ଏମିତି ଏକ ବିପଜ୍ଜନକ ମିସାଇଲ୍ ଯାହା ପୃଥିବୀରୁ ଉଡ଼ାଣ ଭରିବା ପରେ କେବେ ବି ଅଟକିବ ନାହିଁ। ତା’ର ଇନ୍ଧନ କେବେ ଶେଷ ହେବ ନାହିଁ। ସେ ଦିନ ଦିନ, ସପ୍ତାହ ସପ୍ତାହ ଧରି ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିପାରିବ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦେଶ ଯେତେବେଳେ ଭାବିବ କି ବିପଦ ଟଳିଗଲା, ଠିକ୍ ସେତିକି ବେଳେ ସେ ହଠାତ୍ ଆକ୍ରମଣ କରି ସମଗ୍ର ସହରକୁ ପାଉଁଶ କରିଦେବ। ଶୁଣିବାକୁ ଏହା କୌଣସି ସାଇନ୍ସ-ଫିକ୍ସନ୍ ଫିଲ୍ମର କାହାଣୀ ଭଳି ଲାଗୁଛି ନା? କିନ୍ତୁ, ରୁଷିଆ ଏହି କାହାଣୀକୁ ବାସ୍ତବତାର ରୂପ ଦେଇସାରିଛି।
ରୁଷିଆର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନଙ୍କ ସେହି ସବୁଠାରୁ ଘାତକ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ‘ବୁରେଭେଷ୍ଟନିକ୍’ (Burevestnik) କୁ ନେଇ ଏବେ ସାରାବିଶ୍ୱରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର୍ ଧରିଛି। ଆମେରିକା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନାଟୋ (NATO) ମେଣ୍ଟର ସମସ୍ତ ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏବେ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି। କାରଣ ଏହି ମିସାଇଲ୍ ସାଧାରଣ ମିସାଇଲ୍ ଭଳି ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଏକ ‘ଉଡ଼ନ୍ତା ପରମାଣୁ ରିଆକ୍ଟର’।
ପ୍ରକୃତରେ ଏହି ‘ବୁରେଭେଷ୍ଟନିକ୍’ ମିସାଇଲ୍ କଣ? ଏହା କିପରି କାମ କରେ ଏବଂ ଏହା ପାଖରେ ଏମିତି କେଉଁ ଅଲୌକିକ ଶକ୍ତି ଅଛି, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଆମେରିକାର ସବୁଠାରୁ ଆଧୁନିକ ମିସାଇଲ୍ ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ମଧ୍ୟ ଏହା ଆଗରେ ଫେଲ୍ ମାରିବ?
‘ବୁରେଭେଷ୍ଟନିକ୍’ କଣ? ଇତିହାସ ଓ ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ମିସାଇଲ୍ ବିଷୟରେ ରୁଷ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନ ପ୍ରଥମ କରି ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ସାରାବିଶ୍ୱକୁ ଜଣାଇଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ସେ ରୁଷିଆର ୬ଟି ସୁପର-ୱେପନ୍ସ ବା ‘ଆସାଧାରଣ ଅସ୍ତ୍ର’ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିମଧ୍ୟରୁ ଏହି ବୁରେଭେଷ୍ଟନିକ୍ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲା। ରୁଷିଆ ଭାଷାରେ ‘ବୁରେଭେଷ୍ଟନିକ୍’ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ବିଶେଷ ପ୍ରକାରର ପକ୍ଷୀ (Storm Petrel), ଯିଏ କି ଝଡ଼ ଆସିବାର ସଂକେତ ଦିଏ। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ମିସାଇଲ୍ର ନାମ ହିଁ ସୂଚାଉଛି ଯେ ଏହା ଶତ୍ରୁ ଶିବିରରେ କେମିତି ଭୟଙ୍କର ଝଡ଼ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବ।
ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏହାକୁ SSC-X-9 Skyfall ବୋଲି ନାମକରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ-ଲଞ୍ଚଡ୍ (Ground-launched) ଅର୍ଥାତ୍ ଭୂମିରୁ ଉତକ୍ଷେପଣ କରାଯାଉଥିବା କ୍ରୁଜ୍ ମିସାଇଲ୍।
ସାଧାରଣତଃ ଆମେ ଯେଉଁ ମିସାଇଲ୍ ଦେଖୁ, ତାହା ଭିତରେ କେମିକାଲ୍ ଇନ୍ଧନ ବା ତରଳ/କଠିନ ବାରୁଦ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଫଳରେ ସେହି ଇନ୍ଧନ ଶେଷ ହେବା ମାତ୍ରେ ମିସାଇଲ୍ଟି ନିଜ ଟାର୍ଗେଟ୍ ଉପରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ତା’ର ପରିସୀମା ୧୦୦୦ କିଲୋମିଟର, ୫୦୦୦ କିଲୋମିଟର କିମ୍ବା ସର୍ବାଧିକ ୧୫, ୦୦୦ କିଲୋମିଟର ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ବୁରେଭେଷ୍ଟନିକ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏମିତି କୌଣସି ସୀମା ନାହିଁ। ଏହା ପୃଥିବୀର ଯେକୌଣସି କୋଣକୁ ଯାଇ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରେ।
ଏହି ମିସାଇଲ୍ କିପରି କାମ କରେ?
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବୁଝିବା ଯେ ଏହି ମିସାଇଲ୍ଟି ପ୍ରକୃତରେ ଆକାଶରେ ଏତେ ସମୟ କେମିତି ଉଡ଼ିପାରେ।
ବୁରେଭେଷ୍ଟନିକ୍ ମିସାଇଲ୍ରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରକାରର ଇଞ୍ଜିନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି।
• ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ (Solid Fuel Rocket Motor):
ଯେତେବେଳେ ମିସାଇଲ୍କୁ ଲଞ୍ଚ୍ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଗତି ବା ବୁଷ୍ଟ୍ ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ସାଧାରଣ କଠିନ ଇନ୍ଧନ ରକେଟ୍ ମୋଟର କାମ କରେ। ଏହା ମିସାଇଲ୍କୁ ଆକାଶର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉଚ୍ଚତାକୁ ନେଇଯାଏ ଏବଂ ତାକୁ ଗତି ପ୍ରଦାନ କରେ।
• ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ (Nuclear-powered Ramjet Engine):
ଏହା ହିଁ ହେଉଛି ରୁଷିଆର ସେହି ଅସଲ ଯାଦୁ। ମିସାଇଲ୍ଟି ଆକାଶରେ ଗତିଶୀଳ ହେବା ମାତ୍ରେ ତା’ ଭିତରେ ଥିବା ଏକ ଛୋଟ ପରମାଣୁ ରିଆକ୍ଟର (Miniature Nuclear Reactor) ସକ୍ରିୟ ହୋଇଯାଏ। ବାହାରର ବାୟୁ ଏହି ମିସାଇଲ୍ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସେହି ବାୟୁ ପରମାଣୁ ରିଆକ୍ଟରର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଉତ୍ତାପ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସି ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ ହୋଇ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ ଏବଂ ମିସାଇଲ୍ର ପଛ ପଟୁ ବହୁତ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ବାହାରିଥାଏ। ଏହାକୁ ‘ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ର୍ୟାମଜେଟ୍’ (Nuclear Ramjet) କୁହାଯାଏ।
ଅସୀମିତ ଶକ୍ତିର ରହସ୍ୟ: ଯେହେତୁ ପରମାଣୁ ଇନ୍ଧନ ବା ୟୁରେନିୟମ୍ ବହୁ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇପାରେ, ତେଣୁ ଏହି ମିସାଇଲ୍ର ଇଞ୍ଜିନ୍ କେବେ ବି ବନ୍ଦ ହୁଏନାହିଁ। ଏହା ମାସ ମାସ ଧରି ଆକାଶରେ ଚକ୍କର କାଟିପାରିବ।
କାହିଁକି ଏହା ଆମେରିକା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ?
ବର୍ତ୍ତମାନ ଆପଣ ଭାବୁଥିବେ, ଆମେରିକା ପାଖରେ ତ ସାରା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଡାର୍ ଏବଂ ଆଣ୍ଟି-ମିସାଇଲ୍ ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ (ଯଥା: Patriot କିମ୍ବା THAAD) ରହିଛି, ତେବେ ସେ ବୁରେଭେଷ୍ଟନିକ୍କୁ କାହିଁକି ଡରୁଛି? ଏହାର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ରହିଛି:
1. ନିମ୍ନ ଉଚ୍ଚତାରେ ଉଡ଼ାଣ (Low-altitude Flight):
ସାଧାରଣ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ଗୁଡ଼ିକ ମହାକାଶକୁ ଯାଇ ପୁଣି ତଳକୁ ଆସନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଆମେରିକାର ରାଡାର୍ ସହଜରେ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରେ। କିନ୍ତୁ ବୁରେଭେଷ୍ଟନିକ୍ ଏକ କ୍ରୁଜ୍ ମିସାଇଲ୍ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ମାତ୍ର କିଛି ମିଟର ଉଚ୍ଚତାରେ, ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ଲୁଚି ଲୁଚି ଉଡ଼ିପାରେ। ଫଳରେ ରାଡାର୍ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ।
2. ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଗତିପଥ (Unpredictable Path):
ଏହି ମିସାଇଲ୍ର ପରିସୀମା ଅସୀମିତ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହା ସିଧା ବାଟରେ ଆକ୍ରମଣ ନକରି ପୂରା ପୃଥିବୀ ବୁଲି, ଆମେରିକାର ଯେଉଁ ପାଶ୍ୱର୍ ଦୁର୍ବଳ ଅଛି (ଯେପରିକି ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱ), ସେପଟୁ ଆସି ଆକ୍ରମଣ କରିପାରେ। ଆମେରିକାର ସବୁ ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଜଗି ରହିଥିବା ବେଳେ ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ପଟୁ ପଶିଯିବ।
3. ରାଡାରକୁ ଚକମା ଦେବାର କ୍ଷମତା:
ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ଏହା ନିଜର ଦିଗ ବାରମ୍ବାର ବଦଳାଇ ପାରେ। ତେଣୁ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର କମ୍ପ୍ୟୁଟର ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ ଯେ ଏହାର ପ୍ରକୃତ ଟାର୍ଗେଟ୍ କଣ।
ପରିବେଶ ପ୍ରତି ବିପଦ ଏବଂ ‘ଫ୍ଲାଇଙ୍ଗ୍ ଚେର୍ଣ୍ଣୋବିଲ୍’
ଏହି ମିସାଇଲ୍ କେବଳ ଶତ୍ରୁ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ। ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏହାକୁ ‘ଫ୍ଲାଇଙ୍ଗ୍ ଚେର୍ଣ୍ଣୋବିଲ୍’ (Flying Chernobyl) ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହୁଛନ୍ତି।
କାହିଁକି କୁହାଯାଉଛି ଏମିତି? କାରଣ ଏହି ମିସାଇଲ୍ର ଇଞ୍ଜିନ୍ ଭିତରେ ଏକ ଓପନ୍-ସାଇକେଲ୍ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ରିଆକ୍ଟର ଥାଇପାରେ। ଯେତେବେଳେ ଏହା ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିବ, ସେତେବେଳେ ସେହି ପରମାଣୁ ରିଆକ୍ଟରର ଗରମ ବାୟୁ ପଛପଟୁ ବାହାରିବା ସହିତ ସାମାନ୍ୟ ପରିମାଣର ରେଡିଓଆକ୍ଟିଭ୍ ବିକିରଣ ବା ପରମାଣୁ ଆବର୍ଜନା ମଧ୍ୟ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଛାଡ଼ି ଛାଡ଼ି ଯିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ରୁଷିଆ ଯେତେବେଳେ ଏହାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଟେଷ୍ଟିଂ କରୁଥିଲା, ସେତେବେଳେ କିଛି ପରୀକ୍ଷଣ ବିଫଳ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା। ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ରୁଷିଆର ନେନୋକ୍ସା (Nyonoksa) ଠାରେ ଏକ ରହସ୍ୟମୟ ପରମାଣୁ ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ କିଛି ରୁଷୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ। କୁହାଯାଏ ଯେ ସେହି ଦୁର୍ଘଟଣା ଏହି ବୁରେଭେଷ୍ଟନିକ୍ ମିସାଇଲ୍ର ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ ହିଁ ଘଟିଥିଲା। ତେଣୁ ଏହି ମିସାଇଲ୍ ଉଡ଼ିବା ମାନେ ହିଁ ଆକାଶରେ ବିକିରଣର ବିପଦ ଖେଳିଯିବା।
ରୁଷିଆର ଏହି ‘ବୁରେଭେଷ୍ଟନିକ୍’ ମିସାଇଲ୍ ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳ କେଉଁ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଲାଣି। ବ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଜରିଆରେ ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସଂକେତ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ରୁଷିଆକୁ ଦବାଇବା ଏତେ ସହଜ ନୁହେଁ। ଯଦିଓ ଏହାର ସଫଳ ବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ରହିଛି, ତଥାପି ଏହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହିଁ ଆମେରିକାର ମିସାଇଲ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତି ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/manjerkar-facing-problems-because-of-suryavanshi/
ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଞ୍ଜେରକର ହଟହଟ୍ଟା || Manjerkar facing problems because of Suryavanshi
