ପାକିସ୍ତାନ ସହ କୂଟନୈତିକ ଆଲୋଚନା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଭାରତର ବାହ୍ୟ ଗୁପ୍ତଚର ସଂସ୍ଥା ‘ରିସର୍ଚ୍ଚ ଆଣ୍ଡ ଆନାଲିସିସ୍ ୱିଙ୍ଗ’ (R&AW) ର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ଅମରଜିତ୍ ସିଂ ଦୁଲତ (A.S. Dulat) ଏକ ବଡ଼ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି । ପାକିସ୍ତାନ ସହ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରର ଦୁଇ ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ନ୍ୟାସନାଲ କନଫରେନ୍ସ ନେତା ଫାରୁକ ଅବଦୁଲ୍ଲା ଏବଂ ପିଡିପି ମୁଖ୍ୟ ମେହବୁବା ମୁଫ୍ତିଙ୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥନ କରିଛନ୍ତି । ଦୁଲତ କହିଛନ୍ତି ଯେ, “ମେହବୁବା ଏବଂ ଫାରୁକ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି ତାହା ବିଲକୁଲ୍ ସତ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେହି ସମାନ କଥା କହୁଛି । ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ସହ ଆଲୋଚନା ବନ୍ଦ କରିବା କୌଣସି ଭଲ କୂଟନୈତିକ ବିକଳ୍ପ ନୁହେଁ ।”
ସମ୍ବାଦ ସରବରାହ ସଂସ୍ଥା ANI କୁ ଦେଇଥିବା ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ପୂର୍ବତନ ଗୁପ୍ତଚର ମୁଖ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ କୂଟନୀତିରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ହିଁ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆପଣ କାହା ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ବିବାଦର ସମାଧାନ ବାହାରିବା ଅସମ୍ଭବ । ଆଲୋଚନା ଦ୍ୱାରା କିଛି ସକରାତ୍ମକ ଫଳାଫଳ ମିଳିବ କି ନାହିଁ, ତାହା କେବଳ ସମୟ ହିଁ କହିବ, କିନ୍ତୁ ବାର୍ତ୍ତାଳାପରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୂରେଇ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ନିଜର ହିଁ କ୍ଷତି ହୋଇଥାଏ ।
ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସିଧାସଳଖ ଆଲୋଚନା ହେଉ
ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଦିନର ଆଭିମୁଖ୍ୟ “ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ଏବଂ ଆଲୋଚନା ଏକାସଙ୍ଗେ ଚାଲିପାରିବ ନାହିଁ” କୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ସହ ଦୁଲତ ଏଥିରେ ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି । ସେ କହିଛନ୍ତି, ସରକାରଙ୍କ ଏହି ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ, ସେଥିପାଇଁ କାଶ୍ମୀର ଓ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ଚାଲିପାରିବ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଆମେ ପାକିସ୍ତାନ ସହ ଅନ୍ୟ ବିଷୟରେ କଥା ନହୋଇ କେବଳ ‘ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ’ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ହିଁ ସିଧାସଳଖ ଆଲୋଚନା କରିବା ଉଚିତ । ପାକିସ୍ତାନ କାହିଁକି ଆତଙ୍କବାଦକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଉଛି ଏବଂ ଆତଙ୍କବାଦୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଉଛି, ସେହି ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଚିନ୍ତାଧାରା ଉପରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଖୋଲାଖୋଲି କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେବା ଦରକାର ।
ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରରେ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପଛରେ ପାକିସ୍ତାନର ଗଭୀର ସଂପୃକ୍ତି ରହିଛି ବୋଲି ଦର୍ଶାଇବା ସହ ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏଥର ଆଲୋଚନା ପାଇଁ RSS ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି । ତେବେ ସେ ନିଜର ଏହି ମତ କୌଣସି ସରକାରୀ ପଦବୀରେ ନଥାଇ, ଦେଶର ଜଣେ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ରଖିଛନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି । ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀଙ୍କ ସମୟରେ ଅମରଜିତ୍ ସିଂ ଦୁଲତ କାଶ୍ମୀର ବ୍ୟାପାରର ମୁଖ୍ୟ ପରାମର୍ଶଦାତା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ଏବଂ କାଶ୍ମୀର ରାଜନୀତି ଉପରେ ତାଙ୍କର ଗଭୀର ଅନୁଭୂତି ରହିଛି । ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ବିବାଦ ଓ ସୀମାପାର ଆତଙ୍କବାଦକୁ ନେଇ ସମ୍ପର୍କ ଅତି ସଂକଟଜନକ ସ୍ଥିତିରେ ଥିବା ବେଳେ ପୂର୍ବତନ ‘ର’ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ବେଶ୍ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଛି ।
