ଆପଣ କେବେ ଭାବିଛନ୍ତି କି ଏସିଆ ମହାଦେଶର ଦୁଇଟି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଶ, ଅର୍ଥାତ୍ ଆମର ପ୍ରିୟ ଭାରତ ଏବଂ ଜାପାନ, ଯେତେବେଳେ ପରସ୍ପର ସହ ହାତ ମିଳାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ କାହାର ନିଦ ହଜିଯାଏ? ହଁ, ଆପଣ ଠିକ୍ ଅନୁମାନ କରିଛନ୍ତି—ଚୀନ! କିନ୍ତୁ ଏହି ବନ୍ଧୁତା କେବଳ ସାଧାରଣ ବ୍ୟାପାର କିମ୍ବା ବାଣିଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ଏହା ପଛରେ ରହିଛି ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରଣନୀତି ଏବଂ ଗୋଟିଏ ‘ସାଧାରଣ ଶତ୍ରୁ’କୁ ମାତ୍ ଦେବାର ମାଷ୍ଟରପ୍ଲାନ।
ଜାପାନର ବରିଷ୍ଠ ନେତ୍ରୀ ସନାଏ ତାକାଇଚି (Sanae Takaichi) ଭାରତ ଗସ୍ତରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଗଣମାଧ୍ୟମ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖାଉଛି ଯେ ଏଠାରେ ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ ନିବେଶ ଉପରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାର ପରଦା ପଛର ଅସଲ ସତ୍ୟ କ’ଣ? ଜାପାନ ଆଜି କାହିଁକି ନିଜର ସବୁଠାରୁ ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜ ‘ମୋଗାମୀ’ (Mogami Class Warship) ର ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଭାରତକୁ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି?
“ପ୍ରଥମେ ଆସନ୍ତୁ ନଜର ପକାଇବା ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲିଥିବା ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣା ଉପରେ। ଜାପାନର ଶୀର୍ଷ ନେତ୍ରୀ ସନାଏ ତାକାଇଚି ଭାରତରେ ତିନି ଦିନିଆ ଗସ୍ତରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ କରିଛନ୍ତି। ଯଦି ଆମେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ବିଶେଷ କରି ରଏଟର୍ସ (Reuters) ର ରିପୋର୍ଟ ଦେଖିବା, ତେବେ ଏହି ବୈଠକର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ, ନିବେଶ ଏବଂ ରଣନୈତିକ ସହଯୋଗକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା।
ଆପଣଙ୍କର ମନେଥିବ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଟୋକିଓ ଯାଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଜାପାନ ଭାରତରେ ୬୧ ବିଲିୟନ ଡଲାର (ପ୍ରାୟ ୬୧ ଅରବ ଡଲାର) ନିବେଶ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ-ଜାପାନ ବାର୍ଷିକ ସମ୍ମିଳନୀ (India-Japan Annual Summit) ଚାଲିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ବୁଲେଟ୍ ଟ୍ରେନ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଟେକ୍ନୋଲୋଜି, ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି। ଆପଣ ଜାଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାୟ ୧୪୦୦ ଜାପାନୀ କମ୍ପାନୀ ଭାରତରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ୫୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ କେବଳ ମାନୁଫ୍ୟାକ୍ଚରିଂ ବା ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଛନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଏହା ତ ହେଲା କେବଳ ପରଦା ବାହାରର ଦୃଶ୍ୟ। ଅସଲ କାହାଣୀ ଲୁଚି ରହିଛି ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯାହା ବିଷୟରେ ମିଡିଆ ବେଶୀ ଆଲୋଚନା କରୁନାହିଁ।”
“ବର୍ତ୍ତମାନ ସାଉଥ୍ ଚାଇନା ମର୍ଣ୍ଣିଂ ପୋଷ୍ଟ (South China Morning Post) ରେ ଏକ ବହୁତ ବଡ଼ ଖବର ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଜାପାନ ନିଜର ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ‘ମୋଗାମୀ କ୍ଲାସ୍ ୱାରସିପ୍’ (Mogami-class Warship) ର ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଭାରତ ସହ ସେୟାର୍ କରିବାକୁ ଅଫର୍ ଦେଇଛି। ଏହି ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୫୦୦ ମିଲିୟନ ଡଲାର ଅର୍ଥାତ୍ ଅଧା ଅରବ ଡଲାର!
ଜାପାନ କହିଛି ଯେ, ସେ କେବଳ ଏହି ଜାହାଜ ବିକ୍ରି କରିବ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହାର ସମସ୍ତ ସଫ୍ଟୱେୟାର, ହାର୍ଡୱେୟାର ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ ଭାରତକୁ ଦେବ ଏବଂ ଏହା ଭାରତର ସିପ୍ୟାର୍ଡରେ ହିଁ ତିଆରି ହେବ। ଏହି ଷ୍ଟେଲ୍ଥ ଫ୍ରିଗେଟ୍ (Stealth Frigate) ଶତ୍ରୁର ଆଣ୍ଟି-ସିପ୍ ଏବଂ ଆଣ୍ଟି-ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ ମିସାଇଲକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସକ୍ଷମ। ଜାପାନ ଇତିହାସରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏଭଳି ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଭାରତକୁ ଦେବାକୁ ଯାଉଛି।
ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ଜାପାନ ହଠାତ୍ ଭାରତ ପ୍ରତି ଏତେ ଉଦାର କାହିଁକି ହେଉଛି? ଭାରତ ଏବଂ ଜାପାନ ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ହଜାର କିଲୋମିଟରର ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତା ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ‘କମନ୍ ସିକ୍ୟୁରିଟି ଇଣ୍ଟରେଷ୍ଟ’ (Common Security Interest) ବା ମିଳିତ ସୁରକ୍ଷା ସ୍ୱାର୍ଥ କ’ଣ? ଏହାର ଏକମାତ୍ର ଉତ୍ତର ହେଉଛି—ଉଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଜଣେ, ସେ ହେଉଛି ଚୀନ।”
“ଚୀନର ଏକ ପୁରୁଣା ଅଭ୍ୟାସ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ସ୍ତରରେ ‘ସଲାମୀ ସ୍ଲାଇସିଂ’ (Salami Slicing) କୁହାଯାଏ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଅନ୍ୟ ଦେଶର ଜମିକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ, ଟିକେ ଟିକେ କରି ମାଡ଼ି ବସିବା। ଯଦି ସାମ୍ନା ଦେଶ ପ୍ରତିବାଦ ନକଲା, ତେବେ ସେହି ଜମିକୁ ନିଜର ବୋଲି ଦାବି କରିବା।
ଚୀନ କେବଳ ଭାରତର ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ କିମ୍ବା ଲଦ୍ଦାଖରେ ଏଭଳି କରୁନାହିଁ, ସେ ଜାପାନ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ୨୦୨୪ ଅଗଷ୍ଟରେ ଚୀନର ଏକ ଗୁପ୍ତଚର ବିମାନ (Y-9 Surveillance Plane) ଜାପାନର ଆକାଶ ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିଲା। ଏହାପରେ ୨୦୨୫ ଏବଂ ନିକଟରେ ୨୦୨୬ ଜୁନ୍ ଶେଷ ସପ୍ତାହରେ ଚୀନ ଏବଂ ଋଷିଆର ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ମିଳିତ ଭାବେ ଜାପାନ ସୀମା ପାଖରେ ପାଟ୍ରୋଲିଂ କରିଛନ୍ତି।
ଚୀନର ସୀମା ବିବାଦ କେବଳ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ଦେଶ ସହ ନାହିଁ, ବରଂ ଦୁନିଆର ପ୍ରାୟ ୧୮ ରୁ ୨୦ଟି ଦେଶ ସହ ରହିଛି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ଯେଉଁ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହ ଚୀନର ସୀମା ମଧ୍ୟ ମିଶୁନାହିଁ, ସେଠାରେ ବି ଚୀନ କହୁଛି—ଏହି ସମୁଦ୍ର କିମ୍ବା ଦ୍ୱୀପ ଆମର! ଜାପାନ ଏକକ ଜମିଖଣ୍ଡ ନୁହେଁ, ଏହା ଅନେକ ଛୋଟ ବଡ଼ ଦ୍ୱୀପକୁ ନେଇ ଗଠିତ, ତେଣୁ ଚୀନ ସେଠାରେ ବାରମ୍ବାର ଅନୁପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଜାପାନ ଆଜି ଅତିଷ୍ଠ ହୋଇପଡ଼ିଛି।”
“ବର୍ତ୍ତମାନ ଆପଣ ଭାବୁଥିବେ, ଜାପାନ ପାଖରେ ତ ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଶ ଆମେରିକାର ସୁରକ୍ଷା କବଚ ରହିଛି। ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଆମେରିକା ଜାପାନରେ ୧୦ ରୁ ଅଧିକ ମିଲିଟାରୀ ବେସ୍ (Military Bases) ତିଆରି କରିଛି। ତେବେ ଜାପାନ କାହିଁକି ଡରୁଛି
ଏଠାରେ ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଟ୍ୱିଷ୍ଟ ରହିଛି। ଜାପାନର ଆଜି ଯଦି ଗଳା ଶୁଖିଯାଉଛି, ତାହା ଚୀନ ପାଇଁ ଯେତିକି ନୁହେଁ, ଆମେରିକାର ଚପଳ ନୀତି ପାଇଁ ସେତିକି। ନିକଟରେ ଘଟିଥିବା ‘ଇରାନ ଅଭିଜ୍ଞତା’ (Iran Experience) ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଏକ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ବା ମିଡିଲ୍ ଇଷ୍ଟରେ ଆମେରିକାର ଅନେକ ସାମରିକ ଘାଟି ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଇରାନ ସେହି ବେସ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ମିସାଇଲ୍ ମାଡ଼ କଲା, ଆମେରିକା ନିଜର ସହଯୋଗୀ ଆରବ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରିଲା ନାହିଁ। ଆମେରିକାର ସୈନିକମାନେ ନିଜ ବେସ୍ ଛାଡ଼ି ପାଞ୍ଚତାରକା ହୋଟେଲରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ଏହାକୁ ଏକ ସହଜ ଉଦାହରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ବୁଝନ୍ତୁ। ଆପଣ ବହୁତ ମୋଟା ପ୍ରିମିୟମ ଦେଇ ଏକ ବେଷ୍ଟ ହେଲ୍ଥ ଇନସୁରାନ୍ସ ପଲିସି ନେଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଗମ୍ଭୀର ଭାବେ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇ ହସ୍ପିଟାଲ ଗଲେ, ସେତେବେଳେ ହସ୍ପିଟାଲ କହିଲା—ଏହି ପଲିସି ଏଠାରେ ଚାଲିବ ନାହିଁ! ଆମେରିକା ହେଉଛି ସେହିଭଳି ଏକ ଅବିଶ୍ୱାସୀ ବନ୍ଧୁ (Fickle Friend)। ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ନୀତି ହେଉଛି—ଆମେରିକା କାହିଁକି ଅନ୍ୟ ଦେଶ ପାଇଁ ପଇସା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବ? ସେଥିପାଇଁ ଆମେରିକା ଆଜି ୟୁକ୍ରେନ, ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ନାଟୋ (NATO) ରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ହାତ ଟାଣି ନେଉଛି।
ଏହି କାରଣରୁ ଜାପାନ ଏବଂ ତାଇୱାନ ବୁଝିଗଲେଣି ଯେ, କ୍ୱାଡ୍ (QUAD) ମେଣ୍ଟ ଥାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଯଦି କାଲି ଚୀନ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ତେବେ ଆମେରିକା ନିଜେ ଲଢିବାକୁ ଆସିବ ନାହିଁ। ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ନିଜକୁ ହିଁ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।”
“୧୯୪୫ ମସିହାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଜାପାନ ଶପଥ ନେଇଥିଲା ଯେ ସେ କେବେ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ସେନା ରଖିବ ନାହିଁ ଏବଂ କେବଳ ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ କାମ କରିବ। ଗତ ୮୦ ବର୍ଷ ହେବ ଜାପାନ ଏକ ଅତି ଶାନ୍ତିପ୍ରିୟ ଏବଂ ଅହିଂସାବାଦୀ ଦେଶ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା। କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି, ୧୯୪୫ ପୂର୍ବରୁ ଜାପାନ କେତେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା?
ଆଜି ଆପଣ ଯେଉଁ ମିତ୍ସୁବିଶି (Mitsubishi) କମ୍ପାନୀର ଗାଡ଼ି କିମ୍ବା ଏସି ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି, ସେହି କମ୍ପାନୀ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଜାପାନ ପାଇଁ ‘ଜିରୋ’ (Zero) ନାମକ ଭୟଙ୍କର ଫାଇଟର୍ ପ୍ଲେନ୍ ତିଆରି କରୁଥିଲା। ଜାପାନର କାମିକାଜି (Kamikaze) ପାଇଲଟମାନେ ନିଜ ବିମାନକୁ ମିସାଇଲ୍ ବନାଇ ଆମେରିକାର ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜ ଉପରେ ଆତ୍ମଘାତୀ ବିସ୍ଫୋରଣ କରୁଥିଲେ।
ଚୀନର ବାରମ୍ବାର ନାଲିଆଖି ଦେଖାଇବା ଯୋଗୁଁ ଆଜି ସେହି ଶାନ୍ତିପ୍ରିୟ ଜାପାନ ନିଜର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ବଦଳାଇଛି। ଜାପାନ ନିଜର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜେଟ୍ କୁ ବଢାଇ ୫୮ ବିଲିୟନ ଡଲାର (୯ ଟ୍ରିଲିୟନ ୟେନ୍) କରିଦେଇଛି, ଯାହାକି ପ୍ରତିଦିନ ଯୁଦ୍ଧ ଲଢୁଥିବା ଇସ୍ରାଏଲର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜେଟ୍ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ! ଜାପାନ ବୁଝିଯାଇଛି ଯେ, ‘ଯଦି ଆମେ ଏମିତି ଅହିଂସାବାଦୀ ହୋଇ ରହିବୁ, ତେବେ ଚୀନ ଆମକୁ ଗିଳିଦେବ।'”
ଗତ ୧୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରପ୍ତାନି (Defense Exports) ରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ବିପ୍ଳବ ଆସିଛି। ୨୦୧୩-୧୪ ମସିହାରେ ଭାରତ ମାତ୍ର ୬୮ କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନି କରୁଥିଲା, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ୫୬ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ପ୍ରାୟ ୩୮,୪୨୪ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି! ଏଥିରେ ବାର୍ଷିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହେଉଛି ୬୨.୬୬ ପ୍ରତିଶତ।
ଭାରତ ଆଜି ଦୁନିଆକୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଯୋଗାଉଛି। ଭାରତ ଫିଲିପାଇନ୍ସକୁ ନିଜର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ‘ବ୍ରହ୍ମୋସ ସୁପରସୋନିକ କ୍ରୁଜ୍ ମିସାଇଲ୍’ (BrahMos Missile) ଦେଇଛି। ଭିଏତନାମ ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ସହ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମୋସ ଚୁକ୍ତି ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆର୍ମେନିଆ, ସାଇପ୍ରସ ଏବଂ ୟୁଏଇ ଭଳି ଦେଶକୁ ଭାରତ ପିନାକା ରକେଟ୍ ଏବଂ ଆକାଶ ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ବିକ୍ରି କରୁଛି।
ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶର ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ସମସ୍ୟା ଅଛି—ଚୀନ। ଭାରତ ଆଜି ଚୀନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଡ଼ୋଶୀ ଶତ୍ରୁକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରୁଛି। ଜାପାନ ଯେଉଁଭଳି ଭାବେ ଭାରତକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜର ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଦେଉଛି, ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ଆପଣ ଏକ ବଡ଼ ଖବର ଶୁଣିବାକୁ ପାଇବେ ଯେ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ଜାପାନକୁ ନିଜର ଆଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଲଙ୍ଗ୍ ରେଞ୍ଜ୍ କ୍ରୁଜ୍ ମିସାଇଲ୍ ଯୋଗାଇ ଦେବ। ଏହି ନୂଆ ସାମରିକ ସମୀକରଣ ଚୀନ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚେତାବନୀ।”
ଭାରତ ଏବଂ ଜାପାନର ଏହି ମେଣ୍ଟ ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ ଆଧୁନିକ ଜିଓପଲିଟିକ୍ସରେ କେହି ସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ନୁହଁନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ନିଜର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଭାରତ ଆଜି ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବା ସହ ବିଶ୍ୱ ସୁରକ୍ଷାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ପାଲଟିଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/the-michhua-radhuva-explanation/
