ, ସେତେବେଳେ ଜଣାପଡ଼ିବ ଯେ ନିରୀହ ଛାତ୍ରଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ମିଳୁଛି କିମ୍ବା ଆନ୍ଦୋଳନ ନାମରେ ହିଂସା ଘଟାଇଥିବା ଉପାଦାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ହେଉଛି।
ନ୍ୟାୟପାଳିକା ସର୍ବଦା ସତ୍ୟ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, କୌଣସି ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଚାପ କିମ୍ବା ଏକତରଫା ବୟାନରେ ନୁହେଁ।
AlsoRead;https://purvapaksa.com/mining-politics-naveens-crocodile-cry/
ଖଣି ରାଜନୀତି: ନବୀନଙ୍କ କୁମ୍ଭୀର କାନ୍ଦଣା || Mining Politics: Naveen’s Crocodile Tear
