ଦେଶର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ଭଳି ସମାନ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ଆଇନଗତ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍ ବିଲ୍’କୁ ନେଇ ଆଜି ରାଜ୍ୟସଭାରେ ପ୍ରବଳ ହଙ୍ଗାମା ଏବଂ ନୀତିଗତ ତର୍କବିତର୍କ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ନାମରେ ଅଣାଯାଇଥିବା ଏହି ବିଲ୍କୁ ଶାସକ ଦଳ ଦୃଢ଼ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ବେଳେ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଏହାକୁ ନେଇ କେତେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆପତ୍ତି ଉଠାଇଛନ୍ତି।
ସଂସଦୀୟ ସୂତ୍ରରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବିଲ୍ରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଗାନ ସମୟରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା କରିବା, ଏହାର ଅବମାନନା କିମ୍ବା ବିକୃତିକରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବିରୋଧରେ କଠୋର ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ଜରିମାନାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ସରକାରୀ ଓ ବେସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକରେ ଏହାର ଗାୟନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏହି ବିଲ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି ଶାସକ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି।
ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ପ୍ରତୀକ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’
ଗୃହରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ କରି ଶାସକ ଦଳର ସାଂସଦମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ବଙ୍କିମଚନ୍ଦ୍ର ଚଟ୍ଟୋପାଧ୍ୟାୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ କେବଳ ଏକ ସଙ୍ଗୀତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଆତ୍ମା। ଦେଶକୁ ସ୍ୱାଧୀନ କରିବା ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ବିପ୍ଳବୀ ଏହି ନାରା ଦେଇ ଫାଶୀ ଖୁଣ୍ଟରେ ଝୁଲିପଡ଼ିଥିଲେ। ସମ୍ବିଧାନ ସଭାରେ ମଧ୍ୟ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ଏବଂ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ତେବେ କାଳକ୍ରମେ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତକୁ ଯେଉଁ ଆଇନଗତ ସୁରକ୍ଷା ‘ପ୍ରିଭେନସନ୍ ଅଫ୍ ଇନସଲ୍ଟସ ଟୁ ନେସନାଲ ଅନର୍ ଆକ୍ଟ’ ଅଧୀନରେ ମିଳିଛି, ଜାତୀୟ ଗୀତ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ସେହି ଆଇନଗତ ସୁରକ୍ଷାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରହିଛି। ଏହି ବିଲ୍ ପାରିତ ହେବା ଦ୍ୱାରା ଜାତୀୟ ଗୀତର ସମ୍ମାନ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିବ ଏବଂ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଦେଶପ୍ରେମର ଭାବନା ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ ହେବ ବୋଲି ସରକାରୀ ପକ୍ଷ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।
ବିରୋଧୀଙ୍କ ଆପତ୍ତି ଏବଂ ଚେତାବନୀ
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ବିରୋଧୀ ଦଳର ନେତାମାନେ ଏହି ବିଲ୍ର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ବିରୋଧୀ ସାଂସଦମାନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ, ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ପ୍ରତି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟଙ୍କର ହୃଦୟରୁ ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସମ୍ମାନ ରହିଛି, ଏହାକୁ କୌଣସି ଆଇନଗତ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକତା ଭିତରେ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଆଇନ କରି କାାହାରି ଉପରେ ଦେଶପ୍ରେମ ଲଦି ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
କେତେକ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ସରକାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମୂଳ ସମସ୍ୟା ଯଥା—ବେକାରୀ, ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଏବଂ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ଧ୍ୟାନ ହଟାଇବା ପାଇଁ ଏପରି ଭାବପ୍ରବଣ ବିଲ୍ ଆଣୁଛନ୍ତି। ଏହାସହ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତା ଉପରେ ଏହା ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ ବୋଲି ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ସଂସଦରେ ଜାରି ରହିଛି ଚର୍ଚ୍ଚା
ରାଜ୍ୟସଭାରେ ଏହି ବିଲ୍ ଉପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି। ଶାସକ ଏବଂ ବିରୋଧୀ ଦୁଇ ପକ୍ଷ ନିଜ ନିଜର ଆଇନଗତ ଓ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଯୁକ୍ତି ରଖୁଛନ୍ତି। ବିଲ୍କୁ ନେଇ କିଛି ସଂଶୋଧନ ଆଣିବା ପାଇଁ ବିରୋଧୀ ପକ୍ଷରୁ ସେଲେକ୍ଟ କମିଟିକୁ ପଠାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଥିବା ବେଳେ ସରକାର ଏହାକୁ ଶୀଘ୍ର ପାରିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ବିଲ୍ ଆଇନର ରୂପ ନେଉଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ଉପରେ ସାରା ଦେଶର ନଜର ରହିଛି।
