ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ସାମରିକ କ୍ଷମତାକୁ ବହୁଗୁଣିତ କରିବା ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ୧୧୪ଟି ବହୁମୁଖୀ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ କ୍ରୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଭାରତ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଏହି ମେଗା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଡିଲ୍ ବା ରାଫେଲ୍ ଚୁକ୍ତି ନେଇ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଛି। ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ‘ଲେଟର ଅଫ୍ ରିକ୍ୱେଷ୍ଟ’ ର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଉତ୍ତର ଓ ଦାମ ପ୍ରସ୍ତାବ ଫ୍ରାନ୍ସ ସରକାର ଏବଂ ବିମାନ ନିର୍ମାତା କମ୍ପାନୀ ‘ଡାସୋ ଏଭିଏସନ୍’ ପକ୍ଷରୁ ଭାରତ ନିକଟରେ ଦାଖଲ କରାଯାଇଛି।
ତେବେ ଏହି ଆଲୋଚନା ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ ହେଁ, ‘ସୋର୍ସ କୋଡ୍’ ହସ୍ତାନ୍ତର, ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ରାଡାର୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଏବଂ ବୌଦ୍ଧିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧିକାରକୁ ନେଇ କେତେକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଓ ମତାନ୍ତର ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାରି ରହିଛି।
LOR ର ଜବାବ ଓ ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ପ୍ରସ୍ତାବ
ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ପୁରୁଣା ମିଗ୍-୨୧ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧବିମାନଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥାନ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ୧୧୪ଟି ନୂଆ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ କିଣିବାକୁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଛି। ଫ୍ରାନ୍ସ ପକ୍ଷରୁ ମିଳିଥିବା ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଅନୁଯାୟୀ, ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଅଧୀନରେ ପ୍ରଥମ କେତେକ ରାଫେଲ୍ ବିମାନ ଫ୍ରାନ୍ସରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆସିବ ଏବଂ ବାକି ଅଧିକାଂଶ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଭାରତୀୟ ଭାଗିଦାରୀ କମ୍ପାନୀ ସହାୟତାରେ ଭାରତ ମାଟିରେ ହିଁ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବ।
ଏହି ସୁପରସୋନିକ୍ ଯୁଦ୍ଧବିମାନଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ, କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ସିଷ୍ଟମ୍ ସଂଯୋଗ କରାଯିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।
ପ୍ରମୁଖ ତିନୋଟି ବାଧା: ସୋର୍ସ କୋଡ୍, ରାଡାର୍ ଓ IPR
ଭାରତ ଏବଂ ଫ୍ରାନ୍ସ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଓ ସାମରିକ ସମ୍ପର୍କ ସୁଦୃଢ଼ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମେଗା ଡିଲ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ତିନୋଟି ଜଟିଳ ମୁଦ୍ଦା ଉପରେ ଦୀର୍ଘ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି:
- ସୋର୍ସ କୋଡ୍ ହସ୍ତାନ୍ତର : ଭାରତ ଚାହୁଁଛି ଯେ ରାଫେଲ୍ ବିମାନର ମୁଖ୍ୟ ସଫ୍ଟୱେର୍ ଓ ସୋର୍ସ କୋଡ୍ ଭାରତକୁ ମିଳୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଭାରତ ନିଜସ୍ୱ ‘ଅସ୍ତ୍ର’ ଏବଂ ‘ରୁଦ୍ରମ୍’ ଭଳି ସ୍ୱଦେଶୀ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରକୁ ଏଥିରେ ସହଜରେ ସଂଯୋଗ କରିପାରିବ। ମାତ୍ର ଫ୍ରାନ୍ସ ନିଜର ବୌଦ୍ଧିକ ସୁରକ୍ଷା ଦର୍ଶାଇ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାକୁ ସଙ୍କୋଚ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି।
- ଆକ୍ଟିଭ୍ ଏଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକାଲି ସ୍କାନ୍ଡ୍ ଆରେ ରାଡାର୍ : ବିମାନର ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ରାଡାର୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ସେନ୍ସର୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ ପାଇଁ ଭାରତ ଜିଦ୍ ଧରିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଭାରତ ନିଜେ ଏହାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଓ ନିର୍ମାଣ କରିପାରିବ।
- ବୌଦ୍ଧିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧିକାର (IPR) : ଭାରତରେ ନିର୍ମାଣ ହେବାକୁ ଥିବା ଯୁଦ୍ଧବିମାନଗୁଡ଼ିକର ପାର୍ଟସ୍ ଓ ସଫ୍ଟୱେର୍ ମୋଡିଫିକେସନ୍ର ଅଧିକାର କାହା ନିକଟରେ ରହିବ, ସେ ନେଇ ଆଇନଗତ ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ସ୍ପଷ୍ଟତା ପାଇଁ ଦୁଇ ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରତିନିଧି ଦଳ ମଧ୍ୟରେ କସରତ ଜାରି ରହିଛି।
ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ଆଡ଼କୁ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ
ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ପୂର୍ବରୁ ୩୬ଟି ରାଫେଲ୍ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ କିଣିସାରିଛି ଏବଂ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ୨୬ଟି ‘ରାଫେଲ୍-ଏମ୍’ କିଣିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହି ନୂତନ ୧୧୪ଟି ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହେଲେ ଏହା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସୌଦାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ ହେବ।
ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଉଭୟ ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କମିଟି ଓ କୂଟନୀତିଜ୍ଞମାନେ ଏହି ବୈଷୟିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମିଳିତ ଭାବେ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ଫ୍ରାନ୍ସର ଜବାବ ଆସିବା ପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏବଂ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କମିଟି ଏହାର ସମୀକ୍ଷା କରିବେ ଏବଂ ଆଗାମୀ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ମେଗା ଚୁକ୍ତିର ଅଗ୍ରଗତି ନେଇ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯିବ।
