ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ “ଜଙ୍ଗଲରାଜ” ଶବ୍ଦଟି କେବଳ ଗୋଟିଏ ରାଜନୈତିକ ସ୍ଲୋଗାନ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଭୟଙ୍କର ପରିସ୍ଥିତିର ପ୍ରତୀକ। ଯେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟରେ ଆଇନର ଭୟ କମିଯାଏ, ଅପରାଧୀମାନେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଆଉ ସାଧାରଣ ଲୋକ ନିଜ ଜୀବନ ଓ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇ ଅସୁରକ୍ଷିତ ଭାବିବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ସେହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ “ଜଙ୍ଗଲରାଜ” ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ବିହାର ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗକୁ ଏହି ଉପମା ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇଥିଲା। ବିଜେପିର ବରିଷ୍ଠ ନେତାମାନେ ନିର୍ବାଚନୀ ମଞ୍ଚରୁ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ବଡ଼ ପ୍ରସଙ୍ଗ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବିରୋଧୀ ଶାସିତ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ “ଜଙ୍ଗଲରାଜ” ବୋଲି ଚିତ୍ରିତ କରିଥିଲେ।
ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଆମେ ଓଡ଼ିଶାର ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ପରିସ୍ଥିତି, ରାଜନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ, ପ୍ରଶାସନିକ ଦୁର୍ବଳତା, ପୋଲିସ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଚାଲେଞ୍ଜ, ମହିଳା ଓ ଶିଶୁ ସୁରକ୍ଷା, ସାଇବର ଅପରାଧ ଓ ଜନମନସରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଭୟର ଗଭୀର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା।
ଆଜି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି — ଓଡ଼ିଶା କଣ ସେହି ଜଙ୍ଗଲରାଜ ଦିଗକୁ ଆଗେଇ ଯାଉଛି? ଓଡ଼ିଶାକୁ ଦିନେ ‘ଶାନ୍ତିର ଦ୍ୱୀପ’ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସ୍ଥିତି ଦେଖିଲେ ମନେହୁଏ, ସେହି ସଂଜ୍ଞା ଏବେ ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠାରେ ସୀମିତ ହୋଇ ରହିଯାଇଛି। ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସାମାଜିକ ସମନ୍ୱୟର ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେହି ରାଜ୍ୟରେ ଏବେ ଦିନଦ୍ୱପ୍ରହରରେ ହତ୍ୟା, ମହିଳାଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର, ସଂଘବଦ୍ଧ ହିଂସା ଓ ସାଇବର ଅପରାଧର ବୃଦ୍ଧି ଲୋକଙ୍କୁ ଚିନ୍ତିତ କରୁଛି।
ସବୁଠୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ଏହି ଚିନ୍ତା କେବଳ ବିରୋଧୀ ଦଳର ଅଭିଯୋଗ ନୁହେଁ। ଖୋଦ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଶ୍ୱେତପତ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି। ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୬ ତାରିଖରେ ବିଧାନସଭାରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିବା ଏହି ତଥ୍ୟ ଦେଖାଇଛି ଯେ ଅପରାଧର ହାର ନିରନ୍ତର ବଢ଼ୁଛି। ହିଂସାତ୍ମକ ଅପରାଧରେ ଏବେ ଓଡ଼ିଶା ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥଲାବେଳେ ମହିଳାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅପରାଧରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନ ହାସଲ କରିଛି।
ବିଭାଗ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଜାତୀୟ ମାନ୍ୟତା
ହିଂସାତ୍ମକ ଅପରାଧ ହାର ୧୬୧.୬ (ପ୍ରତି ଲକ୍ଷ ଜନସଂଖ୍ୟାରେ) ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ
ମହିଳାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅପରାଧ ୧୧୮.୩ (ପ୍ରତି ଲକ୍ଷ ମହିଳାରେ) ଭାରତରେ ଦ୍ୱିତୀୟ
ସାମଗ୍ରିକ ଅପରାଧ ହାର ୩୬୬.୯ (ପ୍ରତି ଲକ୍ଷ ଜନସଂଖ୍ୟାରେ) ଶୀର୍ଷ ୫ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ
ମୋଟ ହିଂସାତ୍ମକ ଅପରାଧ ୭୫,୪୦୩ ମାମଲା ଭାରତରେ ଚତୁର୍ଥ
ରାଜନୈତିକ ନାରା ଓ ବାସ୍ତବତାର ମଧ୍ୟରେ ତାଫାତ
ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ସଦା ଏକ ବଡ଼ ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରସଙ୍ଗ ରହିଆସିଛି। ବିଶେଷକରି ବିହାରର “ଜଙ୍ଗଲରାଜ” ଶବ୍ଦଟି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ରାଜନୀତିକ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଛି। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ନିର୍ବାଚନୀ ହିଂସା, ରାଜନୈତିକ ହତ୍ୟା ଓ ସଂଘର୍ଷକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଚର୍ଚ୍ଚା ହୋଇଥିଲା। ବିଜେପି ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଜୋରଦାର ଭାବେ ଉଠାଇଥିଲା ଏବଂ ନିଜକୁ “କଠୋର ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା” ର ପକ୍ଷପାତୀ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଦଳ ଶାସନକୁ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ତାହାର ଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଆଲୋଚନା କରିବାରେ ସୀମିତ ରହେନାହିଁ। ଲୋକମାନେ ଫଳାଫଳ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଜେପି ଶାସନକୁ ଆସିବା ପରେ ଲୋକମାନେ ଆଶା କରିଥିଲେ ଯେ ରାଜ୍ୟରେ ଅପରାଧ ହାର କମିବ, ପୋଲିସ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ ଓ ମହିଳା ସୁରକ୍ଷାରେ ଉନ୍ନତି ଆସିବ।
କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟରେ ଯେପରି ଭୟହୀନ ଭାବରେ ଅପରାଧ ଘଟିବାରେ ଲାଗିଛି ଏହା ଦେଖାଉଛି ଯେ ପରିସ୍ଥିତି ତାହାର ପ୍ରତିକୂଳ ଦିଗକୁ ଯାଉଛି। ଏହା ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି — ନାରା ଦେବା ସହଜ, କିନ୍ତୁ ଶାସନ ଚାଳାଇବା କ’ଣ ତାଠାରୁ ଅଧିକ କଠିନ?
ଶ୍ୱେତପତ୍ରର ଚମକାଇଦେବା ତଥ୍ୟ
ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୬ ତାରିଖରେ ବିଧାନସଭାରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିବା ଅପରାଧ ସମ୍ପର୍କିତ ଶ୍ୱେତପତ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି। ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ରାଜ୍ୟରେ ମୋଟ ଚିହ୍ନିତ ଅପରାଧ ସଂଖ୍ୟା ୨,୨୯,୮୮୧ କୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହା ପୂର୍ବ ବର୍ଷ ତୁଳନାରେ ୭.୩୬ ପ୍ରତିଶତ ଅଧିକ।
ଏହି ବୃଦ୍ଧି କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ। ଏହା ରାଜ୍ୟର ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛି।
ଅପରାଧ ବୃଦ୍ଧିର ଅର୍ଥ ହେଉଛି:
• ଅପରାଧୀଙ୍କର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ବଢ଼ିବା
• ଆଇନର ଭୟ କମିଯିବା
• ପୋଲିସର କ୍ଷମତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ
• ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଣାଳୀର ଧୀର ଗତି
• ଜନସାଧାରଣଙ୍କର ଅସୁରକ୍ଷା ବୋଧ ବୃଦ୍ଧି
ସରକାର ଏହି ସ୍ଥିତିକୁ “ପ୍ରାୟ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ” ବୋଲି କହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଅନୁଭବ ଏହାଠାରୁ ଅଲଗା। ଲୋକମାନେ ଆଜି ଦିନଦହାଡ଼େ ଘଟୁଥିବା ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ରାଜଧାନୀ ଉପକଣ୍ଠରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବୁନାହାନ୍ତି।
ହତ୍ୟାର ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍ର
ଶ୍ୱେତପତ୍ର ଅନୁସାରେ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ହତ୍ୟା ମାମଲା ୩.୬୫ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୧,୩୦୪ ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ପ୍ରତି ୬.୭ ଘଣ୍ଟାରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଉଛି। ଦିନକୁ ହାରାହାରି ୩.୫୭ ଜଣ ଲୋକ ଜୀବନ ହାରାଉଛନ୍ତି।
ଏହି ସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ଏକ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ହତ୍ୟା ପଛରେ ରହିଛି ଗୋଟିଏ ପରିବାରର ଧ୍ୱଂସ, ଗୋଟିଏ ମାଆର ଲୁହ, ଗୋଟିଏ ଶିଶୁର ଅନାଥ ହେବା, ଗୋଟିଏ ସମାଜର ଭୟ।
ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ଓକିଲ ପିତବାସ ପଣ୍ଡାଙ୍କ ହତ୍ୟା, ବ୍ୟବସାୟୀ ସୁଧୀର ପାତ୍ରଙ୍କ ହତ୍ୟା, ପୁରୀ କଣାସରେ ଯୁବକଙ୍କୁ ପନିକି ଓ ବୁଲେଟ୍ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା, ହିଞ୍ଜିଳିରେ ଗର୍ଭବତୀଙ୍କୁ ଟାଙ୍ଗିଆରେ ହାଣି ହତ୍ୟା — ଏହି ସବୁ ଘଟଣା ସାଧାରଣ ଅପରାଧ ନୁହେଁ। ଏହା ଦେଖାଉଛି ଯେ ଅପରାଧୀମାନେ କେତେ ନିର୍ମମ ଓ ନିର୍ଭୟ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି।
ବାଲିଅନ୍ତା ଘଟଣା : ପୋଲିସ ଆଖିଆଗରେ ହତ୍ୟା
ଓଡ଼ିଶାର ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ପରିସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ବାଲିଅନ୍ତା ଘଟଣା ଏକ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇପାରେ। ରାଜଧାନୀ ଉପକଣ୍ଠରେ ଜଣେ ପୋଲିସ କନେଷ୍ଟବଳଙ୍କୁ ଶହଶହ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନିର୍ମମ ଭାବେ ପିଟିପିଟି ହତ୍ୟା କରାଯିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଜନକ।
ଏଠାରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି — ଯେତେବେଳେ ପୋଲିସ ନିଜେ ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ, ସାଧାରଣ ଲୋକ କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ହେବେ?
ସୌମ୍ୟରଂଜନ ସ୍ୱାଇଁଙ୍କୁ ଯେପରି ଭାବରେ ଲୁହା ରଡ୍, ଲାଠି ଓ ସଂଘବଦ୍ଧ ଆକ୍ରମଣ ମାଧ୍ୟମରେ ହତ୍ୟା କରାଗଲା, ସେଥିରୁ ଦୁଇଟି ଭୟଙ୍କର ସତ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି:
ପ୍ରଥମତଃ, ଅପରାଧୀମାନେ ଆଇନର ଭୟ ହରାଇଛନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ଭିଡ଼ ମନୋବୃତ୍ତି ଦିନକୁ ଦିନ ହିଂସ୍ର ହେଉଛି।
ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଓ ରାଜନୈତିକ ଧ୍ରୁବୀକରଣର ଯୁଗରେ ଭିଡ଼ ହିଂସା ବଢ଼ିବା ଭାରତର ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏପରି ଘଟଣା ପୂର୍ବରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଥିଲା। ଏବେ ଏହା ଏକ ନୂଆ ଓ ଭୟଙ୍କର ପରିବର୍ତ୍ତନର ସଙ୍କେତ।
ମହିଳାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅପରାଧ : ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନର ଲଜ୍ଜା
ଶ୍ୱେତପତ୍ର ଅନୁସାରେ ମହିଳାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅପରାଧରେ ଓଡ଼ିଶା ଦେଶରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି। ଏହା ଗୋଟିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲଜ୍ଜାଜନକ ସ୍ଥିତି।
୨୦୨୫ ମସିହାରେ ବଳାତ୍କାର ମାମଲା ୨,୯୯୪ ରେ ରେକର୍ଡ ହୋଇଛି। ଯଦିଓ ପୂର୍ବ ବର୍ଷ ତୁଳନାରେ ସାମାନ୍ୟ ହ୍ରାସ ଦେଖାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରତି ତିନି ଘଣ୍ଟାରେ ଗୋଟିଏ ବଳାତ୍କାର ଘଟୁଥିବା ସତ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ସମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛି।
ଯୌତୁକ ନିର୍ଯାତନା, ମହିଳା ଚାଲାଣ, ଘରୋଇ ହିଂସା, ଶିଶୁ ନିର୍ଯାତନା — ଏହି ସବୁ ମିଶି ଏକ ଭୟଙ୍କର ସାମାଜିକ ସଙ୍କଟକୁ ଇଙ୍ଗିତ କରୁଛି।
ସରକାର ଯଦି ସତରେ ମହିଳା ସୁରକ୍ଷାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇଥାନ୍ତା, ତେବେ:
• ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନରେ ମହିଳା ଡେସ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଥାନ୍ତା
• ଫାଷ୍ଟ ଟ୍ରାକ୍ କୋର୍ଟର ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ୁଥାନ୍ତା
• ତଦନ୍ତର ଗୁଣଗତ ମାନ ବଢ଼ୁଥାନ୍ତା
• ପୀଡ଼ିତଙ୍କୁ ମାନସିକ ଓ ଆଇନଗତ ସହାୟତା ମିଳୁଥାନ୍ତା
କିନ୍ତୁ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୀଡ଼ିତମାନେ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ବର୍ଷର ପର ବର୍ଷ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ଚାର୍ଜସିଟ୍ ଓ ଦଣ୍ଡାଦେଶ : ଦୁର୍ବଳ ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ପୋଲିସ ମୋଟ ୬୭.୫୨ ପ୍ରତିଶତ ମାମଲାରେ ଚାର୍ଜସିଟ୍ ଦାଖଲ କରିଥିବା କଥା କହିଛି। କିନ୍ତୁ ହତ୍ୟା ମାମଲାରେ କେବଳ ୪୬ ପ୍ରତିଶତ ଚାର୍ଜସିଟ୍ ହାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଜନକ।
ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି:
• ତଦନ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦୁର୍ବଳ
• ପ୍ରମାଣ ସଂଗ୍ରହରେ ଅସଫଳତା
• ଫୋରେନସିକ ସୁବିଧାର ଅଭାବ
• ମାମଲା ନିର୍ବାହରେ ବିଳମ୍ବ
• ସାକ୍ଷୀ ସୁରକ୍ଷାର ଅଭାବ
ଯେତେବେଳେ ଅପରାଧୀ ଜାଣିଯାଏ ଯେ ଶାସ୍ତି ପାଇବାର ସମ୍ଭାବନା କମ୍, ସେତେବେଳେ ଅପରାଧର ଭୟ ହ୍ରାସ ପାଏ। ଏହା ଅପରାଧ ବୃଦ୍ଧିର ଏକ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ।
ସାଇବର ଅପରାଧ : ନୂଆ ଯୁଗର ନୂଆ ସଙ୍କଟ
ଆଜିର ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ଅପରାଧର ରୂପ ମଧ୍ୟ ବଦଳିଯାଇଛି। ଶ୍ୱେତପତ୍ର ଅନୁସାରେ ସାଇବର ଅପରାଧ ୧୨.୦୭ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୨,୮୦୩ ରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ଏହାର ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଅର୍ଥନୈତିକ ଠକେଇ ସହ ସମ୍ପର୍କିତ। ଲୋକମାନେ:
• OTP ଠକେଇ
• UPI ଫ୍ରଡ୍
• ନକଲି ଲୋନ୍ ଆପ୍
• ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ହ୍ୟାକିଂ
• ନିବେଶ ଠକେଇର ଶିକାର ହେଉଛନ୍ତି।
ସାଇବର ଅପରାଧରେ ପୋଲିସର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏଯାବତ୍ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଗ୍ରାମୀଣ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ଡିଜିଟାଲ ଜ୍ଞାନର ଅଭାବରୁ ସହଜରେ ଠକେଇର ଶିକାର ହେଉଛନ୍ତି।
ପ୍ରଶାସନିକ ଦୁର୍ବଳତା : ଗୃହ ବିଭାଗର ଅସଫଳତା?
ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତିର ଏକ ବଡ଼ କାରଣ ହେଉଛି ପ୍ରଶାସନିକ ଅସ୍ଥିରତା। ରାଜ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣକାଳୀନ ଗୃହ ସଚିବ ନ ଥିବା କଥା ଆଲୋଚନାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହୋଇଛି।
ଗୃହ ବିଭାଗ ହେଉଛି ରାଜ୍ୟର ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳାର ମୁଖ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରକ। ଯଦି ସେହି ବିଭାଗର ନେତୃତ୍ୱ ସ୍ଥିର ନୁହେଁ, ତେବେ ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନରେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଯିବା ସ୍ୱାଭାବିକ।
ତାହା ସହିତ ପୋଲିସ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କର ଅବସର ପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଅନିଶ୍ଚିତତାକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଦୀର୍ଘମିଆଦି ଯୋଜନା ତୁଳନାରେ ଅଳ୍ପମିଆଦି ପରିଚାଳନାକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ।
ପୋଲିସ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସମସ୍ୟା
ଓଡ଼ିଶା ପୋଲିସ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆଜି ଅନେକ ସମସ୍ୟା ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି:
କର୍ମଚାରୀ ଅଭାବ-ଅନେକ ଥାନାରେ ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଆବଶ୍ୟକତା ତୁଳନାରେ କମ୍।
ଅତ୍ୟଧିକ କାର୍ଯ୍ୟଭାର- ପୋଲିସଙ୍କୁ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ସହିତ VIP ଡ୍ୟୁଟି, ନିର୍ବାଚନୀ ଡ୍ୟୁଟି, ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ପ୍ରଯୁକ୍ତିଗତ ଅଭାବ- ସାଇବର ଅପରାଧ ବଢ଼ୁଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଅନେକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ସାଇବର ଫୋରେନସିକ ସୁବିଧା ନାହିଁ।
ରାଜନୈତିକ ଚାପ- ପୋଲିସର ସ୍ୱାଧୀନତା ଉପରେ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ଅଭିଯୋଗ ନୂଆ ନୁହେଁ।
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୋଲିସ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆଧୁନିକ ଓ ସ୍ୱାଧୀନ କରାଯିବ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ କଠୋର ଭାଷଣ ଦେଇ ଅପରାଧ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିହେବ ନାହିଁ।
ସମାଜରେ ବଢ଼ୁଥିବା ହିଂସାର ମନୋବୃତ୍ତି
ଅପରାଧ କେବଳ ପୋଲିସ ବା ପ୍ରଶାସନର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ। ଏହା ସମାଜର ମନୋବୃତ୍ତି ସହ ମଧ୍ୟ ଜଡିତ।
ଆଜି ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ହିଂସାକୁ ଗ୍ଲାମରାଇଜ୍ କରାଯାଉଛି। ଛୋଟ ଛୋଟ ବିବାଦ ମଧ୍ୟ ମାରଣାନ୍ତକ ଆକାର ନେଉଛି। ଯୁବ ପିଢ଼ିର ଏକ ଅଂଶରେ ଅସହିଷ୍ଣୁତା ବଢ଼ୁଛି।
ବେକାରି, ନଶା ସେବନ, ଅସମାନତା ଓ ଦ୍ରୁତ ଧନୀ ହେବାର ମନୋବୃତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅପରାଧ ବୃଦ୍ଧିର କାରଣ।
ଗଞ୍ଜାମ, ଖୋର୍ଦ୍ଧା, କଟକ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଯୁବ ଗ୍ୟାଙ୍ଗ ସଂସ୍କୃତି ବଢ଼ୁଥିବା ନେଇ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଛି।
ବିରୋଧୀଙ୍କ ଭୂମିକା ଓ ରାଜନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱ
ବିରୋଧୀ ଦଳ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ସରକାର ବିରୋଧରେ ମୁଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ କେବଳ ରାଜନୈତିକ ଆକ୍ରମଣରେ ସମାଧାନ ନାହିଁ।
ଯେକୌଣସି ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ଏକ ସାମୁହିକ ଦାୟିତ୍ୱ:
• ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳତା ଦେଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ
• ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଗଠନମୂଳକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ
• ସମାଜକୁ ହିଂସା ବିରୋଧରେ ସଚେତନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ
• ମିଡିଆକୁ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ
୨୦୨୯ ନିର୍ବାଚନ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ?
ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ଯେକୌଣସି ସରକାର ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା। ଲୋକମାନେ ସଡ଼କ, ବିଦ୍ୟୁତ୍, ପାଣି ଠାରୁ ଆଗରେ ସୁରକ୍ଷା ଚାହାନ୍ତି।
ଯଦି ରାଜ୍ୟରେ ଅପରାଧ ଏଭଳି ବଢ଼ିଚାଲିବ, ତେବେ ଏହାର ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବ ନିଶ୍ଚୟ ପଡ଼ିବ। ୨୦୨୯ ନିର୍ବାଚନରେ ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର କରିପାରନ୍ତି।
ଲୋକମାନେ ଏବେ କେବଳ ଭାଷଣ ନୁହେଁ, ଫଳାଫଳ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ଓଡ଼ିଶା ଐତିହାସିକ ଭାବେ ଏକ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏଠାରେ ସାମାଜିକ ସମ୍ପ୍ରୀତି ଓ ସହଯୋଗର ପରମ୍ପରା ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଗତ କିଛି ମାସର ଘଟଣାବଳୀ ଏକ ନୂଆ ଚିନ୍ତା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ଯେତେବେଳେ ହତ୍ୟା, ମହିଳା ନିର୍ଯାତନା, ସାଇବର ଠକେଇ ଓ ସଂଘବଦ୍ଧ ହିଂସା ବଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ କେବଳ ସଂଖ୍ୟା ଭାବେ ଦେଖିଲେ ହେବ ନାହିଁ। ଏହା ଏକ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ।
ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା। ଲୋକମାନେ ଆଜି ଉତ୍ତର ଚାହୁଁଛନ୍ତି:
• କାହିଁକି ଅପରାଧ ବଢ଼ୁଛି?
• କାହିଁକି ଅପରାଧୀ ନିର୍ଭୟ?
• କାହିଁକି ନ୍ୟାୟ ବିଳମ୍ବିତ?
• କାହିଁକି ମହିଳାମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବୁନାହାନ୍ତି?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର କେବଳ ରାଜନୈତିକ ଭାଷଣରେ ନୁହେଁ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ମିଳିବା ଉଚିତ।
ଓଡ଼ିଶା ଏବେ ଏକ ମୋଡ଼ରେ ଦାଉଡ଼ୁଛି। ଏଠାରୁ ରାଜ୍ୟ ଆଉ ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଆଧୁନିକ ହୋଇପାରେ, କିମ୍ବା ଅବହେଳା ଚାଲିଥିଲେ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ “ଜଙ୍ଗଲରାଜ” ର ଭୟ ଆଉ ଗଭୀର ହୋଇପାରେ।
ସମୟ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି — ସରକାର ଏହି ସତର୍କ ସଙ୍କେତକୁ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ନେବେ କି?
AlsoRead; https://purvapaksa.com/the-path-to-victory-is-now-the-path-of-fire/
ବିଜୟ ପଥ ଏବେ ଅଗ୍ନିପଥ || The path to victory is now the path of fire.
