ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟକୁ ଦିନେ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଓ ନବଜାଗରଣର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ କୁହାଯାଉଥିଲା, ତାହା ଆଜି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ପାଲଟିଛି। ନିକଟରେ ଶେଷ ହୋଇଥିବା ନିର୍ବାଚନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶର କିଛି ଉଗ୍ରବାଦୀ ନେତାଙ୍କ ବୟାନ ଏବେ ଏକ ନୂତନ ବିପଦର ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି। ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଆଶଙ୍କା କରୁଛନ୍ତି ଯେ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଏବେ ସୀମାପାର୍ର ‘ରିମୋଟ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍’ କାମ କରୁଛି।
ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସଦା ଏକ ବିଶେଷ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଆସିଛି। ସଂସ୍କୃତି, ସାହିତ୍ୟ, ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ ରାଜନୈତିକ ସଚେତନତା ପାଇଁ ପରିଚିତ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ଆଉ ଏକ କାରଣରୁ ଆଲୋଚନାରେ ରହିଛି — ତୀବ୍ର ରାଜନୈତିକ ଧ୍ରୁବୀକରଣ। ନିର୍ବାଚନ ଆସିଲେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ରାଜନୀତି ଜାତୀୟ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ହୋଇଯାଏ।
ଗୋଟିଏ ପଟେ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ନିଜକୁ ବଙ୍ଗର ଅସ୍ମିତାର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟପଟେ ବିଜେପି ରାଜ୍ୟରେ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା, ଅନୁପ୍ରବେଶ, ସୀମା ସୁରକ୍ଷା ଓ ଧାର୍ମିକ ଧ୍ରୁବୀକରଣକୁ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ କରି ରାଜନୀତି କରୁଛି। ଏହି ସମଗ୍ର ପରିସ୍ଥିତିରେ ବାଂଲାଦେଶ ସମ୍ପର୍କିତ କିଛି ବକ୍ତବ୍ୟ, କିଛି କଟ୍ଟରପନ୍ଥୀ ନେତାଙ୍କ ଉକ୍ତି ଓ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଚାଲୁଥିବା ଅନେକ ଦାବି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ରାଜନୀତିକୁ ଆଉ ଅଧିକ ସଂବେଦନଶୀଳ କରିଦେଇଛି।
ତଥାପି ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସବୁଠାରୁ ଜରୁରୀ କଥା ହେଉଛି — ଯେକୌଣସି ଦାବିକୁ ଯାଞ୍ଚ ବିନା ସତ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଆଲୋଚନାକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ। ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଅନେକ ଅତିରଞ୍ଜିତ ଦାବି, ଭାବନାପ୍ରବଣ ବକ୍ତବ୍ୟ ଓ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଚାର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥାଏ। ସେହିପାଇଁ ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଆମେ ଅଭିଯୋଗ ଓ ପ୍ରତିଅଭିଯୋଗ ଠାରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ସୀମାନ୍ତ ରାଜନୀତି, ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତା, ଧ୍ରୁବୀକରଣ, ଅନୁପ୍ରବେଶ, ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ରଚାର ଓ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଉପରେ ତାହାର ପ୍ରଭାବକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବୁ।
୧. ବାଂଲାଦେଶୀ ଜମାତ ନେତାଙ୍କ ‘ମାଷ୍ଟରପ୍ଲାନ୍’ ଓ ମମତା
ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ପରେ ଯେଉଁଭଳି ଭାବେ ବାଂଲାଦେଶୀ ଜମାତ ନେତା ମହମ୍ମଦ ନୁରୁଲ ହୁଦାଙ୍କ ବୟାନ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ତାହା ଭାରତର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ପ୍ରତି ଏକ ଖୋଲା ଆହ୍ୱାନ। ନୁରୁଲ ହୁଦା ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କୁ ପରାଜୟ ସତ୍ତ୍ୱେ ପଦତ୍ୟାଗ ନ କରିବାକୁ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗକୁ ଏକ ‘ସ୍ୱାଧୀନ ରାଷ୍ଟ୍ର’ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରାର ପରିଚୟ। ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେବା ସହ ବାଂଲାଦେଶର ୧୭୦ ନିୟୁତ ମୁସଲମାନଙ୍କ ସମର୍ଥନର ପ୍ରତିଶୃତି ଦେବା ସୂଚାଉଛି ଯେ, ବଙ୍ଗଳାକୁ ଭାରତରୁ ଅଲଗା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚକ୍ରାନ୍ତ ଚାଲିଛି।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଭାରତର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂବେଦନଶୀଳ ସୀମାନ୍ତ ରାଜ୍ୟ। ଏହାର ବାଂଲାଦେଶ ସହ ଦୀର୍ଘ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୀମା ରହିଛି। ଏହି ସୀମା କେବଳ ଭୌଗୋଳିକ ନୁହେଁ; ଏହା ସାଂସ୍କୃତିକ, ଭାଷାଗତ ଓ ଐତିହାସିକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ।
ଭାରତ ବିଭାଜନ, ୧୯୭୧ର ବାଂଲାଦେଶ ମୁକ୍ତିଯୁଦ୍ଧ ଓ ତାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅନୁପ୍ରବେଶ ପ୍ରବାହ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଜନସାଂଖ୍ୟିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ଗଠନକୁ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଅନୁପ୍ରବେଶ, ଶରଣାର୍ଥୀ, ନାଗରିକତା ଓ ଧାର୍ମିକ ପରିଚୟ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ରାଜନୀତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂବେଦନଶୀଳ ବିଷୟ।
ବିଜେପି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅଭିଯୋଗ କରୁଛି ଯେ ବାଂଲାଦେଶରୁ ଅବୈଧ ଅନୁପ୍ରବେଶ ରାଜ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଜନସାଂଖ୍ୟିକ ସମତୁଳନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ଏହାକୁ ରାଜନୈତିକ ଧ୍ରୁବୀକରଣର ଏକ ଅଂଶ ବୋଲି କହୁଛି।
୨. ବିଦେଶୀ ମାଲିକ ଓ ଧମକପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜନୀତି
କେବଳ ଜମାତ ନୁହେଁ, ବରଂ ବାଂଲାଦେଶର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ଦଳ BNP ର ନେତା ଅଲତାବ ହୋସେନ ମୋଲ୍ଲାଙ୍କ ବୟାନ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ ବିଜେପି ନେତା ଶୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଧମକ ଦେବା ସହ ଭାରତୀୟ ମୁସଲମାନମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ କରି ଭାରତକୁ ‘ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ’ କରିବାକୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହିଭଳି ବୟାନ କୌଣସି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମତ ହୋଇନପାରେ; ଏହା ପଛରେ କୌଣସି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଦେଶୀ ଗୋଷ୍ଠୀର ହାତ ଥିବା ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ୁଛି। ହିନ୍ଦୁ-ମୁସଲମାନ ଭେଦଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରି ରାଜନୈତିକ ଫାଇଦା ହାସଲ କରିବା ଏବଂ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଉସୁକାଇବା ଏବେ ବଙ୍ଗଳା ରାଜନୀତିର ଏକ ଅଲିଖିତ ନିୟମ ପାଲଟିଛି।
୩. ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରବେଶ ଓ ନୂତନ ସମୀକରଣ
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବରୁ ପାକିସ୍ତାନୀ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ସୟଦ ମୋହସିନ ରାଜା ନକଭିଙ୍କ ବାଂଲାଦେଶ ଗସ୍ତ ଯୋଜନା ଅନେକ ରହସ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ୯ ଜଣିଆ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳୀର ଏହି ଗସ୍ତ ପଛରେ କ’ଣ ପ୍ରକୃତରେ ବଙ୍ଗଳାର ନିର୍ବାଚନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ରଣନୀତି ଲୁଚି ରହିଛି? ପାକିସ୍ତାନୀ ପ୍ରଶାସନର ଏହି ସକ୍ରିୟତା ଭାରତୀୟ ସୀମାରେ ଅଶାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ଲାନଫୁଲ୍ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ଅନେକେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି। ହେଫାଜୋତ-ଏ-ଇସଲାମ ନେତା ମୌଲାନା ଫଖରୁଲଙ୍କ ବୟାନ ଯେ “ବଙ୍ଗାଳୀ ମୁସଲମାନମାନେ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିପାରନ୍ତି”, ଏହି ଆଶଙ୍କାକୁ ଆହୁରି ଦୃଢ଼ କରୁଛି।
୪. “ଜୟ ବଙ୍ଗଳା” ଏବଂ ଭେକ୍ଟର ରାଜନୀତି
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ “ଜୟ ବଙ୍ଗଳା” ସ୍ଲୋଗାନକୁ ନେଇ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ବିବାଦ ରହିଛି। ସମାଲୋଚକଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହା କେବଳ ଏକ ସ୍ଲୋଗାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଚାରଧାରାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ‘ଭେକ୍ଟର’ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। ବଙ୍ଗଳା ପୋଖୋ (Bangla Pokkho) ଭଳି ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବଙ୍ଗାଳୀ ଅସ୍ମିତା ନାଁରେ ବିଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ଯଦି ଏହି ବିଦେଶୀ ପ୍ରଭାବିତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସମୟ ଥାଉ ଥାଉ କାବୁ କରାନଯାଏ, ତେବେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହା ଦେଶର ଏକତା ପାଇଁ ବଡ଼ ବିପଦ ସାଜିବ।
୫. ମମତାଙ୍କ ପୁରୁଣା ବୟାନ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ଦୃଶ୍ୟପଟ୍ଟ
ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କର କିଛି ପୁରୁଣା ଭାଷଣ ଏବେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ପୁଣି ଘୂରି ବୁଲୁଛି। ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସମର୍ଥନକୁ ନେଇ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିବା ସହ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସତର୍କବାଣୀ ଶୁଣାଇଥିଲେ। ଯଦି ଜଣେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କୌଣସି ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବିଶେଷକୁ ନେଇ ଏଭଳି ମନ୍ତବ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ସମାଜରେ ଧ୍ରୁବୀକରଣ ବଢ଼ିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଏବେ ବଙ୍ଗଳାରେ ଯେଉଁ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ତାହା କେବଳ ରାଜନୈତିକ ଲଢ଼େଇ ନୁହେଁ, ବରଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବିଦେଶୀ ରଣନୀତି।
ସତର୍କ ହେବାର ବେଳ ବଙ୍ଗଳାର ସ୍ଥିତି ଏବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ। ଗୋଟିଏ ପଟେ ଦେଶୀ ରାଜନୀତି ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ସୀମାପାର୍ର ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀ ଶକ୍ତି। ଯଦି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସିମାନେ ଏହି ବିଦେଶୀ ଭେକ୍ଟରମାନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଚିହ୍ନଟ କରି ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ରୋକ ନଲଗାନ୍ତି, ତେବେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଆଗାମୀ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଆହୁରି ରକ୍ତାକ୍ତ ହୋଇପାରେ। “ଜୟ ବଙ୍ଗଳା” ର ଆଢୁଆଳରେ କାହାକୁ ବଙ୍ଗଳା ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ରାଜନୀତି ଆଜି ଭାବନା, ପରିଚୟ, ସୁରକ୍ଷା ଓ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଏକ ଜଟିଳ ସମୀକରଣରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ନିର୍ବାଚନୀ ଭାଷଣ ଓ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରଚାରର ତାଫାତ କରିବା ଆଜି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ।
ସୀମା ସୁରକ୍ଷା, ଅନୁପ୍ରବେଶ ଓ କଟ୍ଟରପନ୍ଥୀ ବକ୍ତବ୍ୟ ଭଳି ବିଷୟକୁ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ। କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ମନେ ରଖିବା ଦରକାର ଯେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଭୟ ଓ ଘୃଣା ଉପରେ ନୁହେଁ, ସଂବିଧାନ ଓ ସହଅସ୍ତିତ୍ୱ ଉପରେ ଚାଲେ। ଭାରତର ଶକ୍ତି ତାହାର ବିବିଧତାରେ। ଏହି ବିବିଧତାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ହେଉଛି ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/odisha-towards-jungle-raj/
